Bugün 23 Nisan, insan olan utanır çocuklardan + Çocukluğumuzu bile çaldılar + Çocuklar işçileşiyor, çocuk işçilik dönüşüyor -23 Nisan 2026-


Bugün 23 Nisan, insan olan utanır çocuklardan -Mine Söğüt /T24- 

Kötü çocuklar ya da kötü aile yoktur. Sadece kötülük vardır. O kötülük de iyilik maskesiyle kalbimizi ve aklımızı alandır.

Bugün 23 Nisan. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı.

Oysa ortada artık ne ulus var ne egemenlik ne de çocuk… İçi boşaltılmış bir bayram gününde biz ölü çocukları saymaya devam ediyoruz. Ve hangisini hangi mezara gömeceğimizi bir türlü bilemiyoruz.

O çok sevdiğimiz, gözümüzden bile sakındığımız, kılına zarar gelse dünyaları yakacağımızı düşündüğümüz çocuklarımıza gerçekten o kadar çok değer veriyor olsaydık, dünyayı gerçekten bir bayram yeri yapardık. Onları içine doğurduğunuz şu sistemi, ülkeyi ve aileyi böylesine kötü, böylesine vahşi inşa edemezdik.

Yeryüzünü rahatlıkla cehenneme çevirip öldükten sonra cennete gitmeyi hayal edebilecek kadar şuursuzuz. Onaylaya onaylaya sıradanlaştırdığımız kötülük çoktan deşifre edildiği halde çocuklarımız için alenen tehlike oluşturan o köklü kurumlara sıkı sıkıya sahip çıkmayı sürdürüyoruz.

Sözlerimizle eylemlerimizin tutarsızlığı arasında herhangi bir bağ kurma kaygısı taşımadığımız ve bu bağı kurmamanın sonuçlarıyla da zerre kadar ilgilenmediğimiz için gelecek nesillere kendi hatalarımızdan müteşekkil bir vahşi düzeni istikrarla aktardığımızı görmezden geliyoruz.

Çocuk, neredeyse 17’nci yüzyıla kadar toplum için sadece henüz yetişkin olmamış bir insandı. Çocukların erkenden evlenmesi, yeni doğanların sadece bir iş gücü olarak görülmesi, psikolojileri ya da eğitimlerine dair bir kaygı taşınmaması sıradan insanın kendi gerçekliğini kendisinden gizlemediği barbar zamanların kaçınılmaz yaklaşımlarıydı.

Bugün her ne kadar kitaplar bu durumun değiştiğini yazsa, tıp çocuklara bambaşka yaklaşsa ve yasalar onların haklarını gözeten bir tutum alsa da aslında onların psikolojisini hala önemsemiyor, herbirini sisteme şu veya bu şekilde işçi olarak yetiştirmekten ötesini gözetmiyor ve daha da korkuncu bu niyete tıbbı ve eğitimi hatta hukuku kurnazca alet ediyoruz.

Bugünün eğitilmesi gereken küçük insanının, yarının eğitilmiş kölesi olarak kendi çocuklarını doğurmaya programladığı bir döngünün kısırlığında; çocuğu kimin ne için eğittiğimizi ve o eğitimin neye hizmet ettiği üzerine düşünmek canımızı sıkıyor, konforumuzu kaçırıyor.

Hayattan bir anlam çıkarmaya kalkıştığında, onun sadece türlerin kendi nesillerini devam ettirmesi üzerine şekillenmiş olmasından öte somut bir bilgiye varamayan insanın kendi varlığının nedenselliğini deşifre edemediği için hırçınlığını hiç üzerinden atamadığı şu rezil dünyasına, yaşasın diye değil sadece tüketsin diye çocuk doğurduğumuzun farkında değiliz.

Otorite kırbacına bağımlı bir düzen kurmanın sadece yetişkinler için değil çocuklar için de ne anlama geldiğini sorgulamadan çocukların ölmeyeceği savaşlar, çocukların delirmeyeceği dünyalar hayal edip, çocukların öldüğü savaşlar çıkarıyor, çocukların delirdiği düzenler kuruyoruz. Ve bunun nedenini kaynağında değil sonucunda arayarak nafile yoruluyoruz.

Çocuk işçi sayısının artmasıyla çocukların korunması fikrinin aynı zamanda filizlendiği bir tarihin, onları aile içinde daha duygusal bir yere taşıması ve toplum tarafından korunması gereken bir varlık haline getirmesi aslında yetişkinlerde bambaşka bir sorumluluk bilincini de tetiklemeliyken kendimize şunu sormaktan kaçınıyoruz: 

Neden çocukları kötülüklerden korumak üzerine bir ahlak ve refleks geliştirmek yerine kötülüklerin elendiği bir dünya kurmayı hayal etmiyoruz?

Masumiyet kavramıyla tanımladığımız çocuğu, iktidarın biçimlendiği bir çekirdek düzende büyütürken itaat, ödül ve ceza kavramlarını onun iyiliği için kullanmayı rasyonelleştirmek en büyük hatamız.  Çünkü “Senin iyiliğin için” cümlesi aslında şiddetin en rafine biçimi. Haliyle ebeveynin bir çocuğa söylediği en büyük yalan. Tıpkı devletin vatandaşa söylediği yalan gibi.

Biz aslında çocukların iyiliğini falan istemiyoruz sadece onların düzene aykırı olmamasını ve bu aykırılık yüzünden başlarına iş açmamalarını istiyoruz. Bunu da düzenin onlar için tehlike ve tehditlerle dolu olduğunu bile bile… hatta düzen tehlikelerle ve tehditlerle dolu diye yapıyoruz.

Eğer çocukların gerçekten “iyiliğini” isteseydik işe onları eğitmenin ne anlama, bilinçlendirmenin ne anlama geldiğini düşünmekle başlardık. Çocuklardan gerçekleri saklayarak değil onları gerçeklerle yüzleştirerek korumaya alırdık.

Bilinçli değil sadece eğitimli olan insan önceden yazılmış bir rolün aktörüdür. Rol ister “vatana hayırlı bir çocuk” ister “gözü dönmüş bir cani” olsun…

Baba otoritesi ile siyasi otorite, terbiye ile disiplin, kontrol etme ile zor kullanma arasındaki bağları kurmadığımız sürece ne çocukları kötülüklerden koruyabiliriz ne de kötülüğü çocukların bünyesinden uzaklaştırabiliriz.

Zaten; Kötü çocuklar ya da kötü aile yoktur. Sadece kötülük vardır. O kötülük de iyilik maskesiyle kalbimizi ve aklımızı alandır.

/././

Çocukluğumuzu bile çaldılar -Barış Terkoğlu /Cumhuriyet  

Çocukluk, insanın büyümek zorunda bırakılmadığı çağda yaşanır. Bugün 23 Nisan. Çocuk Bayramı. Cumhuriyeti kuran vizyon, ulusal egemenliğin sembolü olan günü çocuklara armağan ederek, milletin geleceğine bir yol çizdiğini göstermişti.

Peki bugün?

Bu köşeyi takip edenler biliyor. Baba tarafından Urfalıyım. TÜİK’in 23 Nisan’a doğru yayımladığı çocuk istatistiğine bakarken memleketim gözüme çarptı. Belki görmüşsünüzdür. TÜİK istatistiklerini gazeteler uyarı olarak verdi. Zira Türkiye’de çocuk nüfus oranı günden güne azalıyordu. 2025 verilerine göre Türkiye’de çocuk nüfus yüzde 24.8’e düşmüştü. Bu gidişle 2040’ta yüzde 17.9’u görecektik. İstisna ise Urfa’ydı. Zira Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre, en yüksek çocuk nüfus oranına sahip il, yüzde 43.3 ile Urfa olmuştu.

ÇOCUK ANNE PATLAMASI

İşte TÜİK rakamlarındaki Urfa mucizesini okurken ben Urfa’nın çocuklarıyla ilgili bir rapora bakıyordum. AB’nin finanse ettiği “Devletin Aile Planlaması Politikalarını İzleme Projesi” kapsamında hazırlanmıştı. Çok taze, Nisan 2026 tarihliydi. “Şanlıurfa ve Gaziantep Saha Çalışması Raporu” adını taşıyordu. Kadın ve çocuk hakları üzerine çalışan gazeteci ve araştırmacı Meltem Suat, TÜİK gibi istatistiklere bakarak değil, üç senedir sahada dolaşarak bölgenin çocuklarının halini aksettirmişti. En önemlisi aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personeli ile mülakatlar yapmıştı.

Sonuç mu?

Devlet, çocukları koruma konusunda hem idari hem yargısal olarak geri çekilmiş. Hamile kalan çocuklara değil, başka tarafa bakmış. Sonuçta çocuk yaşta doğumlar sıradanlaşmış.

Sayıları vereyim.

Eyyübiye’de yüzde 18- 21, Haliliye’de yüzde 14-16, Akçakale’de yüzde 12-15, Siverek’te yüzde 10-12 arasında çocuk yaşta doğum var. Meltem Suat, çocuk hamileliği gizleme yolunu da sıralamış. Buna göre kimlik takası (yetişkin bir akraba üzerine kayıt), kemik yaşı istismarı, kuma üzerine kayıt en bilinen yöntemler. Araştırmanın detaylarına göre çocuk doğumunun bir kısmı göç kaynaklı iken bir kısmı ise göçün de katkısıyla kırsala doğru çocuk doğumunun normalleşmesinden kaynaklanıyor.

DEVLET GÖRMEZDEN GELİYOR 

15-18 aralığında olan da var, 10-15 yaş aralığında hukuken cinsel istismar suçu kabul edilenler de. Meltem Suat, sağlık personelleriyle yaptığı görüşmelere dayanarak “Gezici sağlık ekiplerinin sahadan çekilerek ‘masabaşı’ sisteme geçmesi kırsaldaki istismar vakalarını tamamen korumasız bırakmıştır” tespitine yer vermiş. Şu satırlar çok çarpıcı: “Saha çalışmasında, 70 yıl boyunca hiçbir resmi kaydı yapılmamış, ‘hukuken var olmamış’ bireylerle karşılaşılmıştır. Bu durum, devletin kayıt sistemindeki devasa boşluğun kanıtıdır.”

Araştırma, çocuk istismarı davalarına yer vermiş. Buna göre kentte son iki yılda 1008 dosya açılmış. Dosyaların büyük çoğunluğu ise tavsıyor. Araştırmaya göre yüzde 54.8’i soruşturma aşamasında bekliyor. Yüzde 21.8’i yani beşte biri mahkemeye taşınmış. Yüzde 22.2’si hakkında ise rıza veya şikâyet yok denerek takipsizlik kararı verilmiş. Yani yargı yarattığı “cezasızlık ekosistemi” ile çocuk doğumunu olağanlaştırmış.

Sonuç olarak...

“Nüfus artışını sayısal başarı olarak gören” model, çocuk gebelikleri görmezden gelmeyi beraberinde getirmiş. Rapor, ortaya çıkan tabloyu rastlantısal bir hizmet aksaması değil, sistematik olarak idari ve yargısal geri çekilmenin sonucu olduğunu söylüyor: “Sağlık Bakanlığı’nın son 6 yıldır aile planlaması materyallerini kesmesi ve mobil sağlık ekiplerinin kırsal denetimlerini ‘masa başı’ faaliyetlere indirgemesi, bölgedeki çocuk gebeliklerini kamusal denetimin dışına itmiştir. Bu durum ensest ve çocuk istismarı vakalarının aile içinde gizlenmesine (kimlik kaydırma, evde doğum vb.) olanak sağlayan bir ‘koruma kalkanı’ işlevi görmektedir.”

ÇOCUK GÖZÜNDEKİ YAŞLILIK

Raporu okuyup bitirdikten sonra sahadaki araştırmacı Meltem Suat’ı aradım. Her şeyi şöyle özetledi: “Şanlıurfa ve Gaziantep’in tozlu köy yollarında, ‘gezici sağlık ekipleri’nin uğramayı bıraktığı o ‘gri bölgelerde’ dolaşırken şunu anladım: Burada devlet, 1983’te kendi çıkardığı Nüfus Planlaması Kanunu’nu bir hayalete dönüştürmüş. Aile sağlığı merkezlerindeki o boş dolaplar sadece ‘doğum kontrol aracı’ eksikliğini değil, devletin kadın ve çocuk sağlığından elini nasıl çektiğini anlatıyor.”

Rakamların ardına gizlenen vakalar onu duygusal olarak sarsmış: “Sahada karşılaştığım en sarsıcı şey, 14 yaşındaki bir kız çocuğunun kucağındaki bebeğe bakarken gözlerinde gördüğüm o ‘yaşlılık’tı.  Resmi kayıtlara göre o çocuk ya hiç yok ya da kâğıt üzerinde 30 yaşında bir kadının ‘ikinci kimliği’. Kırsalda kimlik hırsızlığı bir suçtan ziyade, bir ‘hayatta kalma ve suçu gizleme’ mekanizmasına dönüşmüş. Annesiyle aynı kimliği paylaşan, kendi kardeşini doğuran ama ‘babasının ilk eşi’ üzerine kaydedilen çocuklarla konuşurken Ankara’daki istatistiklerin ne kadar büyük bir yalan olduğunu iliklerime kadar hissettim. ‘Urfa olmasa nüfusumuz artmaz’ diyenlerin, o artan nüfusun kaçının 13-14 yaşındaki çocukların omuzlarına yıkılan bir enkaz olduğunu görmesi gerek.”

Çocuklara gelecek çizerek kurulan Cumhuriyet’in sonbaharının geldiği nokta böyle...

Bir yandan nüfus planlaması düşman ilan edildi. Yerine “en az 3 çocuk” sloganı, doğum teşvikleri vaatleri kondu. Sağlık sistemindeki aile planlaması birimleri, kürtaj imkânları yok edildi. İşin ilginci çocuk nüfus artacak sanılıyordu. Aksine... Yoksullaşmış, güvencesizleşmiş, geleceksizleşmiş toplum çocuk doğumundan kaçtı. Bu eğreti tablonun bedelini ise Urfa’nın kırsalı ödedi. Devletin elini eteğini çektiği kırsalda çocuk gebeler olağanlaşırken, dosyaların takipsizlikle kapatıldığı, sağlık sisteminin sırtını döndüğü çocuk gebeler; aile içinde “onur” diyerek sessizlik duvarlarına hapsedilen ensest vakaları patladı. Cumhuriyetin geleceği emanet ettiği çocukluğun hali bu.

Cumhuriyetin eşitlik düzeninin yerini imtiyazların aldığı rejimlerde çocuk gibi olabilmek bile bir ayrıcalıktır.

/././

Çocuklar işçileşiyor, çocuk işçilik dönüşüyor -Kansu Yıldırım / Evrensel 

Kapitalizm, bir sömürü sistemidir ve Kuzey Amerika’daki pamuk tarlalarından Latin Amerika’daki devasa kahve çiftliklerine, Afrika’daki kobalt madenlerinden Doğu Asya’daki tekstil fabrikalarına dek tarihin her döneminde çocuk emeğini sömürerek büyür. Kapitalizmin ilk ortaya çıktığı 1800’lerin İngiltere’si de böyleydi; 2020’lerin Türkiye’si de aynı sömürü düzeni üzerinde yükseliyor.

Uluslararası Çalışma Örgütüne göre dünyada her 10 çocuktan 1’i emek piyasasında yer alıyor, bu da yaklaşık 160 milyondan fazla çocuk işçi olduğu anlamına geliyor. Az gelişmiş ülkelerde 5 ila 17 yaş arası her 5 çocuktan 1’i sağlıklarına ve gelişimlerine zararlı olduğu kabul edilen bir işte çalışıyor. Alt-orta gelirli ülkelerdeki tüm çocukların yüzde 9’u, üst-orta gelirli ülkelerdeki tüm çocukların yüzde 7’si çalışarak hayatını kazanıyor.

Fabrikalarda veya atölyelerde üretim tekniği gelişse bile, milyarlarca dolarlık teknolojik yatırımlara rağmen kapitalistler, beden gücü gerektiren emek yoğun işlerde çocukları “ucuz emek” olarak kullanmaktan çekinmiyor. Patronlar daha fazla kâr için daha çok çocuğun çalışma hayatına girmesini istiyor. İki hedefleri var:

Üretim aşamasında “beşeri sömürü” malzemesini yani güvencesiz ve düşük ücretle çalıştıracakları işçi sayısını artırmak.

Çocuk işçileri uzun saatler çalıştırarak kanunda sınırlandırılarak belirlenmiş haftalık çalışma süresini uygulama yoluyla uzatmak.

Patronlar daha uzun çalıştırdığı ancak daha az ücret verdiği çocuklar sayesinde yüksek kâr oranlarına ulaşır. Bunun için çocuk işçiliğin olgunlaşacağı toplumsal ortam ister. Yoksullaşma ne kadar yoğun olursa daha çok çocuğun erken yaşlarda işçileşmesi de o kadar hızlı olur.

Kötü ekonomik koşullarda yetişen ve büyüyen, temel ihtiyaçları karşılanmayan çocuklar, erken yaşlarda çalışma hayatına katılır. 15-17 yaş arasındaki yaklaşık 4 çocuktan 1’i kayıtlı ve kayıt dışı istihdamdadır. Çocukları emek yoğun sektörler cehennemine iten koşulları yine en iyi çocuk işçiler anlatır. Evrensel’de çıkan bir röportajda Ankara Sincan Organize Sanayi Bölgesi’nde çalışan Çocuk İşçi Melih, “Cebimde para olmadan okula gitmektense çalışıp para kazanmayı tercih ederim. Okula devam etseydim ailemin verdiği 50-60 TL ile günü geçirmeye çalışacaktım. Parasız okula gitmektense çalışıp para kazanmayı tercih ettim” diyerek bu bağı gözler önüne seriyor.

Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla nüfus artış hızı binde 5 iken, işçileşme hızı yüzde 2 civarında arttı. İşçileşme hızındaki bu artış aslında gerçeği da tam olarak göstermiyor. TÜİK’e göre 15-17 yaş arasında çalışan çocukların oranı sadece yüzde 25.5. Bu da 981 bin çocuğun bir iş yerinde ücretli olarak çalıştığı ya da iş aradığı anlamına geliyor. Ne var ki, yaz aylarında okullar kapandığında tarım, hayvancılık, metal, inşaat, tekstil, mobilya gibi birçok sektörde çalışan çocuk sayısı 3 milyonu buluyor.

İşçileşen çocukların sayısı değiştiği gibi, çalışma biçimleri de dönüşüyor. TÜİK’in son yayımladığı çocuk iş gücü istatistiklerine baktığımızda 2006 yılından 2020 yılına doğru ailesinin yanında çalışan çocukların oranı düşerken, başkasının yanında yevmiyeli çalışan çocuk sayısının arttığını görüyoruz.

* 5-14 yaş grubunda ücretsiz aile işçisi çocuklar yüzde 49’dan yüzde 74’e yükselirken, 15-17 yaş grubunda yüzde 51’den yüzde 26’ya geriliyor.

* 5-14 yaş grubunda ücretli çalışan çocuklar yüzde 20’den yüzde 24’e yükselirken, 15-17 yaş grubunda yüzde 80’lere ulaşıyor.

Bu iki yaş grubu arasındaki farklılık dikkat çekici çünkü 15-17 yaş grubunda işçileşmenin hızı ve yoğunlaştığı alanlar sömürünün nerede ve nasıl gerçekleştiğini de gösteriyor.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin raporları bize yol gösterebilir. 5-14 yaş arasındaki çocuk işçilerin çoğunluğu; tarlada, sokakta, şantiyelerde ve atölyelerde güvencesiz şekilde çalışıyor. 15-17 yaş grubunda çocuk işçiler ise kent merkezlerinde sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinde istihdam ediliyor.

Anadolu coğrafyasının her yerinin organize sanayi bölgeleri ve KOBİ’lerle üretim merkezine dönüşmesi sonucunda 15-17 yaş grubunda çocuk işçilik, İstanbul-Kocaeli, Şanlıurfa-Gaziantep, Konya-Karaman-Aksaray, Adana-Hatay-Antalya-Mersin yani Marmara, İç Anadolu, Güney Akdeniz ve Güney Anadolu havzalarında yoğunlaşıyor.

Bu havzalarda inşaat sektöründe; sıvacı, duvarcı, ortacı gibi çırak ve kalfa adıyla ama iş yükü bakımından yetişkinlerle aynı şekilde çalışan genellikle ailenin diğer üyeleriyle ya da akrabalarıyla gelen çocuklar var. Ordulu, Samsunlu, Çorumlu, Vanlı, Ağrılı ve göçmen çocuklardan oluşan on binlerce çocuk işçi anlamına geliyor.

Hizmet sektöründe; son dönemde özellikle motokurye olan, AVM’lerdeki her dükkanda, yemek satılan her yerde satışta veya mutfakta çalışan, ayrıca sokakta; ayakkabı boyacılığı, seyyar satıcılık, araba camı silme, atık toplama gibi işlerde çalışan; her şehirde her ana caddede çalışan on binlerce çocuk işçi var.

Sanayi sektöründe; merdiven altı iş yerlerinde, atölyelerde, eskiden büyük kentlerde iken şimdi Anadolu kentlerinin tamamına yayılan organize sanayi bölgelerinde (OSB), metalde, deride, kimyada, ağaçta çalışan kayıtlı ya da kayıt dışı on binlerce çocuk işçi çalışıyor.

Çocuk emeği, Anadolu’da hüküm süren fabrika rejimi nedeniyle kent çeperlerinde ve kent merkezlerinde çok ağır ve tehlikeli işlere doğru kayıyor.

Çocuk emeğinin hem yasallaşması hem de bu denli riskli hale gelmesi, gerek öğrenci gerek işçi adı altında sermaye birikiminde kullanılması, devlet politikalarından kaynaklanıyor. Çocuk emeğinin organize sanayi bölgelerinde, fabrikalarda, imalathanelerde, hizmet sektöründe “Meslek öğretme” veya “Meslek edindirme” adı altında kitleselleştirildiği bir dönemdeyiz.

Çocuklar MESEM programları ve mesleki eğitim politikaları ile işçileşirken derin bir sömürüye maruz kalıyor.

Milli Eğitim Bakanlığının 2024-2025 verilerine göre MESEM’lere kayıtlı çocuk sayısı 500 bin civarında olup haftanın dört veya beş günü işbaşı yapan 9’uncu, 10’uncu ve 11’inci sınıf öğrencilerin ücretleri (28 bin 75.50 x 0.30=) 8 bin 422.65 TL, 12. sınıf öğrencilerin ücretleri (28 bin 75.65 x 0.50=) 14 bin 37.75 TL’dir. “Çırak” ve “kalfa” statüsünde işçileştirilmiş çocukların günlük ortalama fiili çalışma süresi 8 saat ve üzeri.

MESEM’lerdeki en büyük sorun çocukların mesleki eğitim adı altında ağır ve tehlikeli işlerde, izinsiz ve soluksuz bir şekilde, tamamen patronun denetiminde 10 saate yakın çalıştırılması.

Saatlik asgari net ücret tutarının 124.78 TL olduğu düşünülürse 10 saat çalıştırılan bir “ögrenci-işçi”nin günde 1247 TL, ayda minimum 20 gün işbaşı yapması durumunda 24 bin 950 TL kazanması gerekir. Ancak 9’uncu sınıfta çalışan bir “öğrenci-işçinin” aylık kaybı en az 16 bin 528 TL! Bu para doğrudan patronların her ay cebine giriyor.

Yüz binlerce çocuk “eğitim” adı altında bir gün okula dört gün iş yerine gidiyor ve iş yerlerinde çalışma 5-6 gün ve 10-12 saate kadar çıkıyor. Bakanın da izin verdiği üzere gece 23.00’e kadar “İşi öğrenme bizzat işçi olarak çalışarak’” gerçekleşiyor.

Çocuklara verilen asgari ücretin üçte biri ila yarısı olan ücret ise İşsizlik Fonundan karşılanıyor. Patronun cebinden en fazla (o da isterse) verdiği yemek ya da harçlığı çıkıyor. MESEM kapsamında fondan son 3 yılda 80 milyar lira civarında kaynak patronlara verildi. Yani MESEM patronlar için ücretsiz bir iş gücü kaynağıdır.

Bu uygulamanın son iki yıldır ortaokul düzeyine indirilmesi için adımlar atılmaya başlandı. 17 Ocak 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle 5. ve 6. sınıflarda eğitim yılı süresince, 7. sınıfta ise eylül ayının son iş gününe kadar ortaokullardaki çocukların meslek ortaokullarına nakli yapılabilecek. Yani mesleki eğitim adıyla işçileştirme yaşı 10-11’e düşürülüyor. Sonuç olarak maddi durumu kötü olan ailelerden çocuklar MESEM’e gidiyor.

MESEM’lerden mezun olan herkes iş bulamıyor. Sermayeye milyar dolarlık kaynak yaratan mesleki eğitim sisteminin iş gücü piyasasıyla olan uyumsuzluğu gösteren veri setlerinden bir tanesi ne eğitimdeki ne istihdamdaki (NEET) genç nüfus oranı. 15-24 yaş NEET genç nüfus içinde mesleki veya teknik lise mezunlarının oranı 2024 son çeyreğinden itibaren artarak; 2024 son çeyrek ile 2025 üçüncü çeyrek arasında yüzde 24.8’den yüzde 28’e yükselmiştir. Mesleki eğitim sistemi mesleki beceri kazandırmaktan öte çocukları işçileştirirken, bir taraftan işsizlik üretiyor.

Türkiye’deki sömürü düzeni çocukların emeğini de geleceğini de gasbediyor. Sadece çocukların değil, ülkenin de geleceğini çalıyorlar.

/././



halkTV "Köşebaşı + Gündem" -21 Nisan 2026-

AYM'den Ensar Vakfı protestosu için karar 

Anayasa Mahkemesi, “45 öğrenciye istismar skandalı” ile gündeme gelen Ensar Vakfı'na sponsor olan GSM şirketine sosyal medya üzerinden tepki gösteren yurttaşa açılan "ticari itibarın zedelenmesi" davasını reddetti. Yüksek Mahkeme davayı, “Toplumda öfke yaratan bir olay nedeniyle sponsor şirketin tepki çekmesi olağandır” diyerek reddetti.

2016 yılında Karaman'da gerçekleşen ve çok sayıda çocuğun cinsel istismara maruz kaldığı olayların ardından, Ensar Vakfı ile sponsorluk ilişkisi kuran büyük bir telekomünikasyon şirketi kamuoyunda tepkilerle karşılaşmıştı. Bu süreçte bir yurttaşın, şirketi eleştiren sosyal medya paylaşımı üzerine, şirket yönetimi "ticari itibarın ve kişilik haklarının ağır ihlal edildiği" gerekçesiyle 20 bin TL’lik tazminat davası açtı.

MAHKEMELERİN "İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ" VURGUSU

BirGün'den Mustafa Bildircin'in haberine göre, yerel mahkeme, söz konusu paylaşımın hoşa gitmeyen veya rahatsız edici nitelikte olsa dahi eleştiri sınırları içerisinde kaldığına hükmederek davanın reddine karar verdi. Şirketin itirazları üzerine dosya 2018 yılında Anayasa Mahkemesi’ne taşındı.

"TEPKİ GÖRMESİ OLAĞAN"

Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda başvuruyu reddederken bu tür eleştirilerin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını vurgulayan temel gerekçelere yer verdi. Yüksek Mahkeme, toplumda derin üzüntü ve öfke yaratan cinsel istismar olaylarında, kurumla ilişkilendirilen veya bu kurumlarla sponsorluk ilişkisi kuran şirketlerin halktan tepki görmesinin olağan bir durum olduğunu belirtti.

"HOŞGÖRÜLÜ OLMASI BEKLENİR"

Davanın reddine ve dava giderlerinin davacıya yüklenmesine hükmeden AYM’nin kararında şunlar kaydedildi: “Yazılı ve görsel basında haber olmuş, toplumun genelinde derin üzüntü yaratan, failleri hakkında derin ve öfke yaratan çok sayıda çocuğa hem de bir öğretmen tarafından yapılan cinsel istismar olayı nedeniyle kurumla ilişkilendirilen kişilere sponsorluk yapan şirketin tepki çekmesi olağandır. Burada davacı şirketin tecavüz olayına neden olduğu, bu olaylardan çok memnun olduğu gibi bir düşünce, bir kasıt yoktur. Toplumun her kesimi çocuklara karşı cinsel istismar eylemlerine karşı hassastır ve bu hassasiyetin ifade edilmesi, yasa koyucuyu harekete geçiren toplumsal dinamiklerden biri olarak da faydalıdır. Nitekim hiçbir ticaret şirketi kendisini olumsuz lanse edecek kişi ve kurumlara sponsor olmak istemez. Davalı şirket de ülke ve hatta dünya genelinde tanınmış bir şirket olarak, sponsorluk faaliyeti nedeniyle aldığı eleştirilere karşı hoşgörülü olması beklenir.”

***

AKP'li belediyenin denetim raporu: Belediye tesisi başkanlık makamı oldu, çiçeğe milyonlar aktı! 

AKP'li Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı harcamalarına ilişkin Denetim Komisyonu raporu ortaya çıktı. Raporda; Eskişehir merkezli iki firmaya toplam 35 milyon TL ödeme yapılması, Doğupark’taki belediye tesisinin 11,2 milyon TL ile başkanlık makamına dönüştürülmesi, 22,2 milyon TL’lik çiçek alımı ve araç kiralamalarına 234,5 milyon TL harcanması gibi iddialar öne çıktı.

CHP Samsun İl Başkanlığı, AKP'li Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı harcamalarına ilişkin Denetim Komisyonu raporunda yer alan bulguları dikkat çekti. Raporda, belediyenin çeşitli mal ve hizmet alımlarında ihale süreçlerinin uygulanışı, doğrudan temin ve pazarlık usullerinin kullanımı ile bazı harcamaların mevzuata uygunluğu konusunda dikkat çeken tespitlere yer verildi. 

https://halktv.com.tr/siyaset/akpli-belediyenin-bir-yilda-faize-odedigi-para-yok-artik-dedirtti-1023547h

CHP’li Meclis Üyesi Hasan İpek tarafından hazırlanan raporda, farklı illerdeki firmalarla yapılan sözleşmeler, bazı hizmet alımlarının zamanlaması ve bedelleri, yatırım ve organizasyon giderleri ile belediye kaynaklarının kullanım biçimine ilişkin çeşitli iddialar gündeme getirildi.

CHP, söz konusu bulguların kamu kaynaklarının şeffaf ve hukuka uygun kullanımı açısından önem taşıdığını belirterek, ilgili iddiaların yetkili mercilerce ayrıntılı şekilde incelenmesi çağrısında bulundu.

CHP Samsun İl Başkanı Mehmet Özdağ'ın aktardığına göre denetimlerde şu bulgular öne çıktı:

3 AY ÖNCE KURULAN FİRMAYA 35 MİLYON TL

"Eskişehir'de kayıtlı bir firma, Temel faaliyet konusu sebze-meyve ve gıda ticareti olan bu firma; söyleşi etkinlikleri, stant temini, DJ hizmeti, tiyatro gösterimleri, LED ekran kiralama, özel güvenlik, etkinlik çadırı, çocuk etkinlikleri, sandviç, bardak su, bardak çay gibi belediye işlerinden 24.301.581 TL almıştır.

Yine Eskişehir’den, AKP'li Samsun Büyükşehir Belediyesi ile ticari ilişkiye girmesinden yalnızca 3 ay önce kurulmuş bir başka firma ise benzer işlerden 11.104.183 TL daha almıştır. Toplamda iki Eskişehir firmasına aktarılan para35 milyon TL."

BELEDİYE TESİSİ BAŞKANLIK MAKAMINA DÖNÜŞTÜRÜLDÜ

"Doğupark içindeki belediye tesisi, 4734 sayılı Kanun'un 21-b maddesindeki pazarlık usulü -yani doğal afet, salgın hastalık veya öngörülemeyen acil durum için öngörülen yöntem- kullanılarak 11.280.214 TL'ye Başkanlık Makamı'na dönüştürülmüştür."

22,2 MİLYON TL'LİK ÇİÇEK ALIMI

"2025 yılında 22.246.845 TL'lik çiçek temin ihalesi, Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ancak bu madde; tarım veya hayvancılık ürünlerinin doğrudan üreticilerden alınması için öngörülmüştür."

234,5 MİLYON TL ARAÇ KİRALADI BAŞKA BAKANLIKLARA ARAÇ HİBE ETTİ

Samsun Büyükşehir Belediyesi 2025 yılında araç kiralamaya 234.543.084 TL ödediğini buna karşın Sağlık Bakanlığı'na 100 ambulans, İçişleri Bakanlığı'na 120 araç hibe ettiğini belirten CHP'li Özdağ, "Bir belediyenin, merkezi hükümetin sorumluluğundaki bu temel ihtiyaçları (ambulans, polis aracı vb.) üstlenmesi, bütçe tekniği ve yerel yönetimlerin kuruluş amacı açısından olağan bir durum değildir" dedi. Ayrıca denetim raporu, kiralanan araçlar arasında 237 Sayılı Taşıt Kanunu'nun yasakladığı lüks araçların bulunduğunu da kayıt altına alındığı belirtildi.

BAŞKA İLLERDEKİ PARTİLİ BELEDİYELERE YATIRIM

Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin Ordu Çatalpınar'da halı saha ve soyunma odası (5.357.700 TL), Çaybaşı ilçesine halı saha (2.812.063 TL) yaptırdığını belirten Özdağ, "5393 Sayılı Belediye Kanunu açıktır: Belediyelerin görev alanı kendi sınırlarıyla sınırlıdır. Samsun'da yatırım bekleyen mahalleler, köyler ve ilçeler varken; yasal yetki alanı dışındaki başka illere kaynak aktarmak, belediye bütçesinin amacı dışında kullanılmasıdır. Açıkça Kamu zararıdır. Samsun Büyüşehir Belediyesinin kaynak aktardığı illerin ortak özelliği hepsinin AKP'li belediye olmalarıdır" diye konuştu.

4 KAT PAHALI ÇİM TOHUMU

Özdağ, 43.428.900 TL'lik Yeşil Alan Tanzimi ihalesi dosyasında yaklaşık maliyet ile hakediş fiyatları arasında farka dikkat çekti:

4'lü karışım çim tohumu: Yaklaşık maliyette 350 TL → Hakedişte 1.500 TL (4,3 kat fazla)

Torf temini: Yaklaşık maliyette 3.756 TL → Hakedişte 22.500 TL (6 kat fazla)

MİLYONLAR HARCANAN TESİS BAŞKA ŞİRKETE DEVREDİLDİ

Doğupark'taki çocuk oyun çadırı (Balonya) için belediye şirketine 100.000.000 TL sermaye aktarımı yapıldığını ayrıca temel ve topraklama için 4.596.079 TL, beton işleri için 865.800 TL harcama yapıldığını savunan Özdağ, "Ardından tesis, encümen kararıyla 3 yıllığına aynı şirkete kiraya verilmiş; şirket ise işletmeyi üçüncü şahıslara devretmiştir" ifadelerini kullandı.

***

Savcı rüşvet teklifini gizli kameraya kaydetti -İsmail Saymaz- 

Bitlis’te bir savcı, odasında kendisine rüşvet teklif eden adliyenin güvenlik görevlisini gizli kamerayla kaydedip define çetesini çökertti.

Rüşveti teklif eden kişi, aynı zamanda güvenlik korucusuymuş. Ayrıca çeteden bir başçavuş da çıktı.

70 milyon TL’lik vurgun

Bu akıl almaz olay Güroymak’ta gerçekleşti.

Güroymak Savcısı M.Ç.Ö.’nün telefonu 23 Haziran 2025 günü çaldı.

Arayan, adliyenin güvenlik görevlisi Maşallah Erbay’dı.

İlçede güvenlik korucusu olan Erbay, savcıya “Yalnız mısınız? Özel bir konu ileteceğim. Yanınıza gelebilir miyim” dedi.

Savcı “Müsaitim, odama gel” diye yanıt verdi.

Erbay, saat 17’de odadaydı.

Hemen konuyu açtı.

Kısık sesle “Çok zengin olacağız!” dedi.

“Hayırdır” diye sordu savcı.

Erbay, bir solukta anlattı.

Bir arkadaşı Muş’ta define bulmuştu; defineye Malatya’dan bir alıcı çıkmıştı. Bu satıştan tastamam 70 milyon TL kazanacaklardı. Sevkiyatı Erbay yapacaktı. Acaba savcı kendilerine yardımcı olur muydu? Sevkiyat aracı Muş’tan Malatya’ya giderken, arama yapılmamasını sağlar mıydı? Bu yardım karşılığında elbette savcıyı da göreceklerdi!

Erbay, ikna etmek için “Bütün belediyeler rüşvet yiyor. Herkes yolunu buluyor. Bizim kanunsuzluk yapmamız lazım” dedi.

Savcı ahlaksız teklifi reddetti.

Aynı gün Bitlis Başsavcılığı’na bilgi verdi.

Tarihi eser kaçakçılığı şebekesine soruşturma açıldı.

goruntu-19-04-2026-18-06.jpeg

Köyde kazı

Haşo lakabını kullanan ve kendisini Ermeni diye tanıtan Haşim Karagöz ve Muzaffer Erbay ile savcıya rüşvet teklif eden kardeşi Maşallah takibe alındı.

İlk takip 27 Haziran 2025’te gerçekleştirildi.

İki gün sonra defineciler Güroymak’ın Gölbaşı beldesine bağlı Taşüstü köyünde üzerine mavi branda çekilmiş yerde kazı yaptı.

30 Haziran’da iki definecinin kendi aralarında yaptığı konuşma takibe takıldı.

Defineci şöyle diyordu

“Bu iş çok uzadı. Oranın insanı rahatsız olmaya başladı. Geçen bir kadın ‘Mutfağımın altına kadar gelmişler, ses geliyor demiş!”

goruntu-20-04-2026-00-44-1.jpeg

Gizli kamerayla kayıt

Erbay, 2 Temmuz günü tekrar Savcı M.Ç.Ö.’nün odasına geldi.

O konuşurken, odadaki gizli kamera kayıttaydı.

Savcının kendisinin ağzından sözler almaya çalıştığından habersiz anlattıkça anlattı.

Savcı: Şu geçen söylediğin mevzu ne oldu?
Erbay: Valla iyi para var savcım.
Savcı: Sonradan düşündüm ama...
Erbay: Bak ağabey savcılığın bir yana, kardeş olarak konuşuyorum, yemin ederim en tepedeki insanların eline fırsat geçtiği zaman... Neyi haram? Ermeni koymuş, adam diyor ki ‘Bu benim dedemin malıdır, gelmiş çıkartmış, satmışlar savcım.
Savcı: Yakalanma boyutu var, savcılığımız gider.

Erbay: Savcım senin adın geçmeyecek. Ne ben ne o arkadaş.
Savcı: Kim o arkadaş? Güvenilir biri mi?
Erbay: Buralı değil, güvenilir. Bana geçen gün dedi, ‘Ben malı sattım, adam gelip götürecek, parayı getirme şeyim yok.

Savcı: 70 milyonluk malı satmış mı?
Erbay: Sattı
Savcı: Nereye satmış?
Erbay: Malatya’da kuyumcunun birine.

Savcı: Nasıl götürebilmiş?
Erbay: Savcım bilmiyorum, ben de olsaydım, hiç olmazsa bir şeyler koparırdık
Savcı: Bizlik bir şey kalmamış, çıkartmış elinden malı, parayı mı getiremiyor?

Erbay: Parayı getiremiyor savcım.
Savcı: Hımmm…
Erbay: Savcım sadece parayı arabana koyacağız, gerekirse iki araba geçeriz.

Savcı: Yarın görüşecen öyle mi bununla.
Erbay: Evet savcım, ‘Yarın öğleden sonra çarşıya geleceğim, üç dört gibi görüşelim’ dedi. Savcım biz bu yola girdik. Bugüne kadar ne haram yedik ne hırsızlık yaptık. Biz öyle bir aileyiz. Ben düşündüm, bu mal çalıntı değil, hırsızlık yapmıyoruz. Adamın haritası elindedir, dedesinin haritası, gelmiş malını çıkartmış, götürüyor, satıyor. Bunun neyi haramdır savcım?

Savcı: Sen bir görüş bakalım yarın, bizim üzerimize düşen ne var, sen bir anlat, ‘Savcı bey kararsız ama yine de sıcak bakıyor’ de.

Dört metrelik çukur

Bu görüşmenin devamı gelmedi.

3 Temmuz’dan 7 Temmuz’a kadar her gün takip işlemi yapıldı.

Kazıda delme işleminde kullanıla karot aleti, yeraltı görüntüleme cihazı kullanıldığı, ev üzerinde drone uçurulduğu görüldü.

11 Temmuz’da Taşüstü’nde kazı yapılan eve baskın düzenlendi. Evde dört metre derinliğinde bir kazı çukuru tespit edildi. Kazı için izin alınmadığı anlaşıldı.

Başçavuş da çetede

M.N.S., yeğenine ait arazideki kazıyı bütün köylülerin bildiğini belirterek, “Yeğenim köyün en fakiridir, umut edip bu işe girdiğini düşünüyorum” diyor.

Muzaffer Erbay ve Haşim Karagöz’ün kazıya öncülük ettiklerini anlatan M.N.S., şunları söylüyor:

“Haşo, evde define olduğunu söyledi. Elindeki telefona bakarak bu yeri gösterip ‘Altında oda var’ dediğini duymuştum. Şikayetçi olacaktım ancak bana ‘Savcının da komutanın da bilgisi var, devlet arkamızda, bizimle beraberdir’ dediler. Saat 19’dan sonra gelir, kazı yaparlardı. Çok rahatsız olmuştum. Bu işi bırakmaları yönünde uyardım ama beni dinlemediler.”

E.K. ise duyduklarını şöyle anlatıyor:

“Ermeni olduğunu iddia eden bir kişinin geldiğini ve köylülere ‘Bu köyün altında 7-8 odalı bir yapı ve odalardan birinde yüksek miktarda altın var. Hazine bütün köyün gençlerine, tüm Güroymak’a yetecek kadar büyük. Savcılıktan, valilikten, karakoldan iznimiz var’ diyerek, kazıya köyün gençlerini davet etmiş. Kazıyı gece yaptıklarını, bazı günler Güroymak Jandarma Karakolu’nda çalışan sivil kıyafetli iki rütbelinin kazıya katılanların isimlerini aldıklarını ve kazının resimlerini çektiklerini duydum.”

Rütbeli diye söz edilen iki kişiden biri, Y.A.

Y.A.’nın define alanının güvenliğini sağlamak karşılığında pay alacağı ileri sürülüyor.

Sivil olan U.T. ise ‘Demir Komutan’ lakabını kullanıyor.

21 kişiye dava

Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianamede 21 sanık yer alıyor. Tutuklu Maşallah Erbay ve Haşim Karagöz’e ‘kültür varlıklarını bulmak amacıyla izinsiz kazı yapmak, rüşvet, suç örgütü kurma ve yönetme’ suçlamaları yöneltiliyor. Diğerleri izinsiz kazı ile örgüt üyeliğiyle suçlanıyor.

/././

Öne Çıkan Yayın

Ergin Yıldızoğlu + Mehmet Ali Güller -CUMHURİYET-

  - Ergin Yıldızoğlu - Çin şoku 3.0 “Çin şoku 2.0 ya da kriz dinamikleri”  başlıklı yazımda, Çin kapitalizminin ileri teknoloji alanındaki ü...