ÇİZGİLERİN DİLİ -23 Ekim 2026-

 

Eski mahalleler, yeni mahalleler!.

                                                      SANAT BAYRAMI VE HAFTASI 

(Derleyen: mstfkrc)

KÖŞEBAŞILAR -23 Ekim 2026-

 Z kuşağı diye bir şey yok; dünyayı sarsan, yoksul ve geleceksiz gençlik -Nuray Sancar/Evrensel-

Fransa Creteil’de liseli öğrencilerin başlattığı, ülke genelinde 410 liseyi kapsayarak genişleyen öğrenci eylemleri, yakın geçmişte meydanları doldurmuş olan Sarı Yeleklilerin, gençlerin anne babalarının, farklı kesimlerden emekçilerin katılımı ve Genel Emek Federasyonunun da (CGT) tam destek açıkladığı eylemler geçtiğimiz cumartesi zirveye ulaştı. Aynı hafta sonu İspanya, Arnavutluk, İtalya ve Portekiz’de de gençler ve emekçiler kıtayı sarsıyorlardı. Her ülkede eylemi tetikleyen somut talep ve sebep farklı olsa da birikmiş bir öfkenin dışa vurumu bakımından 17 Ekim 2026 önemli bir tarihti. Hareketleri kontrol altına alamayan hükümetler sokağa çıkma yasağı (Fransa), ordunun ‘sokağa inmesi (Portekiz), İyi Parti Milletvekili Turhan Çömez’in iddia ettiği gibi Türkiye’den TOMA transferi (Arnavutluk) yaparak kriz çözmeye çalıştılar. Ne var ki Fransa’da yarın için de bir eylem çağrısı yapılmış olması bu önlemlerin kaynak ülkede pek de sökmediğini gösteriyor.

Epeydir, dijital yetenekleri gelişmiş, anne babaları gibi yıllarca aynı işte 9-5 çalışıp emekli olmak istemeyen, kendi işlerini kurma hayalinde, her konuda bir fikri olan ama biraz uyuşuk, pervasız ama apolitik, asosyal, hedonist ve keyfine düşkün bir Z kuşağı profili çıkaran şirket sosyologları, düşünce kuruluşları ve oralardan beslenen medya bu neslin Fransa’da kalabalık sınıflara, üniversite giriş programındaki eşitsizliklere, öğretmen azlığına yönelik bir tepkiyle harekete geçmesini neredeyse Oblomov’un ayağa kalkışını izler gibi izlemekte. Biber gazı, toplu gözaltılar sonunda geriye çekilecek bir gel-geç öfkenin hasbelkader sokağa inmiş gençleri bilgisayarlarının başına döndüreceğini de beklediler. Ama işler giderek büyüdü.

Babası Cezayirli bir işçi, annesi Fransız olan Liseli Öğrenci Sendikası Başkanı Ryad Rani’nin melez kimliği, hareketin yoksul banliyölerdeki okullardan başlaması bu konuda fikir yürütme zorunluluğunu hisseden Trump tarafından Fransa’nın göçmenlere karşı lakayıtsızlığı ile açıklandı. Bu arada kendi damadının turistik tesisler kurmak için anlaştığı Başbakan Edi Rama’ya karşı Arnavutluk bir süredir ayaktaydı ve 17 Ekim onlar için de önemli bir tarih oldu. Medyanın geneli bu antiemperyalist-milli hareketi çevre eylemleri gibi ‘kabul edilebilir’ bir kategoriye sığdırarak açıklamayı tercih etti. Ne de olsa gençliğin yanında, bir zamanlar onların ana babalarını harekete geçiren kavramları anmamak gerekiyordu!

İspanya’ya gelince; 87 yaşındaki Maricarmen Abascal yıllarca yaşadığı evden çıkarıldığında, kendileri de had safhaya çıkmış barınma sorunu yaşayan İspanyol gençliği Abascal evine geri yerleştirilinceye kadar sokakları bırakmadı. Ne var ki Maricarmen kısa bir süre sonra vefat edecekti.

Hindistan’da da bir süredir sınav yolsuzlukları, işsizlik sorunu, iktidar baskıları ve seçim yolsuzluklarına karşı eylemde olan gençler kendilerine hamamböceği diye seslenen Başbakan Narendra Modi’nin bu sözünü alıp kendilerine ‘Hamamböceği Hareketi’ adını taktılar ve eylemler bir süredir devam ediyor.

Ekseni kayan dünya, gençler tarafından düzeltilmeye çalışılıyor.

Bu gençlik hareketleri içinde totalleştirici ve aynılaştırıcı bir Z kuşağı kimliğine sahip çıkan olmadı ama eylemciler kendilerine çeşitli adlar takarak, ellerinden kayan bir şimdiyi ve yarını geri alabilmek için meydanları ve sokakları doldurdu. İşlerden iş beğenmeyen, hazcı ve keyif düşkünü, bilgisayarından başını kaldırmayan bir nesil olarak tarif edilen Z kuşağı diye kapsayıcı bir kategori yok ve hiç olmadı çünkü.

Avrupa’da, Hindistan’da, Arjantin’de harekete geçenlerin büyük bir çoğunluğunu toplumun en kırılgan kesimleri; giderek derinleşen eşitsizliğe, yoksulluğa, diktatörlerin baskılarına en çok maruz kalanlar oluşturuyor. Kuşağın Türkiye’deki muadili MESEM’lerde güvencesiz ve düşük ücretle istihdam edilerek ölümle burun buruna çalıştırılıyor; yükseköğrenim görebilenlerin iş garantisi yok, gençliğin bir bölümü akranlarının eğitim hakkı için mücadele ettiği Avrupa’ya gitmek için can atıyor.

Toplumsal sınıfları literatürden silmek, en çok da ezilen sınıfları sınıf diye bir şeyin olmadığına ikna etmek için onca para ve çaba harcayan, kavramı ve kapsadıklarını sürekli aşağılayan iktidarlar, şimdi bir sınıf tepkisiyle karşı karşıya. Demek ki erken yaşta proleterleştirilen gençlik kesimleri alıklaştırmaya yönelik eğitim programlarına ve dayatmalara rağmen dünyadan ve tarihten bihaber değil.

’90’ların sonundan itibaren herhangi bir ülkedeki toplumsal kalkışmanın komşu ya da uzak ülkelerde yankılanması, domino etkisi yaratarak büyümesi hareketin yasası oldu. 17 Ekim umulmadık bir eş zamanlılığın, çakışmanın tarihidir. Dünya tekellerinin şiddetlenen paylaşım savaşı için bütçenin hatırı sayılır bir bölümünü ayırıp silahlanan ve bunun bedelini halka açlık ve yoksullukla ödeten, gençlere belirsiz bir gelecekten veya ‘Rejimin askeri olmak’tan başka bir şey vadetmeyen devletlerin tercihleri, dünyanın meydanları arasındaki pasaportlu geçişleri yıkmış bulunuyor.

Ancak bir tehlike de var. Kabaran kitlesel dalganın karşısında, ulusal sükuneti ve kontrolü sağlama iddiasıyla eşikte bekleyen faşist partilerin -ki bunun en yakın örneği Fransa’dır- eylem istismarcılığı başladı bile. İspanya’da erken seçim kararı alan Pedro Sanchez’in yerini aşırı sağ almaya hazırlanıyor. Uyguladıkları yıkım ve yoksullaşma politikalarıyla; beslenme, eğitim, barınma vb. sorunları yaratan liberal hükümetlere yönelik tepkiyi faşizmin maya olarak kullandığı bir dönemden geçiyoruz.

Zaten faşizm devrimini yapamayan, kurulu düzeni değiştiremeyen hareketlerin ödediği diyet olmuştur genellikle. Hareketin niyeti, gücü ve örgütlülüğü bu eşik zamanı aşabilecek mi, bütün mesele bu?

/././

Avrupa’nın keskinleşen çelişkileri, silahlanma ve sokaktaki öfke -Yücel Özdemir / Evrensel- 

Dünyanın son birkaç yıldır içine girdiği emperyalist rekabet, savaş, silahlanma ve neoliberal politikalar sarmalı, her yerde halkın yaşam ve çalışma koşullarını öncesine göre çekilmez hale getirdi. Bu nedenle sosyal patlama ya da isyanlar her yerde ve ülkede adeta kaçınılmaz görünüyor.

Avrupa’daki gösteriler iki önemli farkı açık olarak ortaya koyuyor.

Birincisi: Egemen sınıfların, hükümetlerin halkı diğer ülkelere nazaran çok kolay bir şekilde ikna edip peşine takamaması. Hükümetlerin ve onların bilumum sözcülerinin yaptığı kara propagandanın tutmasının koşulları zorlaşıyor. Hükümetlerin eğitim, sağlık, sosyal alanlarda yaptığı kısıtlamalara gerekçe olarak “bütçe yetersizliğini” göstermesi inandırıcılığını yitirdi. Keza, az çok gelişmeleri izleyenler asıl sorunun paranın olmaması değil, olan paranın halkın temel ihtiyaçlarına ayrılmadığını biliyor.

Gençliğin dilinden düşmeyen “Silahlanmaya değil, eğitime bütçe” sloganı halkta bir karşılık buldu. Resmi verilere göre, Macron’un cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturduğu 2017’de 36 milyar avro olan askeri harcamalar 2030 yılına kadar 76.3 milyar avroya yükselecek. Yani tam iki katına.

Bütçeden eğitime ayrılan pay her ne kadar yaklaşık 90 milyar avro olarak görünse de bunun dörtte birinden fazlası, yıllık 25 milyar avro, memurların emekli maaşlarının finanse edilmesinde kullanılıyor. Bu durumda harabeye dönen okulların tamirinin de olduğu pek çok acil ihtiyaç karşılanamıyor. Keza, askeri harcamalara rekor düzeyde bütçe ayrılırken 15-24 yaşları arasındaki gençlerin yüzde 20’sinden fazlası işsiz. Bu rakam OECD ortalaması olan yüzde 11’in çok üzerinde.

Benzer bir durum Almanya için de geçerli.

 2017’de askeri harcamalar için ayrılan bütçe 37.7 milyar avro iken, bu miktarın 2027’de 140 milyar avroya çıkarılması kararlaştırılmış durumda. 10 yıl içindeki yüzde 268’lik artışa tekabül ediyor. Fransa’dan çok daha yüksek.

Bu çarpıcı gerçek, halkın önemli bir bölümü tarafından görünürken, bir kısmı “Rusya’nın Avrupa’ya saldırmaya hazırlandığı” söylemi üzerinden desteğe ikna edilirken, bir kısmı ise tepkisini her fırsatta ortaya koyuyor. Gençlerin zorunlu askerliğe karşı düzenlediği eylemlerde, barış yürüyüşlerinde “Savaşa ve silahlanmaya değil, eğitime bütçe” talebi her geçen gün daha fazla duyuluyor. 31 Ekim’de ülke genelinde gençlerin yapacağı eylemlerde de bu talebin öne çıkması bekleniyor.

Sadece askeri harcamalardaki artış ile eğitimdeki sefil durum arasındaki ilişkiye bakıldığında, halkın, gençliğin aleyhine olan bir gerçek kendiliğinden görünebiliyor. Bunu diğer alanlara da yaymak mümkün. Örneğin emperyalist çıkarlar için Ukrayna ve İran’a yapılan müdahaleler, çıkarılan savaşlar halka hayat pahalılığı olarak geri döndü.

Özetle çelişkilerdeki derinlik, ağır sorunlara yol açan nedenler belirgin bir şekilde ortaya çıktıkça, öfke ve tepki kaçınılmaz hale geliyor.

İkincisi: Mesleki, sendikal örgütlerin izledikleri politikalardan bağımsız olarak, kitleleri bir arada tutan, tepki göstermesini sağlayan mekanizmaların varlığı, kendiliğinden başlayan eylemlere kitlesel ve sürekli bir karakter kazandırabiliyor. Fransa’da gençliğin özgün örgütlerinin eylemler içinde yer alması, sonra sendikaların, ilerici partilerin ve diğer örgütlerin sürece dahil olması, harekete kısa sürede yeni bir boyut kazandırdı. Bu örgütlerin süreci nereye taşımayı hedeflediğinden bağımsız olarak, hareketin içinde yer almaları, taleplere fazla sarılmayı da beraberinde getiriyor.

Eylül ayında Hollanda’da da hükümet neoliberal bir sosyal saldırı planı ilan etti. Ancak sendikaların sokakta tepkisini ortaya koyması üzerine geniş bir toplumsal hareketin oluşacağı endişesiyle hemen planı geri çekmek zorunda kaldı.

Almanya’da ise hükümet askeri harcamalara kaynak yaratmak için eğitimden, sağlıktan, sosyal alanlardan kesintiler yapmaya kararlı görünüyor. 26 Eylül’de 15 kentte 175 bin işçi ve emekçi sokağa çıktı. Buna rağmen geri adım atma niyetinde olmayan hükümet partileri bir taraftan girdikleri her seçimde ağır yenilgiler alırken, diğer taraftan güven kaybediyorlar. Yeni bir protesto dalgası ise kaçınılmaz görünüyor.

Özetle, Avrupa’daki derinleşen ekonomik sosyal sorunlar, bir taraftan hükümetlere, düzene karşı tepkiyi büyütürken diğer taraftan sendikalar, meslek örgütleri üzerinde harekete geçme baskısını artırıyor.

Gelişmeler, öfkeye neden olan toplumsal sorunların kısa sürede çözülmesi bir yana artacağını gösteriyor. Bu nedenle biriken öfkenin devlet zoruyla bastırılmaya çalışılması en güçlü seçenekler arasında görünüyor. Kapitalist devletlerdeki otoriterleşme, gericileşme, demokratik hakları yok etme üzerinden ilerleyecek bu hatta aşırı sağ, egemen sınıflar için dayanak olmaya aday durumda. Bu konuda önümüzdeki yıl Fransa ve İtalya’da yapılacak seçimler adeta turnusol işlevi görecek. “Demokrat” maskesi takanların solun yükselişini engellemek için faşistlerin arkasında hizalanacağı, yükselen protesto hareketine gösterdikleri ortak tepkilerden anlaşılıyor.

Ne var ki Victor Hugo’nun dediği gibi “Hiçbir şey vakti gelen düşünceden daha güçlü değildir.” Bir süredir aşırı sağdan estirilen havanın yönünü sola dönmesinin vakti geldi. Yeni bir sosyal hareket aynı zamanda yükselen ırkçılığın da panzehri olacak.

/././

Teslim alamayacaksınız -Zafer Arapkirli/Birgün- 

Tarih boyunca diktatörlüklerin tüm ülkelerde ortak bir davranış biçimi ve ortak bir kaderi vardır.

Her icraat, her buyruk, her baskı ve her azgınca saldırıyla kendi kendilerini adım adım bir köşeye sıkıştırmak ve kendi sonlarını hazırlamak.

Zaten ezdikleri, sömürdükleri, memleketi berbat ettikleri yetmiyormuş gibi, kalan tüm enerjilerini de baş kaldıranları ezmek için çaresizce kullanıp, giderek saldırganlaşmak.

Ama şöyle bir sıkıntı da, kaçınılmaz olarak karşılarına çıkar.

Milyonlarca insana yetecek kadar zindan, milyonlarca bileğe takacak kadar kelepçe, milyonlarca insana yaylım ateşi açacak kadar mermi, milyonların üzerine sıkacak kadar çok miktarda tazyikli su bulamazlar.

Arada bir başka ülkelerdeki "meslektaş - mevkidaşlarına" ödünç ya da hibe olarak TOMA yollayarak komik duruma bile düşebilirler bu uğurda.

Halkına içecek suyu, yakacak odunu - kömürü - gazı sunamayan ama meydanlarda coplatarak, bombalayarak, gazlayarak, su sıkarak "hizmet" verme durumuna düşerler zavallıca.

Bir yandan da olup bitenden halkı haberdar etmeye çabalayan, yani "mesleki misyonunu" yerine getirmeye çalışan gazetecileri ve basın kuruluşlarını hedef alırlar.

Duyulmasın diye. Görülmesin diye. Okunmasın diye. Konuşulmasın diye. Tartışılmasın diye.

Bu uğurda yapamayacakları şey, alamayacakları mesafe, durabilecekleri bir sınır da yoktur diktatörlüklerin.

Kimi zaman sinsice yöntemlerle tehdit ve baskı altına almaya çalışırlar gazeteciyi.

Sağdan soldan trolleri, kiralık besleme unsurları gazetecilerin üzerine salarak mütemadiyen "havlama" sesiyle tedirgin etmeyi denerler.

O şekilde başaramayınca, kendi komuta ettikleri yargı mekanizmasını devreye sokarlar.

Yazılan çizilen her bir metnin noktasına - virgülüne kadar, radyo veya televizyonda yapılan konuşmanın her bir cümlesini didik didik edip, hatta kaş - göz işaretinden bile bir anlam çıkarmaya çalışıp şikayette bulunur, dava açarlar.

Öyle gözü dönmüştür ki diktatörlük mekanizmalarının, kimi zaman "yazılmayanı, anlatılmayanı, yayınlanmayanı, konuşulmayanı" bile dava konusu, gözaltı konusu hattâ tutuklama ve cezalandırma konusu yapabilirler. Bunu nasıl yaparlar diye sormayın. Yapılmışı var. Vallahi, böyle takdire (!) şayan özel bir yetenekleri var.

Yargıyı ellerine geçirmiş olmaları, onlara "doğru dürüst dellillendirmeden, savunma almadan, zanlıyı ve avukatını bile dinlemeden" hapse atma ve hattâ hüküm giydirme hakkını görmelerini sağlar...

Bunları yapamadıkları yerde doğrudan kaba şiddete, hattâ cinayetlere imza atmaktan da çekinmezler.

Adı üzerinde, "diktatörlük" dedik ya...

Gazetecileri bir köşe başında kıstırıp dövdürdükleri, faili meçhul cinayetlerde "kim vurduya" götürdükleri, arabalarının içinde havaya uçurdukları bile görülmüştür.

Örnekleri tarihin o kapkara, o utanç dolu, o utanılası sayfalarında ciltler halinde öylece durmaktadır.

Bu saldırıyı öyle aman vermeden ve biteviye gerçekletirirler ki, amaçları en azından "susturmak, sindirmek, yıldırmak, korkutmak", en ileri seviyede de "etkisiz hale getirmek" olarak tanımlanabilir.

Ama bir şeyi unuturlar diktatörlükler.

Çok önemli bir şeyi.

Tarihin, aynı zamanda "korkmayıp direnenlerin, kendini halkına adamışların, karanlığa karşı aydınlığı ve halkı aydınlatmayı savunanların" şanlı ve gurur verici öyküleriyle dolu olduğunu...

Çünkü; yoksul bırakılan, iliğine - kemiğine kadar sömürülen, ezilen hor görülen, sözü dinlenmeyen, açlığa mahkum edilen, en temel hakları olan eğitim, sağlık, adalet gibi haklarından mahrum edilen halklar, bir gün bir noktada "yeter artık!" demesini de bilirler.

Diktatörlükler, evrensel anlamda böyle bir arıza ile de malûldürler işte. Bu gerçeği bilmezler ya da bilmezden gelirler.

Böyle bir "defo" vardır yaratılışlarında.

Hiç bitmeyecek sanmak gibi bir yanılgı içindedirler.

Son ana kadar umutlarını korurlar.

"Sopa elimde olduğu müddetçe kimse bana bir şey yapamaz" umudunu hep sıcak tutarlar.

Uykuları kaçsa, bir tek gece bile yastığa başlarını rahatça koyamasalar bile kendilerine ve bir avuç yandaşlarına bu umudu her sabah yeniden aşılamaya çalışırlar.

Oysa ki, karşılarındaki haklı, mağdur ve onlardan milyonlarca kez güçlü çoğunluğun umudu bir araya geldiğinde, diktatörlüklerin bu "sanal umudunu" bir sel gibi yıkar geçer.

Bir nevi "dere yatağına yapılmış derme çatma gecekondu"dur diktatörlükler.

O sel, bir gün mutlaka gelir ve siler süpürür.

Emekçiyi aç karnına çalıştır.

Emekliyi dünyaya geldiğine pişman et.

Çocuğu güvensiz bir ülkede yaşat.

Kadını sürekli ölüm korkusuyla dolaşmaya mahkûm et.

Hayvanlar için bu gezegeni bir cehenneme çevir.

Doğayı hunharca mahvet.

Hasta olanın, zengin (hem de çok zengin) değilse ölüme mahkûm olacağı bir sistem kur.

Ülkenin yer altı ve yer üstü tüm zenginliklerini emperyalistlere peşkeş çek.

Bölgedeki herkesle dalaş ve insanlarını sürekli savaş riskine açık bir iklimde yaşat.

Nefes alana, ses çıkarana, düşünene, espri yapana, şarkı söyleyene, dans edene, yazana, çizene sopa salla.

Bir de bütün bunları hatırlatan yani "dünyaya ayna tutan" medyaya- gazeteciye sürekli ateş et.

Sonra da "ilelebet" ayakta kal...

Yok be canım.

Öyle olmuyor işte...

Sana kim anlattıysa, (nasıl desem?) yanlış anlatmış.

Bizi tıkacak kadar büyük bir zindanı, önümüze dizecek kadar çok barikat ve demir parmaklığı, hepimizin bileklerine geçirebileceğin kadar çok kelepçeyi bugüne kadar daha hiçbir diktatör tedarik edemedi.

/././

GÜNDEM -23 Ekim 2026-

‘Türkiye yüzyılı’ vurgundan alındı -Evrensel Gazetesi - Manşet-

AKP’nin seçim konsepti ‘Türkiye Yüzyılı’ söyleminin mimarı, ve Erdoğan’ın başdanışmanlığı görevini yapmış olan Ertan Aydın, fon vurgunu nedeniyle gözaltına alındı. Aydın’ın Tera’nın yönetim kurulundan istifası için ‘Büyüklerimizle istişare ettim’ sözlerini hatırlatan Yeni Partili Murat Emir ‘Bu tavsiyeyi veren büyük kim?’ diye sordu. Eski Bakan Sayan Kaya, vurgundan elde ettiği 2 milyarı geri ödediğini açıklarken, AKP ‘fon vurgunu ile AKP’yi bağdaştırıyorlar’ suçlamasıyla dava açtı.
***
Fatma Betül Sayan Kaya ve İlyas Kaya: Eski AKP’li Bakan ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi, 4 ayda 2 milyar 170 milyon TL nakit kâr elde etti. AKP’nin WhatsApp grubundan çıkarıldı.
***
Mustafa Yazıcı: AKP Kurucusu ve Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu. Mal varlığına tedbir konuldu, yurt dışına çıkış yasağı getirildi.
***
Özdemir Ataseven: Eski AKP Tuzla İlçe Başkan Yardımcısı Özdemir Ataseven’in 9.7 milyar liralık şüpheli işlemi tespit edildi.
***

Şimşek’in 7 yıl çalıştığı şirket 8 milyar TL’yi kapıp kaçtı: Fatma Betül Sayan Kaya ile aynı fona girmiş -Evrensel Gazetesi-

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 7 yıl çalıştığı Merrill Lynch International’ın, fon operasyonlardan kısa süre önce 8 milyarlık pozisyonlarını kapattığı öne sürüldü.
***
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının fonlara yönelik yürüttüğü soruşturmada, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 7 yıl çalıştığı, Bank of America bünyesindeki Merrill Lynch International’ın (MLI) adli operasyonlardan kısa süre önce Borsa İstanbul’daki milyarlarca liralık pozisyonlarını kapattığı ve bu işlemlerden yaklaşık 8 milyar TL net kazanç sağladığı öne sürüldü. Şirketin, Destek Faktöring, Özata Denizcilik, Katılım Evim, Odine ve Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı fonlarına girdiğini belirten Yeni Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, “Merrill Lynch en verimli fonları bulmuş; en verimli fonları bulmakla yetinmemiş, onlara tam zamanında girmiş. Sonra vatandaşın içeride kilitli kaldığı zaman gelmeden Merrill Lynch'e haber uçurulmuş” dedi.

Konuyu Sabah muhabiri duyurdu
Sabah’tan Halit Turan’ın haberine göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmada, Merrill Lynch International’ın borsadaki pozisyonlarını kapatma zamanı ile adli operasyonların başlangıcı arasındaki paralellik incelendi. Şirketin söz konusu işlemler sonucunda yaklaşık 8 milyar TL net kazanç sağladığı öne sürüldü.

Yeni Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, Mecliste düzenlediği basın toplantısında fon vurgunu ve AKP’nin Meclise getirdiği teklifle ilgili değerlendirmede bulundu.

“Merrill Lynch tam zamanında kanatlanmış”
Bank of America bünyesinde faaliyet gösteren uluslararası finans kuruluşu Merrill Lynch’in Türkiye’de bazı fonlara yatırım yaptığını ifade eden Günaydın, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in geçmişte Merrill Lynch’te 7 yıl çalıştığını ve Avrupa, Orta Doğu ve Afrika Bölgesi Ekonomik ve Stratejik Araştırmalar Bölüm Başkanlığı görevinde bulunduğunu söyledi.

Günaydın, şu ifadeleri kullandı: “Şimdi bu Merrill Lynch Türkiye'de fonlara giriyor. Hangi fonlara giriyor? Söyleyelim: Destek Faktöring, Özata Denizcilik, Katılım Evim, Odine ve Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı. Yani yetenekli Merrill Lynch, İngiliz Mehmet'in içinde çalıştığı yetenekli Merrill Lynch en verimli fonları bulmuş; en verimli fonları bulmakla yetinmemiş, onlara tam zamanında girmiş. Sonra vatandaşın içeride kilitli kaldığı zaman gelmeden Merrill Lynch’e haber uçurulmuş. Kim haber uçurulmuş artık bilinmiyor ve Merrill Lynch zamanında kanatlanmış. Giden para ne kadar? 8 milyar lira. Vatandaşın kendisi içeride kilitli, parası içeride kilitli.”

***
Fon iktidarı vuruyor: Erdoğan kendi tabanını ikna edebilecek mi?-Barış Avşar ve Nergis Demirkaya/Evrensel Gazetesi-
https://youtu.be/mYAexP8IBjM

***

Tasfiye edilen fonlarda 55 bin 755 hesaba 49,7 milyar lira ödendi -Evrensel Gazetesi -

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında yapılan 7'nci Fon Kurulu Toplantısı'nın ardından, tasfiye sürecindeki fon sayısının 131'den 47'ye gerilediği açıklandı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında 7’nci Fon Kurulu Toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili kurum ve kuruluşların yetkilileri katıldı.

Toplantının ardından İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarına ilişkin son bilgiler paylaşıldı. Açıklamaya göre, sürecin başından bu yana tasfiye edilen fonların sayısı 131’den 47’ye düşerken, 55 bin 755 hesaba toplam 49,7 milyar lira tutarında ayni ve nakdi ödeme yapıldı.

Hedef Portföy fonlarının 18’i tasfiye edildi
Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 15 Ekim 2026 tarihli kararıyla tasfiye ödemelerine başlanan Hedef Portföy Yönetim Şirketi A.Ş.’nin kurucusu olduğu 31 fondan 18’inin tasfiye işlemlerinin 21 Ekim itibarıyla tamamlandığı bildirildi.

Bu fonlar kapsamında 10 bin 8 hesaba toplam 8,9 milyar lira ödeme yapıldığı belirtildi. Kalan 13 fonun tasfiyesinin de kısa sürede tamamlanmasının hedeflendiği kaydedildi.

Ara ödemeler için yasa teklifi bekleniyor
İletişim Başkanlığı açıklamasında, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarında sürecin adil, şeffaf ve etkin yürütülmesi ile ödemelerin hukuki güvenceye kavuşturulmasını amaçlayan kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda görüşüldüğü belirtildi.

Teklifin kısa süre içinde yasalaşmasının öngörüldüğü ifade edilen açıklamada, kabul edilmesinin ardından kalan fonlara ilişkin ara ödeme süreçlerinin hızlandırılacağı kaydedildi.

Haksız kazançların geri alınması takip ediliyor
Açıklamada, elde edildiği belirtilen fahiş ve haksız kazançların geri alınmasına yönelik süreçlerin Adalet Bakanlığı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından takip edildiği bildirildi.

Tasfiye sürecinin hisse senedi piyasalarını olumsuz etkilemeyecek biçimde yürütüleceği, yatırımcıların ödemelerini mümkün olan en yüksek değerde almasının hedeflendiği ifade edildi.

Sürecin günlük takibi ve kurumlar arası koordinasyon için Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Kutluhan Taşkın’ın görevlendirildiği belirtilirken, bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumların kendi yetki alanlarındaki konularda kamuoyunu bilgilendireceği kaydedildi.

***

ÇİZGİLERİN DİLİ -22 Ekim 2026-

 

(Derleyen: mstfkrc)

KÖŞEBAŞILAR -22 Ekim 2026-

2027 bütçesi: Yük kime, kaynaklar nereye?(I)-Erkan Aydoğanoğlu/Evrensel Gazetesi-

Yaklaşık iki ay sürmesi beklenen, önümüzdeki yılın kaynaklarının ve harcama dağılımının belirleneceği 2027 yılı merkezi yönetim bütçe görüşmeleri dün resmen başladı. 2027 bütçesi, sadece bir rakamlar tablosu değil; kaynakların toplumun hangi kesimlerinden toplanıp kimlere nasıl dağıtıldığını gösteren en açık sınıfsal ve siyasal belge olarak karşımıza çıkıyor. Kimi zaman karmaşık ekonomik göstergeler ve teknik kavramlar kullanılarak anlaşılmaz hale getirilmek istense de 2027 bütçesi, tıpkı öncekiler gibi büyük bölümü emekçilerden toplanan kaynakları, çeşitli adlar altında sermayeye aktarmayı hedefliyor.

2002’de bütçede genel kamu hizmetlerine ayrılan pay yüzde 42 iken, bu oran 2026 itibarıyla yüzde 31.2’ye gerilemiş durumda. Yine resmi olarak tek adam rejimine geçilen 2018’de 1 trilyon 180 milyar lira olan toplam kamu borcu, ağustos 2026 itibarıyla 13 kattan fazla artarak 15 trilyon 893.8 milyar liraya çıkmış durumda. Bu noktaya nasıl gelindiğini her yıl yapılan bütçe kalemlerinin dağılım oranlarında görmek mümkün.

2027 bütçesinin yaklaşık yüzde 15’ini faiz giderleri oluşturacak. Faiz harcamaları yüzde 45 artışla 2.74 trilyon liradan 3.97 trilyon liraya çıkacak. Bu rakam, sosyal yardım ve desteklere ayrılan 1 trilyon 341 milyar liralık bütçenin üç katı. Faiz giderlerine ayrılan yüksek pay, 3 trilyon 868 milyar liralık bütçe açığı ile birlikte düşünüldüğünde, 2027’de kamusal hizmetlerde ciddi kaynak daralması yaşanması kaçınılmaz.

Bütçeye en büyük katkı sağlayan doğrudan vergi kalemi gelir vergisi. Bunun büyük bölümü (üçte ikisinden fazlası) ücretli emekçilerden alınıyor. Gelir vergisinin toplam vergi gelirleri içindeki payı 2025’te yüzde 19, 2026’da yüzde 25 iken 2027’de daha da artarak yüzde 27.8’e çıkarılıyor. Emekçinin mutfağına, barınmasına, elektriğine, suyuna, ulaşımına yansıyan vergilerle devletin kasası dolarken; aynı anda büyük bölümü sermaye gruplarına yönelik 4 trilyon 879 milyar liralık muafiyet tanınması (vergi harcaması) açık bir çelişki. 2027 bütçesi, bugüne kadar emekçinin sırtına en çok vergi yükü bindiren bütçe olarak tarihe geçecek.

2027 bütçesinden patronlara destek için 1 trilyon 9 milyar (2025’te 561 milyar, 2026’da 713 milyardı) kaynak ayrıldı. Vergi muafiyetleri, yatırım teşvikleri ve enerji sübvansiyonlarıyla birlikte değerlendirildiğinde verilen desteğin çok daha fazla olduğunu söylemek mümkün. İktidar bütçeden patronlara ekonomik olarak her türlü mali desteği verirken, 2027’de bütçe yükünün önemli bölümü yine ücretli emekçilerin sırtına yıkılacak.

Devletin elindeki kaynaklar yine üretken kamu yatırımlarına değil, sermayenin kâr garantisine yöneliyor. “kamu-özel iş birliği” (KÖİ) adı altında yürütülen köprü, otoyol, şehir hastanesi projeleri için ayrılan 306 milyar liralık devasa kaynak da bu durumun en somut kanıtı. Müşteri garantili ödemeler her bütçe döneminde önceki yıllara göre olağanüstü düzeyde artarak tıpkı bir “kara delik” gibi bütçe kaynaklarının önemli bir bölümünü yutacak.

2027 bütçesinde kamu hizmetlerine ve kamu yatırımlarına bütçeden ayrılan payın azalması, halkın sırtındaki vergi yükü ve cepten yapacağı özel harcamaların artacak olması 2027 bütçesinin gerçekte kimin için hazırlandığını açıkça gösteriyor.

2027 bütçesini önümüzdeki hafta bazı temel kalemler (eğitim, sağlık, savunma ve güvenlik harcamaları vb.) üzerinden daha ayrıntılı inceleyeceğiz.

/././

Fon şeytanları, harama el uzatanlar, ak tövbe hesabı…-Hakkı Özdal/Evrensel Gazetesi-

Eylül ortasında para piyasası fonlarındaki panik dalgasıyla başlayan ve bir büyük vurgunun alenen açığa çıkmasıyla birlikte iktidar için bir ‘fon krizi’ne dönüşen olayın sarsıntısı, alınan tüm bastırma tedbirlerine rağmen sürüyor. AKP içinde, siyasetin ve bürokrasinin pek çok kademesine bulaştığı anlaşılan bu vurgunculuğa karşı ne yapılacağı konusunda tereddütler, görüş ayrılıkları, kızgınlıklar ve açmazlardan oluşan bir sorun yumağı oluştuğu görülüyor. Yeni Şafak gazetesinde aynı gün (21 Ekim) yayınlanan iki yazı huzursuzluğun boyutlarını gösteriyor.

İlk yazı “Yüzü yere düşenler…” başlığı taşıyor ve yazının telif sahibi, fon vurgununun ilk günlerinde yazdığı yazı nedeniyle de şahin gözlü AKP edevatının hışmına uğrayan Ersin Çelik. AKP elindeki Kırıkkale Yahşihan ve kayyım yoluyla el koydukları Esenyurt Belediyesindeki büyük yolsuzlukları hatırlatıyor ve “Bir imar müdürünün serveti ilçe bütçesinin dört katına çıkarken teşkilat bu zenginleşmeyi nasıl görmedi, kimseler neden duymadı” diye sorup, bu durumun tabanda ‘yüzleri yere düşürdüğünü’ söylüyor ve ekliyor: “Bu sorular sorulmazsa, Allah muhafaza, sessiz ama ağır sonuçları olur.”

Sessiz ama ağır sonuçlar dedikleri elbette seçim. İktidarı kaybetmek. Daha ağır bir şey akıllarına gelmiyor. Lekelenmek, artık eskiden olduğu gibi toplumu asla yolsuzluk yapmadıkları konusunda ikna edememek gibi ‘manevi’ sonuçlara değil; son noktada yine maddi olan ve bazı maddi imkanların elden çıkması anlamına gelecek olan konuya basarak dikkat çekmeye çalışıyorlar: “Allah muhafaza!”

Zaten Abdülkadir Selvi gibi bir telgraf cihazı bile ‘oy kayıplarının derinleştiğine’ ilişkin yazılar tıkırdatıyor ve bu ‘kayıp’ miktarı çeşitli iktidar mahfillerinde 3 puandan 7 puana kadar bahse konuluyor. Bu arada Fuat Uğur gibi yine mazisi geniş bir başka iktidar katibi kendi video kanalında, Esenyurt Belediyesinde ortaya çıkan hırsızlık ne ki daha geride neler var neler yayını yapıyor.

Yeni Şafak’ta Özgür Bayram Soylu’nun yazdığı “AK Parti’nin kendi mahallesinde kaybettiği savaş” başlıklı ikinci yazı ise şu cümlelerle başlıyor: “Türkiye Belediyeler Birliği seçim sonuçları, AK Parti’nin izlemiş olduğu seçim stratejilerinin yoksunluğunu ve başarısızlığa mahkûm olduğunu bir kez daha gösterdi”. Muhalefet adayının kazandığı TBB seçimleri kast ediliyor ama devamında AKP’li yerel yönetimlerden girip anketlerden çıkarak tehlike çanları çalıyor. Elbette onun da gündeminde fon vurgunu var: “Ekonomi yönetiminin ‘enflasyonla mücadele ediyorum’ hikâyesiyle başlatmış olduğu hezimet yolculuğunun pastasına çileği de fon krizi koydu” diyor.

Elbette yine “Aman ha seçimleri ve iktidarı kaybederiz” sirenleri çalıyor bu yazıda da… Ama o seçimleri ‘kazanmayı’ da sağlayan ve vaktiyle bir ‘makine gibi işlediği’ söylenegelen teşkilatın kırgınlıkları da neşrediliyor: “Birileri makamının keyfini sürerken teşkilat mensubu hem vatandaşın derdini dinliyor hem de kendi kırgınlığını içine atıyor.”

Teşkilat olmadan seçim kazanılmaz. Zaten bu yazı da Erdoğan karşıtlığı AK Parti karşıtlığı oldu, farklı siyasi gelenekler tabanda da bize karşı birleşiyor, ittifak ediyor diyerek endişe dozunu artırıyor. AKP’nin sosyal ve sınıfsal tabanı açısından son derece önemli olan sanayi ve ticaret odalarındaki seçimler ile ikinci baro gibi neredeyse arka bahçe olarak inşa edilmiş kurumlardaki seçimlerin bile kaybedilir olması kast ediliyor belli ki…

Ekonomi yüksek bürokrasisinde ‘sağlık sorunu’, ‘emeklilik’ gibi kılıflara büründürülmüş görevden almalarla yangına köpük sıkılıyor. Konuyu gündeme getiren ve ne olduğunu aktaran gazeteciler tutuklanarak, yayın kuruluşları imha edilerek koyu bir sansür dalgası yükseltilmesine rağmen ‘içerideki’ közlenmenin bir yangına dönüşme tehlikesi önlenemiyor, ateş söndürülemiyor belli ki... Erdoğan’ın dünkü grup konuşmasında ortaya çıkan manzara da bu yönde. Erdoğan partinin ‘çelik çekirdeği’nde de tabanda da tenkitler olduğunu biliyoruz, demeye getiriyor… “Ne mutu bize ki eleştiren bir tabanımız var” diye neşeli bir teselli çıkarmaya çalışıyor. ‘Eleştirilere kulak veriyoruz’, ‘cerrah titizliğiyle temizliyoruz’ diyor. Ama herkes biliyor ki böyle olmuyor. En açık şekilde ifşa olanı bile sanki ibreti alemlik bir cezaymış gibi ‘whatsapp grubundan kovulması’ ile tahliye ediliyor. Zaten kendisi de grup toplantısından sonra Meclis koridorunda “yeni görevden almalar olacak mı” sorusunu yanıtsız bırakıyor. Bir yandan da koalisyon ortağı Bahçeli’nin açık-örtük sıkıştırmalarına maruz kalıyor.

Bu fon vurgununun etrafında bir ilahiyat oluşuyor! AKP sözcüsü Ömer Çelik ‘fon şeytanları’ tabirini kullanmıştı. MHP lideri Bahçeli vurguncuları ‘harama el uzatanlar’ diye adlandırdı. En isabetli isim ise Özgür Özel’den geldi: Vurgun parasını geri getirenleri affetme mekanizmasına ironiyle ‘tövbe hesabı’ dedi. Özellikle iktidar tarafının konuyu siyasetin ve bürokrasinin dışına sürme gayretinin ürünü olan bu ilahiyat belli ki derin bir yoksullaşma içindeki AKP teşkilatı neferlerinde ile karşılık bulmuyor. Türkiye’nin fon vurgununu daha uzun süre konuşmaya devam edeceği anlaşılıyor.

İsmail hapiste,gazeteciler 24 Ekim’de sokakta

BirGün gazetesinden arkadaşımız İsmail Arı dün bir kez daha tutuklandı. Gazetecilere ve basın mecralarına yönelik saldırılar da bu iktidarın içine sürüklendiği bu fon kriziyle doğrudan bağlantılı, bunu biliyoruz. Basın meslek örgütleri 24 Ekim günü ülkenin dört bir yanında “Sansüre hayır! habere özgürlük!” sloganıyla yürüyecek. Tutuklu arkadaşlarımız, kayyımla çökülen kanallardaki tüm basın emekçileri ve halkın haber alma hakkı için 24 Ekim’de sokakta olacağız.

/././

Geleceğiniz olmayacağız -Arif Nacaroğlu/Evrensel Gazetesi-

Bir emekli işçi veya memur, işsiz bir genç, tencerede makarnadan başka bir şey kaynatamayan kadın, erkek, atanmayan öğretmen olmasam tek adam sisteminden iyi sistem mi olur. Bir koy bin al. Tek yapman gereken, erkeksen, sınırları belli kirli sakal, açık mavi kravat, odana tahta bir seccade, yanına terlik, parlak, iri bir saat. Cumadan cumaya doğru seçilmiş bir cami avlusu ve makara mesajı. “Tensipleriyle”, “takdirleriyle” kelimelerinin bol kullanıldığı cümleler. Bir koy bin çal bile yetmez, bir koy milyon çal. Yeter ki ilgilileri “dava için” çaldığına ikna et.

Dava ne? Belli değil.

Çeşme akarken su doldurma davası mı?

Hadi diyelim çalanlar, hortumlayanlar, rüşvet alanlar, komisyon alanlar bu işi dava uğruna yaptı, ya treni kaçıranlar. Tam çalacakken kazık yiyenler? Trenden inmekte gecikince “mağdur” kervanına katılanlar. Sanki iktidar partisinin vekili değillermiş gibi, mağdur(?) oldukları için “Suçluların listesi açıklansın” diye tepinirken araştırma önergelerine “hayır” oyu verenler? Fon soygununu yazan, çizen, konuşan eli, yüzü, aklı düzgün insanları içeri tıkanlar?

Sisteme bak. 67 yaşında, “Artık yaşlandın, kafan çalışmaz” diye kapı önüne konulan üniversite hocası, yaşı doksana dayanmış, ülke yönetmeye ısrarla talip siyasetçi.

Sisteme bak. 3 üniversiteyi 27 yaşında bitirmiş, iş bulamadığı, Avrupa’ya kaçamadığı için pazarda hıyar, domates satan genç, okul filan bitirmeden treni bir ucundan yakalayıp milyar liraları cukkalayan malum partili Necip Türk genci.

Sisteme bak. Kitap makale yazıp üç kuruş ek ders parası için çırpınan akademisyen, ayda bir twit sallayıp ortalığı karıştırmanın karşılığı, milletvekili azarlayan, yüz binlerce lirayı cebe indiren danışman.

Ben de bu gruptan olsam sistemin sürmesi için amuda bile kalkardım.

Ama deniz bitiyor. Dünya bir yanda trilyon dolarlık genci diğer yanda babadan harçlık isterken yerin dibine geçen genci aynı zaman ve mekanda taşıyamaz duruma geldi. Tek adam sistemleri balonu patlayacak.

Şalteri indiren işçiyi, “Geleceğiniz olmayacağız” diye sokakları dolduran genci kim durdurabilir?

/././

soL "Köşebaşı + Gündem"-21 Ekim 2026-

Petrolle gelen petrolle mi gidecek?-Fatih Yaşlı- 

Neoliberalizm 1973 petrol kriziyle hakim paradigma haline gelmişken, 53 yıl sonra başka bir petrol kriziyle birlikte bu sefer çanlar neoliberalizm için çalıyor.

1967’deki Altı Gün Savaşı’ndan tam altı yıl sonra, 1973’te, İsrail ve Araplar bir kez daha savaştı ve ABD destekli İsrail bu savaşta da üstünlüğünü korudu. Savaşın bölgesel en önemli sonucu, İsrail’le Mısır arasında yapılan Camp David Anlaşmasıyla Mısır’ın İsrail’i tanımasıydı ama bu savaş esas olarak bir de küresel sonuçlar doğurdu ve tüm insanlık olarak aslında halen o sonuçların yarattığı dünyanın, yani neoliberal dünyanın içerisinde yaşıyoruz.

Savaş devam ederken, Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Birliği İsrail’i destekleyen Batı’ya karşı petrol üretimini azaltma ve fiyatları artırma kararı aldı. Birkaç ay içerisinde petrol fiyatları varil başına 3 dolardan 12 dolara çıktı, yani dört kat arttı ve bunun Batı ekonomileri üzerinde ciddi etkileri oldu. Üretim maliyetlerinin artması enflasyonu, enflasyonun artması beraberinde faiz artışlarını getirdi.

Böylece kapitalizm 1929’dan sonra yeni bir kriz konjonktürüne girdi ve bu, “stagflasyon”, yani “enflasyon içerisinde durgunluk” olarak adlandırıldı. O tarihe kadar enflasyondaki artışın ekonomideki canlılıkla el ele gideceği varsayılıyordu ama şimdi ilk kez hem fiyatlar artıyor, hem de durgunluk yaşanıyordu.

1973’teki ilk petrol şokunun üzerine 1979’da İran İslam devrimi ve hemen sonrasında da İran-Irak savaşı eklendi. Her iki hadise de küresel enerji arzı üzerinde yeni basınçlar yaratarak petrol fiyatlarını artırdı ve Batı ekonomilerinin krizini derinleştirdi. 70’ler boyunca kamu bütçeleri devasa açıklar vermeye başladı, büyük mali krizler yaşandı.

İşte tam da bu noktada, uzun yıllardır pusuya yatmış bekleyen canavar, yani neoliberalizm devreye girdi. Neoliberal ideologlar tarafından yaşanan mali krizlerin gerisinde kamu sektörünün aşırı büyümesinin olduğu ilan edildi, Keynesçi politikalar yerden yere vuruldu ve çözüm olarak da o sihirli formül gündeme getirildi: Devleti küçültmek ve serbest piyasanın egemenliği. 

Devleti küçültmekle kast edilen şey aslında “sosyal devleti küçültmek” ve her şeyi piyasalaştırmaktı, o zamandan bu zamana özelleştirme politikalarıyla, deregülasyonlarla, devletin sağlık, eğitim, sosyal güvenlik, konut gibi alanlardan çekilip bu boşluğu piyasa aktörlerinin doldurmasıyla, şirketlerin egemenliğiyle adım adım yeni bir paradigma inşa edildi. 

Bu, ABD ve İngiltere’den başlayıp küresel ölçekte yaşanan bir karşı-devrim ve sınıf saldırısıydı.

(Geçerken not edelim: Bizde de 24 Ocak Kararları, 12 Eylül darbesi ve oradan bugünlere uzanan süreç, küresel karşı-devrimin ve sınıf saldırısının bir parçasıydı ve halen devam ediyor.)

Neoliberal karşı-devrim ilk büyük krizini 2008’de yaşadı ve kriz bu sefer petrol değil konut sektörü merkezliydi. ABD’de konut kredilerinin geri ödenememesiyle başlayan bu kriz bütün bir finansal sistemi çökertti ve krizden tam da neoliberallerin sözde karşı olduğu bir şekilde devlet müdahalesiyle çıkıldı, devlet banka ve şirketleri kurtarmak için piyasaya milyarlarca dolar pompalarken kimsenin aklına serbest piyasa gelmiyordu.

2008 krizinin etkileri bugün hala devam ediyor; düşük büyüme oranları, borçlanma oranlarındaki yükseliş, en tepedeki gelir gruplarının zenginlikten aldığı paydaki astronomik artış ve gelir dağılımındaki bozukluk adeta kapitalizmin kalıcı özellikleri haline geldi.

Bu süreklileşmiş düşük yoğunluklu kriz, emekçi sınıfların genel sessizliğinin devam ettiği ve ekstra faktörlerin devreye girmediği bir konjonktürde en azından yönetilebiliyordu; ancak yakın zamanda o ekstra faktörler devreye girdi, sonra da emekçi sınıfların sesi duyulmaya başlandı.  

Önce Ukrayna-Rusya savaşı başladı ve bu savaş enerji fiyatlarında çok hızlı bir sıçramaya neden oldu, bunu önce bu sene içerisindeki ABD-İsrail ikilisinin İran savaşı ve sonra da Yemen’deki Ensarullah’la Suudi Arabistan Savaşı’nın yeniden başlaması izledi.

Her üç bölge de birer petrol bölgesiydi ve her üç bölgede başlayan savaşlar, tıpkı 1973’te olduğu gibi petrol fiyatlarını tetikledi, bu da henüz 2008 krizinin etkilerini atlamamış kapitalist sisteme vurulan ikinci büyük darbe oldu. Bir kez daha üretim maliyetleri arttı, bu enflasyonu, enflasyon da faizleri tetikledi, halkın alım gücü düşerken devletlerin borçlanma maliyetleri yükseldi, 2008’den beri artış ivmesinde olan bütçe açıkları hızlandı ve yeni bir mali kriz gelip kapıya dayandı.  

Şimdi Avrupa’da ve ABD’de tanıklık ettiğimiz her şey tam olarak bu eksende yaşanıyor; neoliberalizm 1973 petrol kriziyle hakim paradigma haline gelmişken, 53 yıl sonra başka bir petrol kriziyle birlikte bu sefer çanlar neoliberalizm için çalıyor. 

Ancak bu sefer 1973’ten farklı olarak denkleme dâhil edilmesi gereken başka şeyler var, artık başka bir dünyada, başka koşullarda yaşıyoruz ve bugünkü koşullar o günkü koşullardan çok daha kötü. 

Birincisi, 1970’lerin krizinden neoliberalizme geçilirken Batı’da hala arkasına sığınılabilecek bir sosyal devlet ve karşıda ise her şeye rağmen bir Sovyetler Birliği ve sosyalist blok vardı, bugün ikisi de yok. Bugün petrol kriziyle birlikte bir de barınma ve geçinme krizi söz konusu. Dolayısıyla neoliberalizmin krizi, halk kitleleri üzerinde 1970’lerdekinden çok daha şiddetli etkiler yaratabilir ve daha uzun sürebilir. 

İkincisi, 1970’lerde Batı henüz bugünkü gibi sanayisizleşmemiş, üretim doğuya kaymamıştı. Bugün ise hem ABD’si hem Avrupa’sıyla sanayisizleşen bir Batı, enerji kaynaklarından yoksun bir Avrupa ve hızla yükselen bir Çin var, bu nedenle de kriz kuvvetle muhtemeldir ki çok daha sancılı geçecektir. 

Üçüncüsü, 1970’ler dünyasında henüz neo-faşizm ya da aynı anlama gelmek üzere radikal sağ bu kadar güçlü değildi; bugün ise anti-kapitalist bir retoriğin arkasına saklanıp kitlelere müesses nizamla mücadele vaat etmekte ve giderek bir alternatif haline gelmektedir. Merkez siyasetlerin yaşadığı meşruiyet kriziyle birlikte düşünüldüğünde bu durum günümüz faşizminin neoliberal evredeki kapitalizmin krizine karşı göreve çağrılmasına yol açabilir, faşizm artık bir kez daha güncel bir tehlikedir.     

Dördüncüsü, 1970’lerde dünya yeni bir militaristleşme evresinde değildi; bugün ise savaşlar istisna olmaktan çıkıp kural haline dönüşmekte, silahlanma harcamaları hızla artmaktadır. ABD’nin NATO’nun yükünü Avrupa’ya daha fazla yıkma arayışı ve Ukrayna savaşına verilen destek, yaşanan mali krizi daha da derinleştirecek, kemer sıkma programları çok daha gündeme gelecektir. 

Beşincisi, söz konusu militarizm, esas olarak ABD emperyalizmin Çin’e karşı enerji kaynakları üzerindeki kontrolünü artırma çabasıyla iç içe geçmektedir ve Venezuela ve İran’a yönelik haydutluk doğrudan bununla ilişkili olarak okunmalıdır. 

Altıncısı, tüm dünyada sınıf hareketleri ve devrimci mücadele kendi iç krizini yaşamakta, sürekli geri çekilmektedir ve bugün özellikle Batı’da emekçi sınıfların hoşnutsuzluğunu devrimci kanallara akıtacak ve düzen dışı seçenekleri halkın önüne koyacak öncü güçler yoktur.  Bu ise açıkça radikal sağın işini kolaylaştırmakta, geniş kitlelerin bir alternatif olarak yüzünü faşizme dönmesini beraberinde getirmektedir.

Yedincisi, 1970’lerin krizi neoliberalizmin ideolojisi ve mekânsal örgütlenmesi olarak küreselleşmeyi beraberinde getirmişken bugün tam tersine bir süreç yaşanmakta ve post-küreselleşme çağına doğru hızla ilerlenmektedir. Artık hakim paradigma serbest ticaret değil, gümrük duvarları, ticaret savaşları ve merkantilizmdir; ayrıca ulus-devlet geri dönmektedir ve tüm bunları yükselen militarizmle birlikte değerlendirmek gerekmektedir. 

Sekizincisi, Batılı elitlerin ve sermayenin elinde şu an için neoliberalizme alternatif olabilecek başka bir sermaye birikim modeli yoktur, yeni bir Keynesçilik ya da kamucu bir dalga ufukta gözükmemektedir; tam tersine kapitalizm toplumlara daha çok kemer sıkmadan başka bir şey vaat edememektedir.

Dokuzuncusu ve son olarak, bugün Fransa’da tanıklık ettiğimiz ve oradan başka ülkelere de yönelen isyan dalgası devrimci bir potansiyeli içinde barındırmakla birlikte, henüz kapitalizmi köklerinden sarsacak bir nitelik taşımamaktadır ve bir siyasi programa ve öncüye sahip değildir. Ancak neoliberalizmin krizinin dünyayı çok daha karanlık bir yere doğru götürme vesilesi yapılmasına dair niyetler karşısındaki en büyük direnç de yine bu halk hareketlerinden gelmektedir. 

Velhasıl, artık klişe oldu ama bir kez daha Gramsci’ye başvurarak söylemek gerekirse dünyamız ve insanlık tıpkı onun döneminde olduğu gibi yine “eskinin öldüğü ama yeninin doğmadığı” bir dönemden ve dolayısıyla bir “canavarlar çağı”ndan geçmektedir.

Yeninin ne olacağını ise yine insanlığın vereceği mücadele belirleyecektir. 

Neoliberalizmin aslında öldüğü ama bir “zombi neoliberalizm” olarak yaşamaya devam ettiği, bunun için de neo-faşist rejimlerin iş başına geldiği bir dünya ihtimali hiç de uzağımızda değildir ama bu ihtimale karşı mücadele de diyalektiğin gereği kendini adım adım inşa etmekte ve “buradayım” demektedir.

O halde gelecek orada bir yerde, o sözün içerisinde gizlidir.

/././ 

Su çürüdü, öfkemizi de sosyal demokratlar çürüttü!-İnci Boyacıoğlu- 

Halk olarak içimizde büyüyen bu olumsuz ortak duyguların, yapıcı bir toplumsal güce dönüşmesine ihtiyacımız var. Yapıcı olabilmesi için de öfkenin umutla yan yana gelebileceği bir örgütlülük kültürü geliştirmeye…

Yetmiş iki gündür bir dolapta kilitliyim.
Yalnızca anahtar deliğinden hava giriyor ve ölü bir ışık sızıyor içeri.
Yalnızlık hiç de tanrısal değil, görkemli değil.
O yalnızca geçmişle gelecek, ölümle yaşam arasında kocaman bir karanlık nokta.
Geçmişi ve geleceği olmayan, ölümle yaşam arasında irinli bir leke yalnızlık denilen.
Şimdi ne varsa, anahtar deliğinden sızan havayla ışıkta... 
(Farkına varsalar, kapatırlar mıydı onu da?)*

Yirmi dört yıldır bir sandıkta kilitliyiz. Farkına vardıkları tüm delikleri birer birer kapattılar, geriye belki bir, belki iki hava girişi kaldı. Yalnız hissedenlerimiz çoğunlukta. Işığı görebilenlerimiz ise çok az. 

Ülkenin siyasal atmosferinde kesif, ciğerleri tıkayan bir şeyler var, hemen hepimiz hissediyoruz.  Sıkışmış göğsümüzün tam üzerinde ağır bir öfke yığını duruyor; bekledikçe çürüyen, alıştıkça zehirleşen bir duygu hali içindeyiz. 

Öfke, ana akım psikolojinin bir kolunun lanetlediği bir duygu uzun zamandır. “Pozitif kal” saçmalığını kendine şiar edinmiş bu psikoloji, düzenin sadık bir tamamlayıcısı olarak öfke ve devamında daha birçok olumsuz duyguyu toksik ilan ediyor sırayla. Oysa olumsuz duyguların sosyal hayatta ve psikolojik esenliğimizi sürdürmemizde önemli birçok işlevi var. O yüzden, bireyin kendisine ve çevresindeki insanlara zarar veren ve psikolojik desteğe konu olan “öfke” ile sağlıklı bir tepki olarak hissedilen “öfke” arasında çizilmesi gereken sınırlar var. Ve hatta haklı bir öfkenin yutulmasının, yok sayılmasının veyahut birilerinin eğlencesine dönüşmesinin, psikolojimize büyük zarar verdiği gerçeği tekrar hatırlanmalı. 

On bir yıl önce Özgecan Aslan’ın ardından tüm ülkede sokaklara dökülen insanlar veya bugün İspanya’da emlak şirketleri tarafından sokağa atılan 87 yaşındaki María del Carmen Abascal için meydanları dolduran halk, öfke kontrol problemi yaşayan yetişkinler değil elbette. Sağlıklı insanlar onlar. Ahlaki öfke dediğimiz, toplumsal haksızlıklar karşısında iyiden ve doğrudan yana olan kolektif bir iradeyle vücut bulan iyicil bir duygunun paydaşları onlar. 

Ama bugün havada asılı duran o ağır öfke duygusu, ahlaki öfkeyi de kapsayan ama onu aşan bir niteliğe sahip. Yoksulluk, yoksunluk, adaletsizlik, geleceksizlik, korku, memleketin yağmalanması, değerlerin içinin boşaltılması, haksızlık… sayısız kökten beslenip, tek vücut haline gelmiş bir öfke hali bu. Aslında sanayileşme sonrası ortaya çıkan kapitalist üretim ilişkileri, kendi doğal dinamiklerine bağlı olarak sürekli öfke üretir. Çünkü insanın emeğine, doğasına ve birbirine yabancılaşmasının çıktılarından biridir öfke. Ancak kimi tarihsel dönemlerde bizde olduğu gibi şiddetlenip yaygınlaşır. Adaletsizliği, eşitsizliği ve tahakkümü aşmaya dönük muazzam bir kolektif enerjiye dönüşebilir. Ancak bu enerji, mekanik bir belirlenimcilik ilkesiyle çalışmadığı için, kendiliğinden her zaman ve her koşulda ileriye sıçratan, dönüştürücü bir nitelik taşımaz. Çoğu durumda, düzen toplumsal öfkeyi bastıracak, yönünü değiştirecek veya toplumsal felç yaratacak gelişkin mekanizmalara sahiptir.

Haklı olarak merak ediyoruz, bu sessizlik nasıl mümkün olabilir? Sebebi çok ama bu yazıda sosyal demokrasinin öfkeyi çürüten rolü üzerinde durmak istiyorum. Sosyal demokrasi, yüz yılı aşkın süredir tarihin önemli kesitlerinde kendine düşen görevi sayısız kez yerine getirdi ve bu sayede öfkeyi toplumsal felç haline sürükleme becerisinde ustalaştı. 

Sosyal demokrasinin temel misyonlarından biri, işçi sınıfının haklı öfkesinin düzeni tehdit edecek bir niteliğe dönüşmesini engelleyip, onu evcilleştiren ve sistemin sınırları içine hapsetmektir. Türkiye'nin yakın siyasi tarihi, sosyal demokrasinin hünerlerini keşfetmek için çok zengin bir yelpaze sunmakta. 

Biliyorum hatırlamak istemiyorsunuz, ama en can alıcı olanlardan birkaç örnek sıralamak istiyorum. Kılıçdaroğlu ve onun bir zamanlar sağ kolu olan Özgür Özel’in dönemleri veya şu an temsil ettikleri partiler arasında ayrıma gitmenin gereksiz olduğunu düşünerek toptan bir liste hazırladım sizin için: Gezi eylemlerinin sönümlenmesinde büyük çaba sarf ettiler; laiklik sorunu yoktur deyip Kemalist devrimin ilerici adımları için özür dilediler; iktidara sayısız kez normalleşme, helalleşme ve uzlaşma eli uzattılar; Özal’ın veliahtı ve muhalefetin bir sonraki cumhurbaşkanı adayı İmamoğlu’nun Silivri duvarlarına gömülmesine izin verdiler; CHP merkezi butlancılar tarafından alınırken direniş örgütlemek yerine nostaljik fotoğraf karelerinde poz verdiler; fon yolsuzluğu patlak verince tüm saçmalıklarının üstüne siyah karanfil diktiler. Bunların her biri halkın siyasal bir özne olarak yaşamı dönüştürme ve toplumsal sorunlara kalıcı çözümler yaratma potansiyeli taşıdığı dönemeçlerde, sosyal demokratların yürüttüğü siyasete örnektir. 

Halkı örgütlenmeye, sendikaları yasal bir hak olan greve, akademisyenleri ve öğrencileri sonuç alıcı bir eylem planına davet etmediler. İstanbul Üniversitesi öğrencileri polis barikatını delince, halkın artık sokaktan uzak tutulamayacağını görünce, etkili ve hedefi olan eylemler yerine tek düze mitingler düzenlemeye başladılar. 

Sizin ne hissettiğinizi bilmiyorum ama “sandık” kelimesini duyunca sinirden kalp çarpıntısı yaşar oldum ben.

Öfke nasıl çürür? Soma’daki işçi katliamından sonra ülkede hayat durmayınca, 6 Şubat deprem felaketinden sonra yaşanan kibirli sorumsuzluklarda da elimiz kolumuz bağlı kaldı. Yenidoğan çetesinden sonra siyasal yetkililerin sorumluluk almasını sağlayamadığımız için, okul saldırıları da normalleşiverdi. Madde bağımlılığı yüzünden psikolojik rahatsızlıkları psikotik ataklara dönüşen 19 yaşındaki bir erkek, iki genç kadının kafasını kestiğinde dükkanları açmaya devam ettiğimiz için, çocuklarımız uyuşturucu çetelerinin fedaisi olmak için sıraya girer oldu şimdi. O sırada toplumsal muhalefete güya liderlik etmesi gerekenler mecliste yönerge, mahkemede temyiz peşinde koşmaktaydılar. Oysa, kurtuluş hep halkın politik eylemliliğinden geçiyordu. Paulo Freire Ezilenlerin Pedagojisi adlı kitabında, ezilenlerin kaybettikleri insanlıklarını geri kazanmak için mücadele etmek zorunda olduklarını söyler. Son zamanlarda sıkça dile getirilen “biz toplum olarak çürüdük” tespiti, onurlu bir mücadeleye duyulan özlemin de ifadesi aslında.

İnsanın sosyal demokrat demeye bile dilinin varmadığı ana muhalefet partisi, halkımıza düzenli aralıklarla "öğrenilmiş çaresizlik" enjekte etmekte. Güncel sinirbilim çalışmaları, çaresizlik duygusunun, beynin uzun süreli ve kontrol edilemeyen strese verdiği doğal felç tepkisi olduğunu gösteriyor. Kitlelerin "kontrol bizde, örgütlenerek, dayanışarak bu adaletsizliği değiştirebiliriz" inancını içi boş mitinglerle yıkan sosyal demokratlar felç etti bizi. 

Sonra soruyoruz, bu toplumsal şiddet sarmalı nereden çıktı diye? Felç olmuş kitlelerin iğdiş edilmiş öfkesi, siyasi bir hedefe kanalize olamadığı için en zayıf bulduğuna yöneliyor. Mahalle aralarındaki çete savaşlarının, trafikte çıkan kavgaların, lümpen şiddetin, göçmenlere yönelen ırkçı saldırganlığın temelinde, siyasal olarak bir türlü ilerleyemeyen bir halkın başıboş kalmış hıncı var.

Oysa kolektif eylem konusunda yapılan çalışmalar, öfkenin umutla birleştiği hemen her noktada insanların kıvançla anımsayacakları kazanımlar elde edebildiğini göstermekte. Umut, öfkenin zamanla yorgunluğa, sinizme, çaresizliğe veya hınca dönüşmesini engelleyen; gerekli durumlarda risk almayı teşvik eden ve bireyleri daha adil bir geleceğin mümkün olduğuna ikna eden bir katalizördür. Özgür Özel’in son açıklamalarından birini dinliyorum, “İlk yerel seçimlerde İzmir'deki 31 belediyenin hepsini kazanarak dünya rekoru kıracağız” diyor! İzmir Büyükşehir Belediyesinin bu şekilde el değiştirmesine razı olduğunu söylemiş oluyor aslında. Seçimi beklerken, çürüdü öfkemiz.

Halk olarak içimizde büyüyen bu olumsuz ortak duyguların, yapıcı bir toplumsal güce dönüşmesine ihtiyacımız var. Yapıcı olabilmesi için de öfkenin umutla yan yana gelebileceği bir örgütlülük kültürü geliştirmeye… Çünkü örgütsüzlük toplumsal yenilgilerin ana sebebidir. Kendiliğinden harekete geçen ve salt öfkeyle güdülenen bir kitle tamamen kör değildir, ancak ortak hedefleri belirlerken sezgisel davranır. Öfkeyi tetikleyen her ne ise, onun sosyal temsillerine yönelir. Hedef lüks mağazalar, belirli bir araba markası, tarihi bir heykel veya belirli bir sosyal grup olabilir. Nihai hedefin siyasi strateji ve taktiklerden yoksun şekilde ortaya çıkması sebebiyle, örgütsüz halk kitleleri öfkeyle harekete geçtiklerinde kolayca manipüle edilebilirler. 

İnsan sosyal becerileri ile türünü devam ettirebilmiş, bu beceriyle karmaşık toplumsal örgütlenmeler geliştirebilmiştir. Beynimizin uzmanlık alanıdır sosyal yaşam ve bu uzmanlığın en üst düzey eseridir devlet dediğimiz örgütlenme. İnsan evrimi ve toplumlar tarihi, en açık şekilde birlikte hareket edebilme becerimizin en güçlü niteliğimiz olduğunu göstermesine karşın, siyasal olarak örgütlenmeye bu kadar mesafeli ve ön yargılı olunması, sistemin ideolojik başarısıdır. Bugün iktidar da ana muhalefet de halkın geniş kesimlerinde artan huzursuzluğun sokağa taşmasından ürkmekte; ama çözümü ısrarla halkın haklı taleplerini bastırmakta veya gençler başta olmak üzere herkesi umutsuzluğa sevk etmekte arıyorlar. Işığı görebilenlerimizse çok az; ama işte ne varsa, anahtar deliğinden sızan havayla ışıkta... 

* Ahmet Telli’nin anısına saygıyla…

/././

Sınıf ve 'yağmalama': Édouard Louis neyi savunuyor?-Cem Demirok- 

Louis, "Bu mesele ahlaki değildir: Yani mesele yaptıklarının doğru mu yanlış mı olduğunu bilmek değildir. Mesele politiktir" diyerek doğrudan egemen aklın ikiyüzlülüğünü hedef aldı.

Fransız yazar Édouard Louis, gerek sahip olduğu edebi üslupla gerekse edebiyatın içine siyaseti doğrudan ve tavizsiz bir biçimde sokmak istemesiyle, günümüzün en çok tartışılan edebiyatçıları arasında. 

Aslına bakılırsa etrafında kopan bu fırtına ve yarattığı kutuplaşma, onun yeni bir edebi çağın mihenk taşlarından biri olduğunun göstergesi olarak da okunabilir. Ancak üslup tartışmalarını bir yana bırakırsak Louis’nin edebiyatına dair asıl meselenin, sanatı toplumsal dönüşüm ve politik mücadelenin bir aracı olarak kullanmaktaki ısrarı olduğu da görülecektir. Zira o, kelimeleri estetik bir haz yaratmaktan ziyade yaşamış olduğu yakıcı gerçekliklerin siyasal nedenlerini aramak için kuşanan kararlı bir yazar. 

Ayrıca bu iradesi yalnızca yazdığı kitap sayfalarında da kalmıyor. Yazarın bizzat sokağın ve siyasetin nabzının attığı eylemlere katılması, edebiyatla kökenine indiği sorunları eylemle değiştirme iradesinin de en net kanıtını oluşturuyor. 

Édouard Louis'nin kişisel Instagram hesabında paylaştığı, eylemlere katıldığı günden fotoğraf.

Geçtiğimiz günlerde Fransa’da yüz binlerce insan sosyal adalet, eşitlik ve servetin yeniden dağıtımı talebiyle sokağa döküldüğünde, Louis de o kalabalığın bir parçası olmuştu. Hatta bir haber kanalına verdiği röportajda lise çağlarından beri gösterilere katıldığını fakat bu defa epey korkarak buraya geldiğini söylemekten de çekinmedi. Korkusunu büyüten şeyi ise “Macronizm”in ölçüsüz şiddeti olarak kodladı ve çözümün ancak sokakta daha fazla kalabalık olarak geleceğini savundu. 

İşin ilginç yanı şu ki Louis, bu kararlı siyasal pratiği henüz küresel çapta yankı bulmadan önce, -tıpkı ülkemizde de bir dönem olduğu gibi- dünyanın pek çok yerinde yoksulluk hikayelerini pazarlayarak zengin olmakla eleştiriliyordu. Hatta Elena Ferrante’yi beğenmediğini söylediğinde sosyal medyada eril dil kullanan bir fail olarak kodlandığı dahi oldu.

Onu paragöz bir yeni yetme ya da kadın düşmanı olarak addedenlerin Louis’yi pek anlamadığı ise ortadaydı. Çünkü Édouard Louis’nin edebiyattaki asıl amacı edebiyat kürsüleri için yeni anlamlar üretmek hiç olmadı. O her daim doğrudan dünyayı değiştirmenin yollarını keşfetmek için uğraştı ve bu uğraşını sürdürmeye devam ediyor. 

Her ne kadar bu keşif güzergâhı kimi zaman dönemin popüler söylemlerinin cazibesine kapılıp eklektik savrulmalara veya parçalı ideolojik duraklara uğrasa da özündeki arayış hiç kaybolmuyor. Bilhassa Babamı Kim Öldürdü adlı romanında bu devrimci çabasının izleri oldukça berraktır. 

Louis'nin yine kişisel Instagram hesabında paylaştığı, eylemlere ait bir fotoğraf. Dövizde "Devrim başarıya ulaştığı sürece yasadışı değildir" yazıyor.

Bu yöndeki arayışının en büyük sembolü sayılabilecek olan metnini ise geçtiğimiz gün bir köşe yazısı formunda yayınladı. Yıllar içinde biriken tüm ününe ve mali refahına rağmen; yayınevlerinden veya kültür endüstrisinden ne gibi tepkiler ve kısıtlamalar alacağının hesabına da düşmeden, epey netameli bir konu olan yağmalama vakalarında kalem oynattı.

Libération gazetesinde yayımlanan yazısında Fransa’nın çeşitli kentlerinde yaşanan şiddet olaylarına dair, "Bu mesele ahlaki değildir: Yani mesele yaptıklarının doğru mu yanlış mı olduğunu bilmek değildir. Mesele politiktir" diyerek doğrudan egemen aklın ikiyüzlülüğünü hedef aldı. Lise öğrencileri okul işgal ettiğinde bu eylemi bağlamlarıyla ve gerekçeleriyle açıklayanların, konu yağma yapan yoksullar olduğunda takındığı tavrı sorguladı. 

Yazısını şu sorunun çatısı altında kurdu: Sosyoloji kimler içindir? Ve yağmalama yapanlar emekçi mahallelerin gençleri olduğunda, neden aniden kapitalist üretim ilişkilerinden türeyen o şiddet sarmalının dışında konumlandırılıyorlardı? 

Louis'nin yazısındaki çarpıcı ifadeyle; yoksulluğa hapsedilmiş kitleler neden birdenbire "nedensiz, geçmişsiz ve hiçbir şeyin şekillendirmediği bireylere" dönüştürülüyorlar ve onlara "saf bir irade, neredeyse doğuştan gelen bir kötülük" atfediliyordu?

Görüldüğü üzere Édouard Louis bu gençlerin eylemlerini tarihsel ve sınıfsal bir bağlama oturtmanın, doğrudan doğruya sömürü düzenini sanık sandalyesine oturtmak anlamına geleceğinin epey derinlikli olarak farkına varabilmiş bir yazar. Ve egemen akıl, sistemi temize çıkarmak için isyancıları "saf bir kötülükle" yaftalarken; bu sosyolojiden arındırma operasyonuna cepheden itiraz etmekten de çekinmiyor. Dolayısıyla işçi sınıfının yaşamını görünür kılmaya ve onu kalıcı olarak değiştirmeye çalışan bir yazarı eleştirmek, önce onu anlamayı şart koşuyor diyebiliriz. İşçi sınıfının en alt kademesinden kopup gelen birini anlamaksa, kapitalizmin derinli bir analizine vakıf olmayı gerektiriyor. 

Louis’nin bu cesur ve tavizsiz tutumunun, kuşkusuz Türkiye için de koca bir yüzleşme vesilesi olduğunu söyleyerek bitirelim. 

Öyle ki sokağın tekinsizliğinden korkan, muhalifliği yalnızca imza günlerinde ve kimseyi ürkütmeyen sosyal medya paylaşımlarında taşınan risksiz bir kimlik olarak kodlayan yerli sanatçılarımız için, Édouard Louis pratik bir ders veriyor: Sanat, yoksulların ve öfkelilerin yanında bizzat ateşe dokunmadığı sürece, statükonun estetik bir aparatından başka bir şey olamaz. 

Bu dersin alındığını gördüğümüz günlere hızla kavuşmak dileğiyle.

/././