15 Kasım 2026 Pazar

soL "Köşebaşı + Gündem" -15 Kasım 2026-


2026 güzü: Karanlık çağın sonu mu?-Aydemir Güler- 

Mesele şu ki, çeşitli ülkelerde bugünün “sol sosyal-demokratları” sermayenin sınırsız tahakkümüne karşı geçmişten taşıdıkları “sınır çekme” tavrıyla atılım yapamazlar. Yozlaşmanın bir kaynağı emperyalizmse, emperyalist anlaşmalardan çekilmeyi öngörmeden kimse evinin önünü bile temizleyemez. Okulları soyan, bütün kamu kaynaklarına göz koymuş sermaye sınıfıdır ve bu sınıfın her şeyine el koymaktan başka yol yoktur…

Sokakları ve seçim sandıklarını saran bir dalganın ortasındayız. Hareketin kıtaları aşarak kazandığı yaygınlık bir rastlantı mıdır, yoksa bir dönemin kapanması, yenisinin açılmasının işareti midir?

Bir zamanlar solda mutlak bir özgüvenle bir devrim çağında yaşadığımız dile getirilirdi…

Marksizmin üç kaynağı olarak bilinen Klasik Alman Felsefesi, İngiliz ekonomi politiği ve Fransız sosyalizmi o devrim çağının işaret tabelalarıydı. Felsefe demişsek, Alman düşünürlerce sistematize edilen koskoca bir aydınlanma devriminden söz ediyoruz. Bahsi geçen İngiliz bilim insanları ayaklarını sanayi devrimine basıyorlardı. Fransızların ütopyası devrimde ete kemiğe bürünmüştü. 18. yüzyılın sonlarıdır.

Sonra bu üç kaynak işçi sınıfı adına sahiplenildi ve aşıldı. Artık işçi sınıfı aydınlanması başlamıştı; sosyalist topluma giden yolu ise işçi sınıfı devrimi açacaktı. 1848'de Komünist Parti Manifestosu'nun anlamı budur.

Devrim çağı, aşağı yukarı iki yüzyıl sonra korkunç bir yığınakla tıkandı. Emperyalist kapitalizm en son 1960'larda dünyanın iki ucundan sıkıştırıldı. Ve karşı atağa kalktı. Şili 1973, Türkiye 1980 darbeleri yeni bir çağın kurucu momentleridir. ABD, Büyük Britanya ve Federal Almanya, yani sistemin üç merkez ülkesi neo-liberal huruç harekâtını ilan ettiler. On yıl içinde Sovyetler Birliği kuşatmaya teslim oldu…

Aydınlanmanın yerini her yerde gericilik aldı. İnsanın yeryüzünde kaderini kendi ellerine alabileceği iddiası topa tutuluyordu. Eşitliği, adaleti arayan “büyük anlatılar” alay konusu edildi; hepsi çöpe atılmalıydı. Elbette o doğrultudaki bütün uygulamalarla, arayışlarla birlikte...

Sanayi devrimiyle başlamıştık ya; şimdi “sanayi sonrası” topluma geçmiştik iddiaya göre. Yeni dönemde işçi sınıfına ve haklarına yer yoktu. Devrim yersiz bir zorlama, bir zorbalık sayıldı… İki yüz yıllık devrim çağı kırk yılda yerle bir edildi.

Devrimin içinde yenilgiler az olmamıştı; karşıdevrime de nice direniş gösterildi.

Şimdi, yani Fransa'da iki ay önce liselilerin Paris'in banliyölerinde yaktıkları kıvılcımlardan çıkan böyle bir direniş midir? Karanlığın ortasında bir direniş daha mı; yoksa yeni bir çağın müjdesi mi veriliyor meydanlarda?

***

Alınyazısına inansaydık, yanıtın üstündeki perdeyi açmaktan ibaret olurdu işimiz. Oysa “zaten” verilmiş bir yanıtı yok bu soruların. Tarihin ne yönde akacağını mücadele belirler. Tarih sınıflar mücadelesinin ta kendisi değil midir?

Çıkarları yeni bir devrim çağından yana olan emekçiler olarak, “bekleyip görmeyeceğiz”; mücadele edeceğiz. Belki kazanacak, belki de kaybedeceğiz…

Dolayısıyla sorgulanması gereken güncel siyasette emekçilerin elindeki olanaklar, avantajlar ve karşımızdaki kısıtlar olmalıdır. Olanakları büyütmek, kısıtları aşmanın çaresini bulmak için sesli düşünmeliyiz.

***

Kırk yıl boyunca devrimin kazanımlarını “savunmaya” çalıştık. Kazanımlarımıza katlanamayan ve devrim çağı tablosunu değiştirmek için harekete geçen ise gericilikti, sermayeydi, emperyalizmdi. “Bizim taraftakiler” yerine göre bağımsız devletlerine, laikliğe, cumhuriyetlerine, sosyal güvenlik sistemlerine, emeklilik yaşına tutunmaya uğraştılar, uğraştık. Oysa eskiden mevcut tabloyu değiştirmek isteyen bizdik!

Sol liberaller bu konumlanışın üstünde az tepinmediler. İşçi sınıfında, sosyalizmde ısrar edenler eskimişti, 20. yüzyılda kalmıştık, değişimi algılamıyorduk; komünistler muhafazakârlıkla suçlandı vs. vs. Bu aralar seslerinin kesilmesi önemlidir. 2026 güz yükselişi yeni Syrizalara, Podemoslara yaramıyor. Genel olarak kimlik siyaseti güden, kendilerine radikal demokrasi etiketi yakıştıran, işçi sınıfının yerine “toplumsal hareketleri” geçirmeye kalkan “yeni sol” hareketler, neo-liberal karşıdevrimin kurduğu zemine yerleşmişlerdi. Sağıyla soluyla liberalizm, devrimin kapatılması gereken, hatta kapanmış bir parantez olduğunda anlaşma halindeydi. Yakın geçmişteki direnişlerin pek çoğunun sol liberalizmi beslediği gerçeği, 2026 güzü itibarıyla geride kalacağa benziyor. Kimlik siyaseti yerine halk hareketi, neo-liberal varsayımlar yerine kamucu talepler öne çıkıyor, hareketlenen toplum kesimleri işçi sınıfını çağırıyor, genel grev hatırlanıyor. Karşıdevrim düzeni, içerdiği liberal sol ile birlikte çatırdıyor.

Ancak siyaset sahnesi boş.

Dolu sokakların, coşkulu meydanların toplumu “sola çektiği” doğrudur. Ama ideolojik politik bir kristalleşme yaşanmadığında dalgalardan geriye yorgunluk kalır.

İşçi sınıfının sağlıklı bir önderlik ve örgütlülükle buluşmasına, liberal solun engel oluşturmayacak olması geleceğe yönelik olarak pek az şey söylemektedir. Boşluk ille dolar. “Biz” dolduramazsak yükselişi ağır bir çöküşün izlemesi siyasetin acı yasasıdır.

Karşıdevrimin egemenleri siyaset kurumu ile emekçi kitleler arasına kalıcı bir duvar örmeyi tasarlamışlardı. Kalıcı olamasa da ördüler. Eksikleri ise, gerici, şoven, militarist, en yaygını yabancı düşmanı, faşizmle akraba ama kitleleri hareketlendirip sürükleyen partilerle kapatmayı denediler.

Şimdi başka bir yerdeyiz... Önce emekçi çocukları ve emekçiler siyaseti sokağa taşıdılar, düzen kurumları boşa düştü. Sonra sıra “gerici kitle partisi” fantezisine geldi. Fransa'da anketlerin birincisi ırkçı parti sokağın karşısına müesses nizam adına çıkıyor. Brezilya'daki faşist dengi seçim akşamı soluğu ABD'de aldı. Bunlar yalnızca iki örnek...

Şimdilik çöken sağdır. Ancak bizim ihtiyacımız ve görevimiz erken uyarıda bulunmaktır.

Eldeki seçim sonuçlarından süzülen çözüm vaatleri ise inandırıcılıktan uzak. Farklı ülkelerde sokağın rüzgârıyla yelkeni dolanlar içinde sosyal-demokrasinin ötesine geçen yok. İsrail'deki iyimser resmin arka yüzünde ülkenin Arap nüfusunun ve sosyalist hareketinin “soykırımcı olmayan bir Siyonizmi” desteklemek zorunda kalmaları var. İşin kötüsü, bu tercihin alternatifinin gerçekten de soykırım ve savaş olması! Sırbistan'da esas olarak egemenlerin keyfiliğini yeniden “kurala bağlamayı” öngören bir teknokrasi iktidarı kurulacağa benziyor…

Bu sınırlar aşılmazsa direnişte sonra güneş açamayacaktır. Öte yandan direnişin kendisi toplumun bütününü sırtlanıp sola taşımaktadır. Sola doğru kat edilen yola, gerisine düşülemeyecek kimi düğümler atılması hiç de imkânsız değildir.

Kolay anlaşılsın diye örnek vereyim: 1917 Rusya'sında Şubat Devrimi'nin dayanaklarından olan barış talebi o kadar büyümüş ve ülke bu anlamda o kadar sola gitmişti ki, “savaşa devam” demek olan bir geri düşüş olanaksızdı. Rusya'nın tarihsel şansı bunu gören ve ne yaptığını bilen bir öncü partinin varlığı oldu. Bolşevikler Rusya'da toplumun barış “düğümünün” ileri sıçramak için olanak olabileceğini kavrayan biricik partiydi.

***

Yalnız “ne yaptığını bilmek” bir gelecek kurgusuna dayanmak durumundadır.

Karşıdevrim yıllarında, liberal soytarıları muhafazakârlık gevelemeleriyle baş başa bırakıp geçmişin değerlerine sarılmak azımsanmayacak bir işti. Ancak geçmişte edinilmiş kazanımlar, olsa olsa bir hayal dünyasında yaşamadığımızı, emekten, aydınlıktan yana bir yaşamın gerçekçiliğini destekler. “Yaptık, yine yaparız” demek mümkündür…

Buraya kadarı güzel… Ama yeni bir atılım için fazlası gerekir.

Mesele komünistler olarak “zor beğenir” olmamız değil. Mesele şu ki, çeşitli ülkelerde bugünün “sol sosyal-demokratları” sermayenin sınırsız tahakkümüne karşı geçmişten taşıdıkları “sınır çekme” tavrıyla atılım yapamazlar. Yozlaşmanın bir kaynağı emperyalizmse, emperyalist anlaşmalardan çekilmeyi öngörmeden kimse evinin önünü bile temizleyemez. Okulları soyan, bütün kamu kaynaklarına göz koymuş sermaye sınıfıdır ve bu sınıfın her şeyine el koymaktan başka yol yoktur…

Bizde benzeri bir sokak devinimi şimdilik yok. Ama Türkiye'nin dünya ikliminden uzak kalması da mümkün değildir ve mantık aynıdır: Halkımızdan kopartılanları geri almak için Cumhuriyetin rehabilite edilmesinden öte bir sosyalist cumhuriyete ihtiyacımız var.

/././

Alacak kimse olmadığında AKP iktidarı verir mi?-Berkay Kemal Önoğlu- 

AKP, karşısındaki ne idüğü belirsiz, şekilsiz, programsız ve bütünlük taşımayan bir yapıya iktidar aygıtını teslim eder mi? Görülüyor ki, teslim etmediğinde hiçbir burjuva aktör iktidarı AKP’den söküp alamaz. Burjuva siyasetinde halk artık çoktandır siyasetin öznesi değil ve sistematik şekilde de bu rolden uzaklaştırılıyor.

Önce bir konuya açıklık getirelim:
"Bu düzen" dendiğinde kimileri genel bir "böyle gelmiş böyle gider" anlamında "düzen"i anlıyor, kimileri "siyaset düzenini", kimileri "medya düzenini" düşünüyor; bazıları ise "tek adam düzenine" takılmış durumda. Oysa "bu düzen" dediğimiz şey sermaye düzenidir, kapitalizmdir. Gördüğünüz her çelişkinin, insanlık dışı her şeyin, eşitsizliklerin temelinde işte bu kapitalist düzenden kaynaklanan sömürü ilişkileri yatar.

İşte bizim ülkemizin bu düzeni sürdüğü müddetçe, yani paranın egemenliğinde, malı mülkü çok olanların AKP’den hesap sormaları mümkün değildir ve zaten hesap sormak gibi gerçek bir dertleri de olmaz. Ancak "Bundan sonra hesapları ben tutacağım." gibi bir iddiaları olabilir. O da ne bu devranı değiştirecek bir şeydir ne de hiçbir servet sahibi hesapları kendi tutmak gibi bir amaç için bu kadar büyük bir risk alır.
Malı mülkü bol olan niçin risk alsın? Hesabı AKP tutuyor diye üçer beşer de AKP’ye damlayıveriyorsa; şu zamana kadar tutulan hesaplar da zaten hep malı mülkü bol olana yaradıysa bu tür bir maceraya niye girişilsin? Çok parası olan macera aramaz. Maceraya atılanlar da işin çocuk oyunu olmadığını gördüğü yerde geri adım atar.

Ana akım siyaset, parlamento siyaseti, burjuva siyaseti —ne derseniz deyin— çok büyük oranda çok parası olanlardan kurulu. Çok parası olmayanlar da parası olanların belirlediği büyük makinelerin içinde. Genel doğrultuya etki edecek hiçbir önemli güçleri yok. AKP takır takır satın aldı ve almaya devam ediyor; muhalefetten isimleri, makamları, hatta partileri bile büsbütün… Çünkü siyasette kahir ekseriyetin işi parayla. Para iktidarın elinde. Parası olan başkaları ise zaten esas olarak para kaybetmemek için siyasetin içinde.

***

Peki öyleyse, diyebilirsiniz ki: Ortalıkta bir çekişmedir gidiyor, saç baş birbirine giriyorlar kamera önünde ama hepsi patron partisiyse, hepsi özünde anlaşıyorsa neyi paylaşamıyorlar?

Aslında Türkiye’nin önündeki asıl önemli meselelerde ya omertayla ya örtülü ya da açık onayla muhalefet iktidarın önünü açıyor: Çözüm sürecinde, Türkiye’nin savaşa girmesinin önünü açan Mekke Antlaşması'nda, yeni anayasanın mutabakat zeminini oluşturacak çerçeve yasa teklifinde, yine yeni anayasanın uzlaşma başlıklarını oluşturacak bir dizi ulus devlet karşıtı "demokratik" paketlerde…
Türkiye’nin önünde esas olarak bunlar var ve bunlarda ana akım siyaset içinde gerçek bir muhalefet yok.

Öyleyse nasıl geçiyor günlerimiz? Belediye operasyonları mı? Transferler mi? Muhalefet partileri hangi gündemleri konuşuyor? Bir fon gündemi var malum; bu fon gündemi muhalefet partisinin mi, iktidar partisinin mi gündemi, dikkatle bakın. İktidarın iç hesaplaşmaları kontrol altında olsa sanki muhalefet bu konuda suskun kalacak ve bu suskunluğun nedenini bilemiyoruz. İşte bir liste vardı örneğin, açıklanacaktı. Hani, neden açıklanmadı?

***

Her şeye rağmen diyebilirsiniz ki: "Olur ya kardeşim, seçimler söz konusu olduğunda gördükleri fotoğraf hâlâ parlak değil, parlayacak gibi de değil. Bu iktidar yeterli oy alamayacağı bir seçime gider mi?"

AKP bu ülkeyi seçimsiz yönetemez, demiştik. Her şeyin sandığa havale edilmesi, AKP için bugünkü bazı zorluklar bir yana, vazgeçilmez bir yönetme kolaylığı da aynı zamanda. Seçimsiz olmaz; ancak mevcut Siyasi Partiler Kanunu, seçim yasası ve YSK yapısıyla da zaten sağlıklı ve adil bir seçim imkansız. Meclis muhalefeti işine geldiği gibi demokrasi eksikliğinden söz ederken kendi oy oranlarını da etkilemesi muhtemel bu tür hayati konuların lafını bile etmiyor. Bu seçim sisteminin antidemokratik yönde daha da ilerletilmesi karşısında halk tepkisizliğe sevk edilebilir; zaten her önemli başlıkta sistematik şekilde cici muhalefet kanalıyla kötürümleştirilmiyor mu?

Sonuçta bir düşünün; AKP, karşısındaki ne idüğü belirsiz, şekilsiz, programsız ve bütünlük taşımayan bir yapıya iktidar aygıtını teslim eder mi? Görülüyor ki, teslim etmediğinde hiçbir burjuva aktör iktidarı AKP’den söküp alamaz. Burjuva siyasetinde halk artık çoktandır siyasetin öznesi değil ve sistematik şekilde de bu rolden uzaklaştırılıyor. Kitle siyaseti/modern siyaset gerici kapitalist düzen tarafından yok ediliyor.

Cumhuriyetin felaketi anlamına gelen bir dizi başlığı ise halka gitmeden, referandumsuz olarak da Meclis'te çözebilirler. Genişletilmiş bir "demokratikleşme" zemini hem ABD’yi hem İngiltere’yi hem de iç cepheyi —yani genişletilmiş Cumhur İttifakı’nı— pekâlâ memnun edecektir ve anayasanın bile belki de Meclis'ten geçirilmesi denenebilir. Bu kadar geniş bir mutabakat zemininde AKP’nin tekrar nefes almasına izin verilmiş, belki ekonomide de bir manevra alanı yakalamasına olanak tanınmış olur.

***

Bu durumda hiç ciddi ciddi düşündünüz mü:
Kapitalist düzende, Türkiye Cumhuriyeti’nde egemenlik kimlerin elinde?
Cumhuriyet Devrimi'nin 103. yıl dönümünü henüz geride bıraktık. Yıllar içinde kapitalizm maalesef halkımızın canını okudu, mahvetti ülkemizi.Ancak bütün bu söylenenlerden umutsuzluğa düştüğümüz, bu ülkenin bittiği ve karşı devrimin kesin olarak galip geldiği anlaşılmasın. Başka bir şey söylüyoruz.

Bu tablodan vazife çıkarması gerekenler; alın teriyle geçinenler, kimseye verecek hesabı olmayanlar, malı mülküyle tehdit edilemeyenlerdir.

Onlar satın alınamazlar.
Transfer edilemezler.
Düşürülemezler.

Ve onların inadı ve direnciyle bu ülkede umut yaşamaya devam ediyor.

Burjuva siyasetine vekâlet vermeyi bırakmadan hayal kırıklıkları bu ülkenin peşini bırakmayacak. Artık hükümet değişikliği için de iş başa, iş emekçi halka düşüyor.

/././

Bir haftada üç berbat gelişme, üç tez -Erhan Nalçacı-

İsrail ise “Ya şimdi her zaman yaptığımız gibi Suriye'ye saldırırsak Mekke Anlaşması doğrultusunda diğer üç ülke bize döner mi?” diye sormuş. İçleri rahat olsun, yayla gibi girebilirler Suriye'ye, ortada Batı emperyalizmi tarafından kotarılmış kocaman bir hile var çünkü.

Aslında geçen hafta bu köşede yayınlanan, Yemen ve Karadeniz'de savaşa sürüklenme halini ele alan yazıdan devam edeceğiz. Bir hafta içinde üç önemli gelişme oldu. Bunları biraz daha vurgulu hale getirmek için tezler olarak ifade edelim:

1-Gönüllüler Koalisyonu tatbikatı Montrö'nün utangaç bir ihlalini içeriyor

Bu haftaki önemli bir gelişme, Gönüllüler Koalisyonu'nun Polonya'da başlattığı tatbikat oldu. 22 Kasım'a kadar sürecek ve halen Ukrayna sınırında devam eden tatbikata İngiltere ve Fransa öncülüğünde 10 devlet, 3 bine yakın askerle katılıyor: Almanya, Belçika, Estonya, Fransa, Hollanda, Litvanya, İngiltere, İspanya, İsveç, Polonya ve Türkiye.

Yalnız 11. devlet olarak Türkiye'nin durumu farklı; resmi açıklamaya göre Polonya'ya askeri birlik göndermiyor. Fakat Fransa ve İngiltere ile birlikte İstanbul'da Karadeniz mayın güvenliği simülasyonu yapılacak.

Geçen hafta NATO'dan başka faili olmayan ve Batı Karadeniz'de ticari gemilere yapılan saldırılardan sonra üç NATO üyesi Bulgaristan, Romanya ve Türkiye'nin ticari gemilerin güvenliği için askeri destek istediğini yazmıştık.

Bu hafta ise Mustafa Kemal'in “Geldikleri gibi giderler” dediği İngiliz ve Fransız emperyalizmi İstanbul'a yerleşiyor. Evet, ortada henüz Karadeniz'e giren kıyıdaş olmayan bir ülkenin savaş gemisi söz konusu değil. Ancak İngiltere ve Fransa Karadeniz güvenliğinden sorumlu hale geliyor ve Türkiye egemenlik haklarını bu devletlerle paylaşmaya başlıyor. Bu, örtülü ve nüve halinde bir Montrö ihlali değil mi?

NATO dışında kurulan Gönüllüler Koalisyonu'nun nasıl bir bela olduğunu ve Türkiye'nin savaşa sürüklenmesindeki rolünü daha önce burada konu etmiştik.

Gönüllüler Koalisyonu, söylendiğine göre, eğer Ukrayna ile Rusya arasında bir barış anlaşması olursa Ukrayna'ya askeri olarak yerleşmeyi planlıyor. Bu, egemenliği çoktan kâğıt üzerinde kalan Ukrayna'nın fiili olarak Batılı güçlerce işgali anlamına geliyor. Ukrayna'nın NATO'ya dahil olması Rusya'nın kırmızı çizgisiydi ve savaş büyük ölçüde Batı emperyalizmi tarafından NATO başlığı gündemde tutularak kışkırtıldı.

Eğer gerçekten barış olur ve İngiltere, Fransa, Almanya, Polonya başta olmak üzere Ukrayna'ya güya NATO haricinde asker sokarlarsa bir kez daha Ukrayna, Rusya'ya saldırmanın platformu olarak statü değiştirmiş olacak. Karadeniz de öyle.

2- Avrupa'da halka yapılan gıda stoku yapın çağrısı, uçaklara yapılan bomba ihbarları ve marketlere dijital saldırılar bir NATO organizasyonudur

Bu konuyu da geçen hafta ele almıştık. NATO ve Pasifik NATO'su üyesi birçok devlet, halkına 3-10 gün boyunca hiç evden çıkmadan, elektrik, su ve internet olmadan yaşamak için hazırlık yapmaları çağrısında bulundu. Yapan yapmayan, bu konuda olanağı olan olmayan diye bir şey yok. Her hanenin kendi sorumluluğuna bırakıldı ve son derece ciddiyetsiz.

Buna eş zamanlı olarak sivil uçaklara bomba ihbarları ve Avrupa'da marketlere dijital saldırılar eklendi. Geçen hafta dijital saldırılardan Kuzey Kore sorumlu tutulmuştu.

Bu hafta eklenen olay, Rusya ve İran'da Devrim Muhafızları'nın bu işi yaptığına ilişkin kanıtsız suçlamalar oldu.

Bu köşeyi izleyenler biliyorlar ama yeni okuyucu için şunu hatırlatalım: Sovyetler Birliği'ni yıkan, Sovyet halkına ait olan üretim araçlarına çöken ve bugünkü savaş ortamının oluşmasında ciddi sorumluluğu olan Rus egemen sınıfına özel bir kinimiz var. Tüm mülkler Rus emekçilerine dönmeden bu kin sonlanmayacak.

Ancak yaşananlar, bu eş zamanlı müdahalenin başlıca şüphelisinin NATO olduğunu değiştirmiyor. Bir kere halkın aklını almak, terörize etmek ve savaşa ikna etmek için yapılan bu operasyonda evde stok çağrısını Batılı devletler yapıyor, bunun için Rusya'yı, İran'ı suçlayamıyorlar zaten.

İkincisi, Avrupa emekçi halkı şimdiden savaşın mağduru. Avrupa'nın yüzde yüz katlanan askeri harcamaları bütün sosyal fonların aşınmasına neden oldu. Tam Avrupa'da emekçiler, gençler yoksullaşma, konut ve eğitim sorunları için ayaklanmışken böyle bir sabotajı Rusya veya İran'ın yapma olasılığı çok zayıf duruyor. Yetenekleri içinde bile olsa akılsızca bir durum olurdu bu sabotaj girişimleri.

3- Mekke Anlaşması gizli bir İsrail Muhipleri Derneği doğurmuştur

İngiliz Muhipleri (Dostları) Derneği 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkmasından bir gün sonra kurulmuştu. Kendisini işgal edenden kurtuluş bekleyen bir ahmaklığın yanı sıra emperyalizmle işbirlikçiliği içerir ve Padişah dahil olmak üzere Saray mensuplarını dernek üyesi olarak görürüz.

Bu konuyu burada çok işledik. Mekke Anlaşması uluslararası özelliği ile ayrılıyor. Ayrıca İngiliz Muhipleri taraflarını açıkça ilan ediyorlardı. Bugün İsrail yanlısı olmak kriminal bir olaya dönüştüğü için bunu ilan etmek kolay değil. ABD dostu olmak da bir suç unsuru ancak bu, yarattığı mide bulandırıcı duyguya rağmen reddedilmiyor. Yalnız ABD dostu olmakla İsrail dostu olmak arasında bir fark bulunmuyor.

Ama bunlar zaten geçen hafta da vardı. Yeni olan, Suriye'nin, yani cihatçı HTŞ yönetiminin Mekke Anlaşması'na katıldığının duyurulması oldu. Uluslararası basın anlaşmayı bildirdi ve Suriye'den Suudi Arabistan'a asker geleceği söylendi. Henüz Suriye devletinin anlaşmayla ilgili çelişkili söylemleri olsa da durum yalanlanmış değil.

Böylece İngiliz ve ABD istihbaratı tarafından yönlendirilen HTŞ, Yemen halkına karşı yapılacak operasyonun piyade gereksinimi için aday oldu. Suriye Cumhuriyeti'nin yıkılmasının İsrail'in nasıl işine geldiğini burada defalarca yazdık. Ayrıca Suriye'deki cihatçı komplonun başlıca finansörlerinden birisinin Suudi Arabistan olduğu da malum.

Şimdi Türkiye ve Pakistan, Suudi Arabistan'a savaş uçağı ve hava savunma araçları gönderebilirler. Ancak Yemen'in isyan halindeki halkını bombalayarak sonuç alınamayacağı anlaşılmış durumda. Kritik olan piyadenin Yemen'e sevk edilip edilmeyeceği. Bu, halkımızı da çok yakından ilgilendiriyor.

İsrail ise “Ya şimdi her zaman yaptığımız gibi Suriye'ye saldırırsak Mekke Anlaşması doğrultusunda diğer üç ülke bize döner mi?” diye sormuş. İçleri rahat olsun, yayla gibi girebilirler Suriye'ye, ortada Batı emperyalizmi tarafından kotarılmış kocaman bir hile var çünkü.

/././

ÇİZGİLERİN DİLİ -15 Kasım 2026-

 

(Derleyen: mstfkrc)

KÖŞEBAŞILAR -15 Kasım 2026-


Gazi Eğitim Enstitüsü -Özdemir İnce/Cumhuriyet- 

Birkaç yıl önce Gazi Üniversitesi Rektörlüğü’nden gelen, Prof. Dr. Kadri Yamaç imzalı belgedeki yazıyı bilginiz için aktarıyorum: 

“Sayın Özdemir İnce,

Alanınızdaki çalışmalarınızla bir Gazi mezunu olarak üniversitemizin temsiline yaptığınız değerli katkılardan dolayı sizi kutlar, teşekkür eder, başarılarınızın devamını dilerim.”

Türkiye’den ve Fransa’dan¹ aldığım birkaç diploma ve sertifika arasında benim için en değerli olanı yukarıda okuduğunuz satırların yazılı olduğu belgedir. Bu belge kuşkusuz sadece bana değil başkalarına da gönderilmiştir. Gazi’den (Biz G.E.E. mezunları sadece Gazi deriz okulumuza) diplomalı mezunların adlarını Vikipedi’den aktaralım:

Edebiyat, sanat ve yazar kadrosu:

Adnan Binyazar: Yazar, eleştirmen ve eğitimci.

Adnan Turani: Resim sanatı ve sanat tarihi üzerine eserler veren akademisyen.

Ahmet Telli: Şair, yazar ve eğitimci.

Ahmet Özol: Ressam ve eğitimci.

Siyaset ve bürokrasi:

Abdüllatif Şener: Akademisyen, eski maliye bakanı ve başbakan yardımcısı.

Ali Öztunç: Gazeteci ve siyasetçi.

Aykut Erdoğdu: Siyasetçi ve milletvekili.

Spor, basın ve diğer alanlar:

Aziz Yıldırım: İş insanı, inşaat mühendisi ve eski Fenerbahçe Spor Kulübü başkanı.

Abbas Güçlü: Gazeteci, yazar ve televizyon programcılığı yapan eğitimci.

Ali Palabıyık: Futbol hakemi ve öğretmen.

Kurum (yani G.E.E.) 1926 yılında kurulmuş, 1982 yılında Gazi Üniversitesi bünyesine katılmıştır.

Gazi Eğitim Enstitüsü, Atatürk’ün önderliğinde 1926 yılında Orta Muallim Mektebi adıyla kuruldu. Demek ki bu yıl 100 yaşında bizim Gazi! Kutlar ve ellerinden öperim!

Kuruluş yılı: 1926 (ilk olarak Konya’da açılmış, 1927’de Ankara’ya nakledilmiştir).

İsim değişikliği: 1929 yılında adı Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü olmuş, 1947 yılında ise Gazi Eğitim Enstitüsü adını almıştır.

Bugünkü durumu: 1980 yılında Gazi Yüksek Öğretmen Okulu haline getirilmiş, 1982 yılında Gazi Üniversitesi bünyesinde Gazi Eğitim Fakültesi adını almıştır.

*** 

1957 yılında bir gün, demek ki 21 yaşımdayım, Ankara’nın Ulus denen bölgesinde Kürt’ün Meyhanesi adlı lokantada Can Yücel, Asım Bezirci (Hâlis Acarı) ve ben oturmaktayız. Edebiyat dünyasında da bir tür hiyerarşi² vardır ama bu düzen memuriyetteki düzene benzemez. Bu düzenin generalleri, genel müdürleri henüz bir evrak memuru düzeyindeki şair ve yazarlarla bir lokantada yemek yerler ve yanlarındaki rütbesizin hesap ödemesine izin vermezler(di).

Yemek yerken Can Yücel bana nerede okuduğumu sordu:

“Hukuk fakültesinde” dedim.

Can Yücel sorgulamayı sürdürdü:

- Mustantık (sorgu hâkimi veya sorgu yargıcı) mı olacaksın?

- Hayır.

- Dava vekili³ mi olacaksın?

- Hayır.

- Ulan o halde ne işin var orada? Sen Gazi Eğitim’de kütüphanede çalışmıyor musun? Orada Fransızca bölümü yok mu? Var! O zaman gir oraya! (Yıllar sonra bu konuşmayı kendisine anımsattığım zaman “Atma lan! Ben bu kadar akıllı tavsiyeler vermem!” demişti.

Gazi Eğitim’de “hademe” kadrosunda kütüphanede çalışmaktayım. Okulda müdür yardımcısı olan babamın dayısının oğlu Emin Çakıroğlu’na durumu açtım. “Hah! Adam gibi düşünmeye başladın!” dedi. Zaten beni Mersin’den Ankara’ya getiren ve G.E.E’deki işe yerleştiren de Emin abi idi. O olmasaydı sonum “köprü altı”nda zıbarmak olurdu. Beni hemen Fransızca bölümünde öğretim görevlisi olan, kendisine minnettar olduğum Ahmet Ellezoğlu’na havale etti. Bütün yaz ondan ders aldım ve giriş sınavını “A sınıfı” girecek şekilde kazandım.

ek şekilde kazandım. O yıllarda G.E.E. “parasız yatılı” idi. Yani yatılacak bir yatakhanesi, üç öğün yemek yenen yemekhanesi vardı. “Hademe kadrosu” ile çalıştığım bir kütüphanesi, çamaşırlarımızın yıkandığı bir çamaşırhanesi, yıkandığımız bir hamamı vardı. Her yıl giyecek düzmemiz için belli bir para verilirdi. Tatillerde ve yaz tatillerinde Mersin’e gitmezdim. Okul beni sokağa atmazdı. Gazi Eğitim Enstitüsü anamdır, babamdır benim. Gazi olmasaydı, hayallerini kurduğum Paris’e asla gidemezdim. Gitmek bir yana Paris Üniversitesi Sorbonne’un Yabancı Ülkelerde Fransızca Öğretmenleri Enstitüsü’nde (Institut des Professeurs des Français à l’Etranger) de okudum. Şu anda sahip olduğum her şeyi Atatürk’ün 1926 yılında kurduğu Gazi’ye borçluyum. O kadar borçluyum ki oğlum Tan’ın annesi “dünyalar güzeli Ülker”i “Alcy’m”i bana eş olarak verdi. Ülker beni bu dünya ve hayat ile barıştırdı, beni yeniden yarattı

Gazi ve Ülker olmasaydı çoktan köprü altında bir berduş olarak ölmüştüm.

---

1- Mallarmé Akademisi üyeliği; Fransız hükümetinin 15 Haziran 1990 tarihli kararnamesi ile “Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres” nişanı. Çeviri ödülü kupası.

2- Yetki ve sorumluluk düzeylerine göre sıralandığı düzenleme biçimidir.

3- Avukat sayısı beşten az olan yerlerde avukat yetkisi taşıyan meslek adamı.

/././

Seni ölüm ülkesi yaptılar güzel ülkem -Işıl Özgentürk/ Cumhuriyet- 

Sevgili dostlarım, okurlarım artık bir ölüm ülkesi olduk. Önce kabul edelim, artık Meclis’in hiçbir işlevi kalmamıştır. İşçi ölümlerinin, MESEM cehenneminde ölen küçücük çocukların, fon soyguncularının, vergilerini ödemeyen -daha doğrusu ödemekten muaf tutulanholding patronlarının ve her gün erkek şiddetiyle öldürülen kadınların haklarını aramak için verilen tüm adalet ve araştırma önergeleri, AKP ve MHP milletvekilleri tarafından anında reddediliyor.

Ne olmuş yani? Yıllardan beri işçi ölüm fabrikası olarak nam yapmış HABAŞ’ta bu kez de 19 işçi hayatını kaybetmiş. Bir işçi yakını bu işçi cinayetini Uzakdoğu’da benzerlerini gördüğümüz gibi kendini ateşe atarak protesto etmiş. Ne var bunda? Evet 19 baba ölmüş,19 eve ateş düşmüş, onlar da çalışmasalardı! Bu ülkeyi ölüm ülkesi yapan sizler, öyle düşünüyorsunuz, 1.5 milyonluk saatlerinize bakarken böyle düşünüyorsunuz. Hayatında hiç çalışmamış ama Çinli ve Nijeryalı işçileri ülkesinde köle gibi kullanan, yatırımlarını İngiliz bankaları yöneten, bir Arap ülkesi başkanı için ülke insanımızı yas tutmaya çağıranlar, 19 işçinin öldüğü gün yas ilan etmeyi bile düşünmediniz! Fabrika sahibine de ev hapsi vermişsiniz. Doğru ya o dünyanın en zenginlerinden biri rahat yatağında yatmalı.

Rahmetli film yönetmeni Yavuz Özkan’ın 1978 yılında çektiği Maden filminde bir replik vardır: “Tek bir işçi bile öldüğünde şarter inmelidir!” Yıl 1978, hemen hemen her işyerinde grev var! Ve sarı sendikalarla birlikte, devrimci işçi sendikaları var! Tarihi şanlı grevlerle dolu Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu var. Yani DİSK var ne yazık ki, şimdilerde DİSK şanlı tarihine ihanet içinde. Bu kadar işçi ölümü olan, kötünün de kötüsü ülkemizde her gün bir büyük fabrika, bir işyeri kapanıyor. Tekstilde dünyaya meydan okuyan Türkiye artık yok! Yaklaşık 3 bin tekstil işçisinin işsiz kaldığı söyleniyor. Ama sendikalar, DİSK de dahil sadece basın toplantısı yapıp güya olayları protesto ediyorlar. Binlerce üyesi olan sarı sendikalarda ağalar milyonluk maaşlarla fon vurgunları gibi günlerini gün ediyorlar. Doymak bilmeyenler bu ülkenin işçisini, tarım alanında çalışan köylüsünü öyle perişan ettiler ki herkes üç kuruş paraya muhtaç! Ne yazık ki bizim halkımızın önemli bir özelliği bıçak kemiğe dayanmadan harekete geçmemesidir ve her şeyi devletten ve Tanrı’dan beklemesidir.

Anacığım anlayın artık, devlet sadece zenginler için var ve Tanrı da ne kadar yalvarsanız da bizden umudu kesmiş durumda. Yani bizim bizden başka kimsemiz yok!

Bu arada eğitim bakanı çırpınıyor. İllaki okullarda mescit olacak, Osmanlıca öğreten hocalar olacak. Bakan herhalde halkın arasında hiç dolaşmıyor. Naçizane tavsiyem koruma ordusu olmadan sıradan bir vatandaş gibi ülkenin her yerinde pıtrak gibi biten camilere bir uğrasın. Ben inat ettim ve namaz kılınma saatlerinde bölgemdeki zaten birbirine çok yakın dört camiye baktım, vallahi en büyük camiye devamlı dört kişi gidiyor, esnaf da onlara el sallıyor. Öbürlerine de üç dört kişi girdi.

Peki önerilen Osmanlıca öğretimi ne işe yarayacak? Zaten bu konularda uzman olmak isteyenler Osmanlıca öğrenirler, hayır öğrencilerin ne işine yarayacak? Okullarda Çince öğretilmeye başlansa hayırlı bir iş yapılmış olur. Çünkü dünyanın geldiği noktada gençler Avrupa’dan umudu kesti, umut Çin’de.

Gençlerin ikiyüzlü bulduğu ve yurtdışında “yeşil sirk” diye dalga geçilen iklim zirvesinden söz edecektim ama yerim doldu. Yeşil sirk iyi benzetme! Bizimkiler topraklarımızı yağmalayan, tabii iktidarın izniyle Avrupa devletlerinden gelenlerin emrine verilen arabalar park yapsın diye tarım arazilerini asfaltlamışlar. Bir yurttaş olarak tebrik ederim. Ölen ölür itibardan asla vazgeçilmez! 

/././

Geleceği birlikte kurmalıyız -Özge Güneş/Birgün- 

Morgan Ody, sermayenin doğayı ve emeği daha fazla sömürerek büyüdüğü bir dönemde, çiftçilerin geçim mücadelesiyle gençlerin gelecek arayışını buluşturmaya çağırıyor. İnsanca yaşamanın ve neyi, nasıl üreteceğimize kendimiz karar vermenin yolunu, emek, ekoloji ve eşitlik mücadelelerinin birleşmesinde görüyor.

“Köylüler için geleceği geri kazanma mücadelesi veriyoruz. Yok olmak istemiyoruz” diyor La Vía Campesina Genel Koordinatörü ve Confédération Paysanne üyesi Morgan Ody. COP31’in Türkiye’de toplandığı günlerde, iklim mücadelesini çiftçilerin geçiminden, gençlerin gelecek arayışından ve emekçilerin insanca yaşam talebinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguluyor.

Sermaye pastadan daha büyük pay almak için doğayı ve emeği daha fazla sömürürken, bu mücadelelerin ortak bir geleceği kurma gücüne işaret ediyor. Ody’yle çiftçi ve gençlik hareketleri arasındaki dayanışmayı, Avrupa’nın tarım ve silahlanma politikalarını ve kapitalizme karşı mücadeleleri birleştirmenin yollarını konuştuk.

Savaşlar, ekonomik sorunlar ve iklim krizi tarımı giderek daha fazla zorlarken, başta Avrupa olmak üzere çiftçilerin mücadelesi de güçleniyor. Köylüler ve küçük çiftçiler açısından nasıl bir dönemden geçiyoruz? 

Köylüleri ve toplumun bütün kesimlerini etkileyen büyük bir sistem krizinin ortasındayız. Ekolojik sınırlar ve çevre krizi nedeniyle şirketler ve çok zenginler artık pastanın büyümesine bel bağlayamıyor. Sermaye biriktirmeyi sürdürmek için hem ekosistemleri daha fazla tahrip ediyor hem de işçilerin, köylülerin, kadınların ve gençlerin, yani yüzde 99’un payına el koyuyorlar.

İnsanlar zaten zar zor geçiniyor ve ellerindekinden vazgeçmek istemiyor. Kamu hizmetlerini, ücretlerini ve emekli aylıklarını savunmak için verilen güçlü mücadelelerin nedeni bu.

Biz çiftçilerin ürettiğimiz değerden aldığımız pay sürekli azalıyor. Bize teknoloji ve makine satan şirketlerle perakende şirketlerinin payı ise artıyor. Enflasyonu hesaba kattığınızda, çiftçinin eline geçen fiyatların düştüğünü görüyorsunuz. Bu da çiftçilerin ve tarım emekçilerinin geçinmesini giderek zorlaştırıyor. İnsanlar sermayeden haklarını alabilmek için sokağa çıkmaktan başka yol göremiyor.

GENÇLER VE GELECEK HAKKI

Fransa’da sokağa çıkan gençleri Confédération Paysanne (Çiftçi sendikası) da destekliyor. Daha önce gençler de çiftçi eylemlerine destek vermişti. Bu dayanışma daha geniş bir ortak mücadeleye dönüşebilir mi? Birlikte nasıl bir gelecek kurulabilir? 

Gençlerin mücadelesini görmek çok heyecan verici. Yalnızca Fransa’da değil; hamamböceği hareketinin çok güçlü olduğu Hindistan’da, Kenya’da, Nepal’de, pek çok ülkede bunu görüyoruz. Şimdi bu mücadeleler Avrupa’ya da yayılıyor.

Gençler geleceklerini geri kazanmak için mücadele ediyor. La Vía Campesina olarak bizim de uzun zamandır söylediğimiz bu: Mücadeleyi küreselleştirelim, umudu küreselleştirelim. Köylüler için geleceği geri kazanmak istiyoruz. Yok olmak istemiyoruz. İnsanlara gıda üretmeye devam etmek ve bu emeğimizle insanca yaşamak istiyoruz.

Bu yüzden aramızda çok güçlü bir bağ olduğunu düşünüyorum. Gençlerin talepleri meşru. Nasıl bir gelecek istediğimizi birlikte düşünmeli, birlikte belirlemeliyiz. Bu gelecek emperyalist, kapitalist ya da ataerkil olamaz. Bütün insanların onur bakımından eşit olduğu; gıdaya, eğitime, sağlığa ve insanca barınmaya erişebildiği bir gelecek olmalı. Bunlar hem insanca yaşamanın hem de siyasi yaşama katılabilmenin koşulları. Bu haklar olmadan gerçek demokrasi de olmaz.

Ana akım medya çoğu zaman yalnızca şiddeti gösteriyor. Oysa bu mücadeleler neşe, yaşam ve umut dolu. Hindistan’daki yoldaşlarımız da hükümetin şiddetine ve baskısına karşı neşe ve mizahla mücadele eden gençleri anlatıyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ GIDA ÜRETME KAPASİTEMİZİ TEHDİT EDİYOR

COP31 Türkiye’de toplanırken iklim mücadelesiyle gıda egemenliği arasındaki bağı da konuşalım. Avrupa’daki çiftçi eylemlerinde, geçim sıkıntısının sorumlusu olarak çevre düzenlemelerini gösterenler vardı. FNSEA ile sizin sendikanızın tutumları da burada ayrıştı. Bu ayrışmanın temelinde ne var? 

1980’lerden, 1990’lardan beri Avrupa elitlerinin ve Avrupa Komisyonu’nun temel hedefi, uluslararası rekabette öne geçmek. Bunun için ihracatı ve Avrupalı ulusötesi şirketleri destekliyorlar. Ardından gençlerin iklim grevleri ve iklim krizine ilişkin farkındalığın artması, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın ortaya çıkmasında etkili oldu. Mutabakatın Tarladan Sofraya Stratejisi; tarım, gıda, sağlık ve biyolojik çeşitliliği birlikte ele alan, dikkate değer bir yaklaşım sunuyordu. Fakat rekabet hedefi hiç sorgulanmadı.

Ukrayna’daki savaş, Trump’ın geri dönüşü ve artan ekonomik gerilimler bu çelişkiyi iyice açığa çıkardı. Bir yandan uluslararası rekabeti öncelik sayıp diğer yandan çiftçilerden üretimlerini biyolojik çeşitliliği koruyacak biçimde dönüştürmelerini isteyemezsiniz. 2024 kışındaki çiftçi eylemleri, bu iki hedefi bir arada yürütmenin güçlüğünü gösterdi.

Copa-Cogeca ve FNSEA çevresindeki sağcı çiftçi hareketi, rekabetten ve büyük şirketlerle birlikte çalışmaktan yana tavır aldı. Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın ve biyolojik çeşitliliği koruma politikalarının kaldırılmasını, bütün pestisitlerin kullanımına izin verilmesini istediler.

Biz de sokaktaydık ama tam tersini söylüyorduk. İklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı, gıda üretme kapasitemizi tehdit ediyor. Bunlarla mücadele etmek zorundayız. Ama sürekli yeni serbest ticaret anlaşmaları imzalanırken bunu yapamayız.

SİLAH ÜRETİMİNE ÖNCELİK VEREREK ÇEVRE KRİZİYLE BAŞA ÇIKAMAZLAR

Avrupa Yeşil Mutabakatı’na evet diyoruz. Bununla birlikte, serbest ticaret anlaşmalarına son verilmesini ve piyasaların düzenlenerek çiftçiye adil fiyat sağlanmasını istiyoruz. Avrupa’nın muhafazakâr yönetimi ise muhafazakâr çiftçilere kulak verdi. Avrupa Yeşil Mutabakatı bitti. Ardından Draghi raporu, çevresel hedefleri bir kenara bırakıp rekabeti merkeze aldı. Şimdi Avrupa ekonomisini canlandırmak için buna militarizasyon da eklendi.

Rusya’yla savaş üzerine kurulan bu söylemin büyük ölçüde saçmalık olduğunu düşünüyorum. Asıl mesele şirketlerin çıkarları: Silah üretip satarak, militarizasyonla ekonomiyi canlandırmak istiyorlar. 1930’larda da tam olarak bu yaşandı. Bu yüzden çok kaygı verici. Silah üretimine öncelik vererek çevre kriziyle başa çıkamazlar. Çiftçilerin neden birbirinden çok farklı taleplerle sokağa çıktığını da bu çelişkiler açıklıyor. Şu anda Avrupa Birliği’nin gelecek dönem bütçesi hazırlanıyor. Militarizasyona kaynak ayırmak için Ortak Tarım Politikası bütçesini büyük ölçüde kısmak istiyorlar. Bu da çiftçileri doğrudan etkiliyor.

BİZİ EZEN SİSTEME KARŞI DİRENMEYE DEVAM EDECEĞİZ

Böyle bir dönemde La Vía Campesina nasıl bir mücadele öngörüyor; öncelikleriniz neler? 

Bir toplumsal hareketin ne zaman başlayacağına biz karar veremeyiz. Bu hareketlerin kendiliğinden gelişen bir yanı var. Ama ortaya çıkan hareketlerin ve mücadelelerin içinde yer almaya kararlıyız.

Şimdi büyük bir mücadelenin ortasındayız. Gençleri desteklemek istiyoruz. İnsanların ihtiyaç duyduğu gıdayı üretebilmemizi sağlayacak tarım ve gıda politikaları için traktörlerimizle sokakta olmak istiyoruz. Üretim, toplumsal ihtiyaçlara dayanmalı. Bizi ezen bütün sistemlere karşı direnmeye ve mücadele etmeye devam edeceğiz. Stratejimizin temeli bu. Borç sistemi de buna dahil. Daha birkaç hafta önce Bangkok’ta IMF’ye ve Dünya Bankası’na karşı sokaktaydık. Dünya Ticaret Örgütü’ne ve herkesi kaybettiren bu rekabet düzenini yaratan serbest ticaret anlaşmalarına da karşıyız.

Baskıya karşı mücadele ederken alternatifler de öneriyoruz. Yerel üretimi yok etmediği sürece uluslararası ticarete karşı değiliz. Kamerun’daki çiftçiler Avrupa’ya kakao satmak istiyorsa ya da ABD’deki insanlar Fransız şarabı almak istiyorsa bunda bir sakınca yok. Ama Avrupa’nın Batı Afrika’ya tavuk ihraç ederek oradaki ülkelerin kendi üretimlerini yok etmesine karşıyız. Aynı şekilde, Latin Amerika’dan sığır eti ithalatının Avrupalı çiftçilerin üretimini ve geçimini ortadan kaldırmasına da karşı çıkıyoruz. Borç meselesinde de yaklaşımımız aynı.

Fransa’daki mücadeleye neşe ve umut katan şey, alternatifler sunuyor olmamızdır: Borç sistemini yaratan ve bu sistemden geçimini sağlayan milyarderler için değil, halkın yararına işleyen bir para ve finans sistemi oluşturmak amacıyla merkez bankalarının radikal bir şekilde demokratikleştirilmesi. İnsanların hayatlarını mahveden kurumlara ve şirketlere karşı mücadele ederken, bunların yerine ne koyacağımızı da ortaya koymamız gerektiğini düşünüyorum.

EMEK VE YAŞAM ALANLARI İÇİN ORTAK MÜCADELE

Çiftçilerin mücadelesiyle emek, ekoloji ve eşitlik mücadeleleri arasında bir bağ kuruyorsunuz; bu hareketler nasıl buluşabilir? 

Üzerinde düşündüğümüz noktalardan biri şu: Köylü hareketi olarak biz aynı zamanda bir emek hareketiyiz. Diğer sendikalar gibi biz de köylülerin, çiftçilerin ve tarım işçilerinin emekçi olarak çıkarlarını savunuyoruz. Aynı zamanda toprağımız ve yaşam alanlarımız için mücadele ediyoruz. Sömürgecilik karşıtı hareketlerin de böyle bir mücadelesi var. Çevre hareketleri de yaşam alanlarını ve ekosistemleri savunuyor. Bu mücadele çiftçiliğin ayrılmaz bir parçası. Çünkü toprak ve su olmadan tarım yapamayız. Üretimimizi yaşadığımız coğrafyadan ayrı düşünemeyiz. Bu yüzden yaşam alanlarının savunulması, köylü hareketlerinin temel meselelerinden biri.

Bir de ayrımcılığa karşı eşitlik mücadelesi veren hareketler var: Feminist hareket, ırkçılık karşıtı hareketler, LGBTİQ hareketleri. Herkesin insan olarak eşit sayılmasını, onuruna saygı gösterilmesini savunuyorlar. Köylü hareketi olarak biz de bu mücadelenin parçasıyız. Güçlü bir feminist çizgimiz, güçlü bir gençlik örgütlenmemiz var. Cinsiyet çeşitliliğini ve farklı cinsiyet kimliklerine sahip kişilerin haklarını savunan bir örgütlenmemiz de bulunuyor.

NASIL ÜRETECEĞİMİZE VE YAŞAYACAĞIMIZA KARAR VEREBİLMELİYİZ




NASIL ÜRETECEĞİMİZE VE YAŞAYACAĞIMIZA KARAR VEREBİLMELİYİZ

Çoğu zaman ayrı ayrı yürüyen bu üç mücadele, köylü hareketinin içinde bir araya geliyor. Feminist hareketi, işçi sendikalarını ve çevre hareketlerini buluşturmak kolay değil. Ama bu birliği kurmamız gerektiğine inanıyoruz. Özellikle emekle yaşam alanları arasındaki bağı düşünürsek, nasıl üreteceğimize ve yaşadığımız coğrafyayla nasıl bir ilişki kuracağımıza yeniden kendimiz karar verebilmeliyiz.

Bilgisayardan gıdaya kadar ürettiğimiz her şey, hatta hastanedeki bir hemşirenin işi bile doğal kaynaklara dayanıyor. Petrol, elektrik, ahşap gerekiyor. Bunların hepsi bir yerden, belirli bir coğrafyadan geliyor. Bu nedenle yaşam alanlarıyla ilişkimizi, üretim için buralardan aldığımız kaynakları ve çalışma koşullarımızı yeniden birlikte düşünmeliyiz.

Yalnızca emek sömürüsüne değil, yabancılaşmaya karşı da mücadele etmeliyiz. Yabancılaşmaya karşı mücadeleyi yeniden gündemimize almak; çalışırken ne yaptığımız, neyi neden dönüştürdüğümüz ve toplum için ne ürettiğimiz üzerinde söz sahibi olmak demek. Sendikalardaki yoldaşlarımızla da bu bakış açısını paylaşmak istiyoruz. Emek ve ekoloji mücadelelerini birbirine bağlamanın bir yolu bu. Doğaya saygı göstererek insanların ihtiyaç duyduğu şeyleri üretebileceğimiz bir çalışma düzeni kurmalıyız. Avrupa’da köylü hareketi olarak küçüğüz. Ama herkes için yararlı olabilecek bir bakış açısı sunduğumuzu düşünüyorum.

La Vía Campesina’da farklı ülkelerden, farklı siyasi geleneklerden gelen hareketler birlikte mücadele ediyor. Bugün böyle bir enternasyonal dayanışmayı kurmak ve sürdürmek için sizce en çok neye ihtiyaç var? 

La Vía Campesina’da enternasyonalizmi inşa ediyoruz. Bunun ancak çoğulculuk temelinde mümkün olduğuna inanıyoruz. Özellikle bugün sekterliği aşmak çok önemli. Aramızda pek çok farklılık ve çelişki var. Ama asıl mesele, bizi birleştiren noktalara ve birlikte nasıl mücadele edebileceğimize odaklanmak.

***

LA VÍA CAMPESİNA NEDİR?

1993’te kurulan La Vía Campesina, dünyanın farklı bölgelerinden köylüleri, küçük ve orta ölçekli çiftçileri, topraksızları, tarım emekçilerini, kırdaki kadın ve gençleri ve yerli toplulukları bir araya getiren uluslararası bir hareket. Tarımın şirketlerin denetimine girmesine karşı, üreticilerin haklarını ve doğayla uyumlu köylü tarımını savunuyor. Mücadelesinin merkezinde gıda egemenliği var: Toplumların neyi, nasıl üretecekleri ve tüketecekleri konusunda söz ve karar sahibi olması. Toprağın, suyun ve tohumların savunusunu emek, ekoloji ve eşitlik mücadeleleriyle buluşturuyor.

/././

Öne Çıkan Yayın

soL "Köşebaşı + Gündem" -15 Kasım 2026-

2026 güzü: Karanlık çağın sonu mu?-Aydemir Güler-  Mesele şu ki, çeşitli ülkelerde bugünün “sol sosyal-demokratları” sermayenin sınırsız tah...