Operasyonlar sürerken iktidarın gözünü diktiği kent: CHP çemberi İzmir'den daralıyor -Aslı İnanmışık / soL-

Aylardır ilçe belediyelerine dokunulmayan İzmir'de butlan kararıyla düğmeye basıldı. Operasyonlarda Özgür Özel'e yakın isim Veli Ağbaba kıskaca alınırken kentin geleceğine ilişkin önemli adımlara da zemin hazırlanıyor. İmar rantı yüksek ilçelerin sıraya sokulduğu, soruşturmaların süreceği konuşuluyor. Operasyonların gölgesinde gelen Cemil Tugay'ın istifası da bu tabloyu tamamlıyor.

CHP'de, bu haberde, tek seferde sayıp dökemeyeceğimiz kadar çok kriz başlığı var. 

Partiye "mutlak butlan" kararı çıkarılmadan önce de bu böyleydi.

Hizipler, çürük yöneticiler, parti içi istifalar, başkanlık savaşları...

Tablonun sebebinin operasyonlarla açıklanamayacak kadar sorunlu olduğunu daha önce soL'da yazmıştık. 

Ancak bir süredir CHP'nin kendisinin bile görmek istemediği, kaçtığı bir başlık, bir kent var: İzmir. 

İzmir ve çevresindeki ilişkiler ağı CHP açısından önümüzdeki günlerde, pek çok başlıkta bam teli olacak gibi görünüyor.

Sondan başlayalım.

İzmir'de adliyenin üst yapısı önemli ölçüde değişti

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararnamesi.

Kararname ile görev yeri değişen hakim ve savcılar çok konuşuldu. Genellikle kamuoyunun gözü önündeki siyasi davalar ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı görevine Akın Gürlek'e yakın bir ismin getirilmesi gündemdeydi. 

Aslında atamaların Ankara kadar önemli olduğu bir başka yer İzmir'di.

2 Ekim 2024 tarihinde, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı görevine atanan İzmir Cumhuriyet Başsavcısı Ali Yeldan koltuğunu korusa da, adliyenin üst yönetiminde önemli değişiklikler oldu.

Kent genelinde gerçekleştirilen atamalarla çok sayıda mahkemenin üye yapısı değişirken, savcılık bürolarında da yeni görevlendirmeler yapıldı. İzmir'de 30 ilçenin 28’inde yargı kadroları yeniden şekillendi. Savcı ve başsavcıvekili kadrolarında önemli değişiklikler yaşandı. 8 başsavcı vekili başka görevlere atandı. 77 yeni savcı görevlendirildi.

Değişikliklerin önümüzdeki günlerde adliyelerdeki görev dağılımlarına ve uzmanlık bürolarına da yansıması, mutlak butlan kararıyla ilk darbe vurulan CHP'de önemli isimlere yargı yolunu açacak adımların atılması bekleniyor.

Bu notu düştükten sonra, kriz başlıklarını açmaya başlayabiliriz.

Cemaat taktiği devrede: Belediye operasyonları nasıl yürütülüyor?

İzmir'de eski Büyükşehir Belediye Başkanı'nın da arasında olduğu, çok sayıda ismin yargılanmasına neden olan dosyalara sonra geleceğiz. 

İzBB dosyalarını hariç tutarsak, İzmir'de doğrudan ilçe belediyeleri üzerinden giden operasyonlar iktidarın beklettiği, "son vuruş" yaparken kullanmak üzere kenarda tuttuğu dosyalardı.

Aylarca CHP'li ilçe belediyelerine dokunulmadı.

İlk adım Seferihisar'la atıldı. Belediyeye ilk dalga operasyon butlan kararından birkaç gün önce Mayıs ayında yapıldı. "İmar" üzerinden yolsuzluk yapıldığı ve "rüşvet" alındığı iddia ediliyordu.

Bir müteahhidin, yeni bir inşaat projesinde "kat artırımı" yapılması vaadiyle kendisinden rüşvet istendiğini fakat işlemin gerçekleşmediğini belirterek Emniyet'e şikayette bulunması üzerine soruşturma başlatılmıştı.

Ardından butlan kararı sonrası ilk belediye operasyonu olan Güzelbahçe'ye sıra geldi. Belediye Başkanı tutuklandı. Yürütülen "rüşvet ve usulsüzlük" soruşturmasında yine şikayetler üzerine düğmeye basıldı. İlçedeki "imara aykırı yapılaşmalar, usulsüz ruhsatlar ve iskan işlemleri"yle ilgili CİMER’e (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) yapılan resmi şikayetler, mağdur beyanları dosyanın ana delili kabul edildi.

Eski alışkanlıklarından vazgeçmeyen iktidar, Cemaat taktiği kullanarak ihbar mekanizmasını işletmiş gibi görünüyor. 

Çünkü Buca Belediyesi'nde de durum aynı. 

Savcılık makamı, belediyedeki "rüşvet, haksız kazanç, usulsüz imar ve ruhsat işlemleri" ile "bankamatik personel" iddialarını içeren ihbar mektuplarını ve resmi şikayetleri değerlendirmeye alarak soruşturma dosyası oluşturdu.

Tüm bu tabloda basının dikkatini çeken konu Veli Ağbaba'ya dolayısıyla Özgür Özel'e ve CHP'nin üst yönetimine uzanan bağlantılar oldu. Burasını açacağız. 

Öte yandan gözden kaçan bir başka şey var; o da "imar rantı".

'Siyasi operasyon' mu, 'imar rantı' mı?

Özel ve ekibinin "operasyonlar siyasi" vurgusu doğru olmakla birlikte eksik. Bu eksikliğin sebebi kimsenin bilmediği olgulara değil, kaçmaya çalıştığı gerçeklere dayanıyor.

Altını çizmeye çalıştığımız sorun "imar rantı" yüksekliği.

CHP'nin kalesi olarak görülen İzmir'de belediyelerin bir bölümünde imar rantının çok yüksek olduğu biliniyor. Özellikle son yıllarda belediyenin imar işlerinde gözü kapalı, kamu yararından uzaklaşılarak atılan adımlar AKP tarzının önünü açtı. İktidar da hukukun çiğnenmesine göz yumdu. Şimdi ise yaptığı operasyonlarla "Neden hukuku çiğnediniz?" demiş oluyor.

İzmir'de imar rantı yüksek belediyelerle operasyon başlatılan belediyeler çakışıyor.

Seferihisar ve Güzelbahçe, kentin güneybatı kesiminde yer alan, "Yarımada" adı verilen bölgede bulunan komşu ilçeler. Denize kıyısı bulunan bu yerlere bir diğer komşu Urla'yı da eklersek söz konusu alanda arazi değerleri özellikle son 3-4 yılda çok hızlı katlandı. İstanbul'un belli ilçelerinin ve Bodrum gibi turistik yerlerin arkasında sıralandı.

Tarım alanları, zeytinlikler, sayıca fazla belediye arazileri ve sit alanları hesaba katıldığında bu ilçelerde "tüketilmemiş" yer çok fazla. 

Bir diğer operasyon ilçesi Buca'da da benzer bir durum var. Bölgede Kaynaklar gibi kırsal, yapılaşmanın henüz yoğun olmadığı mahalleler mevcut. "Buca Güney Planlama Bölgesi" mecliste onaylanarak askıya çıkarıldı. Üniversite bölgesi Tınaztepe ile ilçenin orta yerinde bulunan ve yıkılan Buca Cezaevi'nin kapladığı tartışmalı rant alanları da var.

Dolayısıyla bu avuç ovuşturan imarı yüksek yerler de iktidarın gözünü diktiği alanlar arasında.

soL'un edindiği bilgilere göre, soruşturmaların devam etmesi muhtemel. Ve sıradaki İzmirli belediyelerde de benzer bir rant durumu söz konusu.

Pandemi, deprem riski ve "metropolden kaçış trendi" gibi sebepler de eklenince, bölge, Türkiye’nin en çok değer kazanan ve "yatırımcı" çeken bölgelerinin başında gelmeye başladı. İstanbul'dan göç arttı. İzmir'in gelir düzeyi çok yüksek kesimleri de bu bölgeye taşındı. Eskiden sadece İzmirli ailelerin ziyaret ettiği sakin bir tatil beldesi olan Urla, ülkenin önemli gastronomi merkezlerinden biri haline geldi. Urla ilçesi Zeytineli köyü Hacılar Koyu da geçtiğimiz yıllarda Erdoğan'ın ailesiyle birlikte tatillerini geçirdiği ve kendisine ait olduğu iddia edilen, Mustafa Latif Topbaş ve Hamdi Boyacı tarafından yaptırılan lüks villalarla gündem olmuştu.

Veli Ağbaba'nın etrafı İzmir üzerinden kuşatıldı

Özgür Özel’in dostu olmak, arkadaşı olmak, yoldaşı olmak bir bedel gerektiriyordu. Ben o bedeli ödeyeceğim. O bedel ne olursa olsun ödemeye hazırım.

Bu sözler butlan kararından birkaç gün sonra söylendi, sahibi Veli Ağbaba. 

Bir bedelden bahsediyor çünkü iktidar CHP Genel Merkezi'ne giden yolları Özel'in etrafındaki isimleri kuşatarak döşemişti. Ağbaba da bu isimlerden biri.

Veli Ağbaba, CHP içerisinde uzun yıllar yerel yönetimlerden sorumlu genel başkan yardımcılığı yapmış, parti örgütleri üzerinde ciddi ağırlığı olan ve özellikle belediye başkan adaylarının belirlenme süreçlerinde, geçmiş dönemlerde de dahil olmak üzere, adı sıkça ön plana çıkan bir figür.

Mal varlığı ve "yolsuzluğa karıştığı" iddialarına ilişkin yaptığı açıklamada kendisinin özellikle hedef alındığını söylemişti. "Kendimi vururum" diyecek kadar ileri gitmişti. Butlan kararından hemen önce, yandaş medyanın ikili arasındaki yazışmaları servis etmesinin ardından şoförü tutuklandı.

Yazışmalar, poşet ya da çanta içerisindeki paralarla ilgiliydi. Ağbaba, "Malatya Büyükşehir Belediye Başkan adayı olduğu dönemde seçim kampanyası için yaptığı çeşitli ödemeler" olduğunu söyledi.

Butlan kararı çıkmadan bir gün önce, 20 Mayıs'ta İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki Egeşehir Yapı Planlama Müşavirlik ve Teknoloji A.Ş.'ye yönelik "ihaleye fesat karıştırma" operasyonu düzenlendi. Tutuklanan isimlerden biri olan Egeşehir A.Ş. Genel Müdürü Süleyman Ekinci'nin CHP'li Veli Ağbaba'nın ortağı olduğu iddia edildi. Ağbaba iddiaları yalanladı, "Ortağım değil, yakın dostum. Çok kaliteli biri. İzmir'de çözümsüz kooperatifleri çözen adamdır. Her şeyine kefil olurum" dedi.

Ardından da Tunç Soyer'in haksız yere tutuklandığını ekledi.

Dün ise Seferihisar Belediyesi'ne operasyonda Ağbaba'nın danışmanı Özlem Akyıldız gözaltına alındı. Akyıldız'ın Ağbaba'ya 500 bin lira gönderdiğine ilişkin bir havale işlemi dökümanı ortaya çıktı. Veli Ağbaba bu kez yalanlamadı, "Seçimle ilgili bir harcama olmuş olabilir" dedi.

Tutuklu Güzelbahçe Belediye Başkanı Mustafa Günay’ın eşi Nermin Günay'dan da Ağbaba’ya 500 bin lira gönderildiği iddia edildi.

Mustafa Günay da Veli Ağbaba gibi Malatyalı. Günay, CHP'nin Güzelbahçe Belediye Başkan Adayı olduktan sonra "Yol arkadaşla yürünür" diyerek Veli Ağbaba'yla fotoğrafını paylaşmıştı.

Tugay-Soyer gerginliğinin arkasında yatanlar: İzBB operasyonları ve parti içi gerilimler

İzBB operasyonuna İzmir'deki operasyonların en başına dönelim.

Bu operasyonlar diğerlerinden çok farklı. Çünkü CHP içindeki gerilimin ürünü.

"Değişimci" ve işçi düşmanı Cemil Tugay göreve gelir gelmez selefi Tunç Soyer'le ilgili iç denetim raporlarını savcılığa iletti. Bunu duyuran da Murat Kurum oldu. Bakanların itirafıyla Soyer'in Tugay tarafından yargı önüne atıldığını öğrendik. Ardından Soyer ve etrafındaki bazı isimler tutuklandı.

Özgür Özel ve ekibi Tunç Soyer için çok cılız sesler çıkardı. Tugay hakkındaki iddialarla ilgili konuşan Özel, "İnceliyoruz" demekle yetindi. Ancak bu inceleme yapıldı mı, sonucu ne oldu hiçbir zaman paylaşılmadı.

CHP üst yönetimi, siyasi operasyonlarla uğraşırken İzmir'deki krizi çözmek yerine bastırma yoluna gitti. Açıklamalar ve iddialar CHP İl Örgütü'nde ve belediyeler arasında krize sebep oldu. Sorun çözülemedi, giderek büyüdü. 

Bu sırada Tugay bakanlarla fotoğraflar verdi, "Gerekirse kapılarında yatarım" dedi. İzBB'nin epey yüklü SGK borçları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile görüştü, yapılandırma istedi.

Tablo bu hale gelince Özgür Özel devreye girdi, Cemil Tugay'la görüşüp "buzları" eritti.

Tugay'ın koltuğunu korumak için yaptığı tüm bu "çabalarının" ne kadar işe yaradığı, iktidarı ne kadar ikna edebildiği bugün tartışmalı. 

Öte yandan bu gerilim hali yargının da devreye girmesiyle daha görünür hale geldi. Tunç Soyer, hakkındaki suçlamaların bir bölümünden aklandı. Tugay'ın ilk iş gidip denetlemeye giriştiği İZBETON'un eski Genel Müdürü Heval Savaş Kaya’ya önceki gün "anket" davasından tahliye kararı çıktı.

Eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya'nın savunması da çok dikkat çekiciydi. Cemil Tugay'a sert eleştirilerde bulundu. Kaya, "Özel kazanınca Tugay’ı aday gösterdi. Cemil Tugay, kendisinin Karşıyaka Belediye Başkanı olmasında emeği bulunmasına rağmen Tunç Soyer ile arasına politik bir mesafe koydu. Tunç Başkanı duygusal ve ruhsal olarak aşamamış, kompleks haline getirmiş. Göreve geldikten sonra ilk işi İZBETON’a denetçi göndermek oldu. Suç bulamayınca FETÖ’cü gibi suç uydurmaya başladılar” dedi. (İz Gazete)

Böylelikle "Tugay'ın koltuğu da sallanıyor" kulisleri İzmir'i sardı. Soruşturmaların Tugay'a uzanabileceği iddiaları "istifa edecek" söylentilerini getirdi. 

Cemil Tugay istifa etmeye mesafeli olduğunu söyledi, ardından CHP İzmir İl Başkanlığı'nda yaşanan hareketlilik ve İl Başkanı Çağatay Güç'ün görevden alınmasının ardından bugün olağanüstü şekilde İZBB meclis grubunu topladı. Toplantı sonrası Tugay kameraların karşısına geçmedi. İzBB Meclisi CHP Grup Sözcüsü Candaş Yeter "Çağatay Güç'ün arkasındayız" dedi.

Tugay CHP'den istifa etti

Bu haber yayımlandıktan yaklaşık beş saat sonra beklenen oldu ve Cemil Tugay, CHP'den istifa ettiğini duyurdu.

Tugay, açıklamasında "Ülkemizin her türlü kurgu, vesayet ve manipülasyondan uzak, halkımızın hakları ve refahı için çalışan bir Cumhuriyet Halk Partisine ihtiyacı olduğuna yürekten inanıyorum. Yaşamım boyunca bu mücadelenin bir parçası olmaya devam edeceğim. Ancak 'Mutlak Butlan CHP’si' bu mücadelenin çatısı değildir" ifadelerini kullandı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevini "bağımsız şekilde" sürdüreceğini bildirdi.

Böylece CHP, 22 yıldır yerel yönetimini yürüttüğü İzmir Büyükşehir Belediyesi'ni kaybetti.

CHP'nin İzmir krizi de daha çetrefilli bir hale dönüştü, yalnızca CHP'yi ilgilendiren bir mesele olmaktan çıkma yoluna girdi.

Aslı İnanmışık / soL

soL "Köşebaşı + Gündem" -18 Haziran 2026-

6 yaşında istismara maruz bırakılan H.K.G. davası: Hiranur Vakfı kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel'e tahliye

Hiranur Vakfı kurucularından Yusuf Ziya Gümüşel'in 6 yaşındaki kızının istismar davasında gelişme yaşandı. Gümüşel hakkında adli kontrol şartıyla tahliye kararı verildi. Kararın ardından Cübbeli Ahmet adıyla bilinen Ahmet Mahmut Ünlü "Büyük bir sevinçle karşıladım" dedi.

Kızı H.K.G.’nin 6 yaşında dini nikahla "evlendirilmesi" ve cinsel istismara maruz bırakılmasına ilişkin tutuklanan İsmailağa Cemaati'ne bağlı Hiranur Vakfı kurucularından Yusuf Ziya Gümüşel hakkında adli kontrol şartıyla tahliye kararı verildi.

Ünlü Erdoğan ile görüşmüştü

Gazeteci Timur Soykan’ın ortaya çıkardığı istismarla ilgili mahkeme kararının ardından Cübbeli Ahmet adıyla bilinen Ahmet Mahmut Ünlü de açıklama yaptı. Ünlü, "Büyük bir sevinçle karşıladım" dedi. Ünlü ayrıca tahliye kararı nedeniyle Yeni Şafak'a da teşekkür etti. Ünlü açıklamasında "Geçen haftalarda yaptığım iki mühim görüşmenin de inşâellâh bunda olumlu bir tesîri olmuştur diye düşünüyorum" dedi. Ünlü yakın zamanda AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ziyaret etmişti.

Ünlü şu ifadeleri kullandı:

"Yusuf Ziya Gümüşel Hocaefendi kardeşimizin hapisten halâsı ve tahliye kararı aldığını şu an itibarıyla büyük bir sevinç içerisinde öğrenmiş bulunuyorum.

Yıllardır duâlar edip hâcet namazları kıldık. Daha bir önceki gece, Hicri yılbaşında 444 hatm-i şerîf ve milyonlarca salevât-ı şerîfenin duâsında onun da kurtuluşuna niyet ettik. Geçen haftalarda yaptığım iki mühim görüşmenin de inşâellâh bunda olumlu bir tesîri olmuştur diye düşünüyorum.

Allah-u Teâlâ, kendisine bir daha hapis yüzü göstermesin. Ailesiyle huzur üzere, Mahmûd Efendi Hazretleri’mizin tecdîd buyurduğu Ehl-i Sünnet yoluna hizmetini dâim eylesin. Âmîn!

Tahliyesinde emeği geçen yetkili, yetkisiz herkese, bazı konularda mühim görüş ayrılığımız olsa da bu konuda özel emeği geçtiğini bildiğim Yeni Şafak câmiasına ve en büyük yardım olarak duâlarıyla destekte bulunan bütün Müslümanlara bu vesîleyle teşekkürü bir borç bilirim."

H.K.G mahkemeye 6 ve 13 yaşlarında bu kişilerle çekilen nişan fotoğraflarını delil olarak sunmuştu

Hiranur Vakfı'nın kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel'in, kızı H.K.G'yi 6 yaşındayken Kadir İstekli’yle evlendirdiğine dair haber ilk olarak 3 Aralık'ta BirGün gazetesinde Timur Soykan'ın imzasıyla yayımlanmıştı.

Haberde, İsmailağa Cemaati’ne bağlı Hiranur Vakfı'nın kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel’in kızı H.K.G'nin, 6 yaşından itibaren bir cemaat mensubu ve aynı zamanda komşuları olan bir yetişkin erkek tarafından cinsel istismara maruz bırakıldığı; 13 yaşında bu kişiyle nişanlanıp 14 yaşında evlendirildiği; 17 yaşında anne olduğu; 18 yaşında ise resmi nikahının kıyıldığı anlatılıyordu.

H.K.G'nin 2021 yılında boşandıktan sonra mahkemeye giderek cinsel istismar davası açması ve hem cinsel istismara göz yummakla suçlanan ailesinin, hem de iddia edilen suçun failinin iddiaları yalanlaması üzerine H.K.G, mahkemeye 6 ve 13 yaşlarında bu kişilerle çekilen nişan fotoğraflarını delil olarak sunmuştu.

Soykan'ın konuyla ilgili yaptığı devam niteliğindeki haberde, bu kez bu fotoğraflar yayımlanmıştı.

Haberin ardından olayla ilgili Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılmıştı.

Dava sürecinde ne olmuştu?

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, müşteki Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile müşteki H.K.G'nin avukatlarının sanıklarla ilgili tutuklama taleplerinin değerlendirilmesinin ardından mahkeme tarafından Kadir İstekli ile Yusuf Ziya Gümüşel hakkında yakalama emri çıkarılmıştı.

Bunun üzerine gözaltına alınan sanıklar, haklarındaki tutuklama kararlarının yüzlerine okunmasının ardından cezaevine gönderilmişti.

Mahkeme heyeti, 23 Ekim 2023'te açıkladığı kararında tutuklu sanık Kadir İstekli'ye "birden fazla kez çocuğun nitelikli cinsel istismarı" suçundan 30 yıl, baba Yusuf Ziya Gümüşel'e ise aynı suçtan 20 yıl hapis cezası vermişti.

Heyet, müşteki H.K.G'nin annesi Fatıma Gümüşel hakkında ise aynı suçtan 16 yıl 8 ay hapis cezasına hükmetmişti.

Kararı değerlendiren İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi, Kadir İstekli hakkında 2004-2013'te çocuğun nitelikli cinsel istismarı, 2020'de ise eşe karşı nitelikli cinsel saldırı suçlarından 2 ayrı ceza verilmesi gerekirken tek bir suçtan cezalandırma yapıldığını belirtmişti.

Müşteki H.K.G'nin annesi Fatıma Gümüşel ve babası Yusuf Ziya Gümüşel hakkında verilen hapis cezalarında ise anne ve baba olmaları nedeniyle yasa gereğince artırım yapılması gerektiğini kaydetmişti.

Daire, dosyanın usul ve esas yönünden bozulmasına karar vererek dosyayı yerel mahkemeye iade etmişti.

16 Temmuz'daki duruşmada esasa ilişkin mütalaasını tekrar eden Cumhuriyet savcısı, sanık Kadir İstekli'nin "zincirleme şekilde çocuğun cinsel istismarı" ve "zincirleme şekilde eşe karşı cinsel saldırı" suçlarından 52 yıl 6 aya kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını talep etmişti.

Sanık Yusuf Ziya Gümüşel'in "zincirleme şekilde çocuğun cinsel istismarı" suçundan 47 yıl 3 aya kadar hapsi istenen mütalaada, firari sanık Fatıma Gümüşel hakkında ise yakalanamadığı için dosyasının ayrılması istenmişti.

Ara kararını açıklayan mahkeme heyeti, sanık avukatlarının mazeret bildirmesi nedeniyle kararın bir sonraki celsede açıklanmasına hükmederek duruşmayı ertelemişti.

Nihayetinde mahkeme, Kadir İstekli'ye 36 yıl, Yusuf Ziya Gümüşel’e ise 18 yıl 9 ay hapis cezası vermişti.

Gericiler kampanya başlatmıştı

Timur Soykan'ın “Profesör Kâbus” haberi, gerici basın tarafından, yine Soykan'ın "6 yaşında evlendirilen kız çocuğu H.K.G" haberindeki suçluları aklamak için kullanılmaya çalışılmıştı. Milat'ın başlattığı gerici çağrıya Yeni Akit ve Yeni Şafak da katıldı ve "6 yaşında evlendirilen kız çocuğu H.K.G" dosyasının sil baştan ele alınması gerektiğini manşetine taşımıştı.

***

KDK’dan Gümüşel'in tahliyesine tepki: ‘Kararın sipariş üzerine alındığı açıktır, hepinizi yargılayacağız!’ 

İsmailağa Cemaati'ne bağlı Hiranur Vakfı kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel'in, 6 yaşındaki kızının istismarı davasında adli kontrol şartıyla tahliye edilmesine Kadın Dayanışma Komiteleri'nden (KDK) sert tepki geldi. "Cübbeli Ahme"in tahliyeyi "büyük müjde" olarak duyurmasına ve iktidarla yapılan görüşmelere işaret eden KDK, yayımladığı açıklamada "İstismar edenler, istismara göz yumanlar, istismarcıyı tahliye edenler... Size de Büyük Müjde: Hepinizi Yargılayacağız!" dedi.

6 yaşındaki kızı H.K.G.’yi dini nikahla müridi Kadir İstekli ile dini nikahla "evlendirdiği" ve çocuğun cinsel istismara maruz bırakılmasına neden olduğu için tutuklanan Hiranur Vakfı kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel hakkında adli kontrol şartıyla tahliye kararı verildi.

Tahliye kararının ardından kamuoyunda "Cübbeli Ahmet" olarak bilinen Ahmet Mahmut Ünlü kararı sevinçle karşıladı. 8 Haziran'da AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen Ünlü, "Geçen haftalarda yaptığım iki mühim görüşmenin de inşâellâh bunda olumlu bir tesîri olmuştur diye düşünüyorum" dedi ve Yeni Şafak’a teşekkür etti.

Tahliyenin ardından Kadın Dayanışma Komiteleri (KDK) yazılı bir açıklama yayımladı. 

Kararın sipariş üzerine alındığına dikkat çekilen açıklamada, tarikatlara ve söz konusu tahliyeye zemin hazırlayanlara sert tepki gösterildi.

"Büyük Müjde: Hepinizi Yargılayacağız!” başlıklı açıklamanın tamamı şu şekilde:

6 yaşındaki kızı H.K.G.’yi müridi Kadir İstekli ile evlendiren Hiranur Vakfı kurucusu Yusuf Ziya Gümüşel adli kontrol şartı ile serbest bırakıldı. Bu utanç verici karar bir kez daha güzel ülkemize çöken karanlığı gösterdi. Ve de bir kez daha kendini ülkenin sahibi sanan bir avuç asalağın istedikleri gibi at koşturacakları yanılsamasıyla hareket ettiğini gözler önüne serdi. Bu kararın sipariş üzerine alındığı açıktır. Cübbeli Ahmet’in kararı büyük müjde olarak duyurması da bundandır. Yandaş medyadan atılan manşetlerle, iktidar ile yapılan görüşmelerle tahliyenin yolunu hazırlayanlar varsın kendilerini bu ülkenin sahibi sansın. Yaslandıkları karanlık yerle bir edildiğinde ülkenin gerçek sahipleriyle tanışacaklar. İstismar edenler, istismara göz yumanlar, istismarcıyı ve suç ortaklarını tahliye edenler, o tahliyeye coşkuyla eşlik edenler… Size de Büyük Müjde: Hepinizi Yargılayacağız!

Ünlü tahliyeyi nasıl duyurmuştu?

“Cübbeli Ahmet” adıyla bilinen Ahmet Mahmut Ünlü tahliye için "Büyük bir sevinçle karşıladım" dedi. Ayrıca tahliye kararı nedeniyle Yeni Şafak'a da teşekkür etti. Açıklamasında "Geçen haftalarda yaptığım iki mühim görüşmenin de inşâellâh bunda olumlu bir tesîri olmuştur diye düşünüyorum" dedi. Ünlü yakın zamanda AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ziyaret etmişti.

Ünlü şu ifadeleri kullandı:

"Yusuf Ziya Gümüşel Hocaefendi kardeşimizin hapisten halâsı ve tahliye kararı aldığını şu an itibarıyla büyük bir sevinç içerisinde öğrenmiş bulunuyorum.

Yıllardır duâlar edip hâcet namazları kıldık. Daha bir önceki gece, Hicri yılbaşında 444 hatm-i şerîf ve milyonlarca salevât-ı şerîfenin duâsında onun da kurtuluşuna niyet ettik. Geçen haftalarda yaptığım iki mühim görüşmenin de inşâellâh bunda olumlu bir tesîri olmuştur diye düşünüyorum.

Allah-u Teâlâ, kendisine bir daha hapis yüzü göstermesin. Ailesiyle huzur üzere, Mahmûd Efendi Hazretleri’mizin tecdîd buyurduğu Ehl-i Sünnet yoluna hizmetini dâim eylesin. Âmîn!

Tahliyesinde emeği geçen yetkili, yetkisiz herkese, bazı konularda mühim görüş ayrılığımız olsa da bu konuda özel emeği geçtiğini bildiğim Yeni Şafak câmiasına ve en büyük yardım olarak duâlarıyla destekte bulunan bütün Müslümanlara bu vesîleyle teşekkürü bir borç bilirim."

***

Trump açıkça ilan etti: İsrail’in Lübnan savaşında yeni taşeron Suriye -Can Kuyumcuoğlu-

ABD Başkanı Trump, İsrail’e “Hizbullah’la Suriye ilgilensin” dediğini açıkladı. Şara yönetimini ve Erdoğan’ı öven Trump’ın sözleri, HTŞ yönetimindeki yeni Suriye’ye biçilen rolü gösterdi: İsrail’in Lübnan’daki savaşını başka araçlarla sürdürmek.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington’un yeni Suriye planını açıkça dile getirdi. 

Trump, İsrail’e Hizbullah’la mücadeleyi Suriye’ye bırakmasını önerdiğini söyledi. Böylece ABD’nin yıllardır savaş, yaptırım, cihatçı örgütler ve bölgesel müttefikleri eliyle şekillendirdiği Suriye’ye biçtiği yeni rol de netleşti: İsrail’in Lübnan’daki savaşına alan açmak.

Fransa’daki G7 Zirvesi kapsamında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamid El Sani ile görüşmesi öncesinde konuşan Trump, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarından “rahatsız” olduğunu söyledi. Ancak bu rahatsızlık, Lübnan’daki saldırganlığın durdurulmasına değil, operasyonun başka bir aktör üzerinden sürdürülmesine bağlandı.

Trump, “İsrail’e, Hizbullah meselesini Suriye’nin halletmesine izin vermesini söyledim. Açık konuşmak gerekirse, bence bunu daha iyi yaparlar” dedi.

ABD Başkanı’nın sözleri, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarının hedefini değil, yöntemini tartışmaya açıyor. Washington, Hizbullah’ın tasfiyesi ve İran’ın bölgedeki müttefiklerinin kuşatılması hedefinden vazgeçmiş değil. Trump’ın önerisi, İsrail’in doğrudan saldırılarının yarattığı siyasal maliyeti azaltmak ve aynı hedefi HTŞ lideri Ahmed Şara yönetimindeki Suriye üzerinden sürdürmek anlamına geliyor.

‘İsrail yapamıyorsa Suriye yapsın’

Trump’ın açıklaması bu açıdan bir itiraf niteliğinde. ABD Başkanı, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını eleştirirken, Lübnan halkının egemenliğini ya da bölgesel barışı savunmadı. Tersine, Hizbullah’a karşı operasyonun Suriye’deki HTŞ rejimine devredilebileceğini söyledi.

Bu, İsrail’in savaşının bitirilmesi değil, taşeronlaştırılması anlamına geliyor.

Trump’ın “Suriye bunu daha iyi yapar” sözleri, ABD’nin yeni Suriye yönetimine bakışını da ortaya koyuyor. Washington açısından Şara yönetiminin değeri, İsrail’in güvenliği ve İran’ın yalnızlaştırılması için üstlenebileceği rolle ölçülüyor.

Cihatçı yönetim ‘normalleşme’ adı altında sahaya sürülüyor

Trump’ın işaret ettiği Suriye, yıllarca El Kaide bağlantılı El Nusra çizgisinden gelen, ardından Heyet Tahrir’uş Şam adıyla yeniden örgütlenen cihatçı hareketin iktidarındaki Suriye.

HTŞ lideri Ahmed Şara, Batı başkentlerinde ve Körfez’de “yeni Suriye’nin lideri” olarak parlatılırken, örgütün cihatçı geçmişi ve İslamcı karakteri bilinçli biçimde geri plana itiliyor. Şara yönetimi, “ılımlılaşma”, “istikrar” ve “normalleşme” başlıkları altında meşrulaştırılıyor.

Oysa bugün Trump’ın sözleri, bu meşrulaştırma sürecinin gerçek hedefini bir kez daha gösterdi. Yeni Suriye, egemen ve bağımsız bir ülke olarak değil, ABD-İsrail düzeninin bölgedeki ihtiyaçlarına yanıt verecek bir aparat olarak kurgulanıyor.

Şara’nın İslamcı yönetiminin Hizbullah’a karşı kullanılabileceğinin bu kadar açık biçimde söylenmesi, Suriye’nin nasıl bir bölgesel göreve hazırlandığını ortaya koyuyor.

İsrail, Lübnan ve Suriye'nin haritadaki konumları.

Erdoğan ve Şara’ya övgü: Ankara bu tablonun neresinde?

Trump’ın açıklamasında dikkat çeken bir başka unsur da AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a dönük övgüydü.

ABD Başkanı, Şara’nın “iyi iş çıkardığını” söylerken Erdoğan’ı da aynı cümlenin içine yerleştirdi. Trump, Suriye’yi yöneten kişinin Erdoğan’la birlikte ülkeyi “yeniden bir araya getirdiğini” ileri sürdü.

Bu sözler, Ankara’nın yeni Suriye yönetiminin inşasında oynadığı rolün Washington tarafından açıkça görüldüğünü gösteriyor. AKP iktidarı, yıllardır Suriye politikasını “güvenlik”, “istikrar” ve “normalleşme” başlıklarıyla gerekçelendirdi. Gelinen noktada ise bu hattın İsrail’in güvenliği, Hizbullah’ın kuşatılması ve İran’ın bölgedeki etkisinin kırılmasıyla aynı düzleme oturduğu görülüyor.

Türkiye’nin desteklediği ve Batı’yla koordinasyon içinde meşrulaştırılan yeni Suriye yönetimi, bugün Trump’ın ağzından İsrail’in Lübnan savaşında devreye sokulacak aktör olarak tarif ediliyor.

Bu tablo, AKP’nin Suriye politikasının “İsrail’e karşı zafer” diye sunulmasının ne kadar temelsiz olduğunu da ortaya koyuyor. Suriye’nin mevcut hali, en çok İsrail’in elini rahatlattı.

Şara ve Erdoğan

Suriye’nin mevcut hali İsrail’e nasıl alan açtı?

Esad yönetiminin devrilmesi ve HTŞ’nin iktidara taşınması sonrasında Suriye, İsrail açısından büyük bir stratejik boşluğa dönüştü.

İsrail, Suriye’de askeri ve bilimsel altyapıyı defalarca hedef aldı. Golan’daki işgalini genişletti. Suriye hava sahası İsrail’in bölgesel operasyonları için daha elverişli hale geldi. Filistinli direniş gruplarının yıllarca ilişki kurabildiği Suriye, HTŞ iktidarıyla birlikte bambaşka bir hatta yerleştirildi.

Şara yönetimi ise İsrail’in saldırganlığı karşısında krizi büyütmekten kaçınan, hatta Batı’yla ilişkilerinde İsrail’le normalleşme başlığını tümüyle dışlamayan bir çizgi izledi.

Daha önce ABD’li ve İsrailli yetkililerin Suriye ile İsrail arasında normalleşme ihtimalini gündeme getirmesi boşuna değildi. Şara’nın İsrail’le ilişkilere açık olduğu, İbrahim Anlaşmaları modelinin Suriye ve Lübnan’a genişletilmesinin tartışıldığı haberleri, bugünkü Trump açıklamasının zeminini oluşturuyordu.

Esad'ın devrilmesinden saatler sonra Golan Tepeleri'ne gelen İsrail Başbakanı Netanyahu, burada İsrail askerlerine seslenirken.

İbrahim Anlaşmaları’nın yeni halkası mı?

Trump’ın sözleri, yalnızca Lübnan ya da Suriye sınırıyla sınırlı bir askeri başlık olarak görülemez. Bu açıklama, ABD ve İsrail’in bölgede kurmaya çalıştığı yeni normalleşme düzeninin parçası.

İbrahim Anlaşmaları, İsrail’in Filistin’i ezmeye devam ettiği koşullarda Arap ülkeleriyle ilişkilerini normalleştirmesinin aracı oldu. Bu anlaşmalar “barış” diye sunuldu, ancak esas işlevi İsrail’in bölgesel meşruiyetini artırmak, İran’ı çevrelemek ve Filistin meselesini tasfiye etmekti.

Bugün Suriye ve Lübnan’ın bu hatta eklenmesi konuşuluyor. Trump’ın “Hizbullah’la Suriye ilgilensin” sözleri de aynı stratejinin devamı: İran’ın bölgedeki müttefikleri yalnızlaştırılacak, İsrail’in güvenliği bölge ülkelerinin iç politikalarına ve sınır düzenlemelerine bağlanacak, yeni Suriye yönetimi de bu düzenin parçası haline getirilecek.

Bu nedenle Trump’ın açıklaması, yalnızca İsrail’in Lübnan saldırılarına dair bir taktik öneri değil. ABD’nin İran’ı yalnızlaştırma, Hizbullah’ı kuşatma, Suriye’yi İsrail’le uyumlu bir güvenlik düzenine yerleştirme planının açık ifadesi.

Lübnan için yeni tehlike: Savaşın Suriyeleştirilmesi

Suriye’nin Hizbullah’a karşı devreye sokulması, Lübnan açısından da büyük bir tehlike anlamına geliyor.

Lübnan’ın iç dengeleri, Suriye-Lübnan sınırı, Hizbullah’ın askeri ve siyasi varlığı, İsrail saldırıları ve İran’la ilişkiler zaten kırılgan bir hatta ilerliyor. Böyle bir tabloda Şara yönetimindeki Suriye’nin Hizbullah’a karşı sahaya sürülmesi, Lübnan’daki savaşı bölgesel bir hesaplaşmanın yeni aşamasına taşıyabilir.

Trump’ın önerisi, Lübnan’ın egemenliğini de Suriye’nin egemenliğini de tanımıyor. ABD Başkanı’nın cümlesinde Lübnan, İsrail ve Suriye arasında paylaştırılacak bir operasyon sahasına indirgeniyor. Suriye ise kendi geleceğine karar veren bir ülke değil, İsrail’in yapamadığı ya da yapmakta zorlandığı işi üstlenmesi beklenen bir aparat olarak tarif ediliyor.

Lübnan'ın güneyinde bir İsrail tankı.

Yeni Suriye’nin gerçeği

Batı başkentlerinde, Ankara’da ve Körfez’de “yeni Suriye” diye pazarlanan düzenin gerçeği Trump’ın sözlerinde özetlendi.

Bu Suriye; cihatçı kökleri unutturulmak istenen bir HTŞ yönetimi altında, Batı’yla ve Türkiye’yle koordinasyon içinde yeniden şekillendirildi. Bu Suriye; İsrail’in saldırılarına yanıt vermeyen, İsrail’le normalleşme kapısını açık tutan, İran’ın bölgesel bağlarını zayıflatmak için kullanılabilecek bir ülke haline getirildi. Bu Suriye; bugün Trump tarafından Hizbullah’a karşı göreve çağrılıyor.

Dolayısıyla Trump’ın açıklaması bir gaf değil. ABD’nin, İsrail’in ve bölgedeki müttefiklerinin Suriye’ye biçtiği rolün ilanı.

Başka bir dewyişle, İsrail’in Lübnan’daki savaşını durdurmak istemiyorlar. Savaşı başka araçlarla, başka aktörlerle, başka sınırlar üzerinden sürdürmek istiyorlar.

Bu planın adına da “normalleşme” değil, "emperyalist bölge düzeninin yeni aşaması" denebilir.

Bahçeli’nin ‘Lübnan’ önerisi de aynı hatta oturuyordu

Trump’ın “Hizbullah’la artık Suriye ilgilenecek” sözleri, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin daha önce gündeme getirdiği “Lübnan’ın Suriye’ye bağlanması” önerisini de yeniden hatırlattı.

soL’da Yiğit Günay'ın kaleme aldığı “Akıl tutulması: Bahçeli'nin ‘Lübnan’ önerisi, ABD ve İsrail'in ekmeğine nasıl yağ sürüyor?” başlıklı analizde, Bahçeli’nin önerisinin “devlet aklı” ya da “bölgesel çözüm” görünümü altında sunulsa da, gerçekte ABD ve İsrail’in Lübnan’ı yeniden dizayn etme, Hizbullah’ı tasfiye etme ve İsrail’in güvenlik kuşağını genişletme hedefleriyle örtüştüğü vurgulanmıştı.

Bu hattın devamında yine Yiğit Günay'ın yazdığı “ABD ve İsrail’in Suriye-Lübnan politikası farklılaşıyor, Bahçeli İsrail’in tarafını tutuyor” başlıklı analizde ise, İsrail’in HTŞ yönetimindeki Suriye’nin Lübnan’a dönük daha doğrudan bir rol üstlenmesini istediğine dikkat çekilmişti. ABD’nin o aşamada daha temkinli bir pozisyon aldığı, buna karşılık Bahçeli’nin çıkışının İsrail’in Suriye-Lübnan hattındaki beklentileriyle örtüştüğü belirtilmişti.

Trump’ın son açıklaması, bu tartışmayı yeniden güncel hale getirdi. ABD Başkanı’nın İsrail’e “Hizbullah meselesini Suriye’ye bırakın” dediğini açıklaması, Bahçeli’nin önerisinin yalnızca tuhaf bir çıkış olmadığını, bölgede ABD-İsrail ekseninde tartışılan daha geniş bir planla aynı zemine oturduğunu gösterdi.

Bu planın merkezinde Lübnan’ın egemenliği, Suriye’nin bağımsızlığı ya da bölge halklarının güvenliği yok. Merkezde İsrail’in güvenliği, Hizbullah’ın kuşatılması, İran’ın yalnızlaştırılması ve HTŞ yönetimindeki yeni Suriye’nin bu düzenin kullanışlı bir parçası haline getirilmesi var.

/././

BİRGÜN "Köşebaşı"-18 Haziran 2026-

Ters kelepçeler onların utancı, öğretmenin onurudur -Feray Aytekin Aydoğan- 

Her “Kalkınma planı” patronları daha da zengin etmek içindi. Halkın, emekçilerin payına düşen de daha fazla yoksullaşma, güvencesizleştirilme, kamusal hakların daha da fazla budanması oldu.

Eğitim başlığı altında her kalkınma planında ana hedef özel okul oranının artırılmasıydı. Son kalkınma planında da kamu okullarının kapatılması, dönüştürülmesi öne çıkarılan maddelerdendi.

Yalnızca son bir yılda 1775 devlet okulu kapandı. 348 yeni özel okul açıldı.

Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin 2014’te taban maaş hakkı ellerinden alındı. Öğretmen emeği sömürüsü ile birlikte 2014 sonrası özel okul sayıları devasa oranlara ulaştı.

Devlet okullarının sayısı azaltılırken özel okullar zirve sayılara yükseldi. Okul öncesinde özel öğretimin oranı yalnızca son bir yılda yüzde 36’dan yüzde 41’e fırladı. Liselerde ise bu oran yüzde 24,81’e yükseldi. 2001-2002’de 1887 özel okul varken 2024-2025’te bu sayı rekor artışla 14 bin 700’e ulaştı. 2002-2003’te özel okul oranı yüzde 2 olurken 2024-2025’te yüzde 19,85’e yükseldi. Artık 5 okuldan 1’i özel okul.

***

2002-2003’te özel okullarda çalışan öğretmen sayısı 25 bin 180 iken 2025’te öğretmen sayısı 177 bin 738’e dek ulaştı. On binlerce öğretmen açlık, yoksulluk sınırı altında güvencesiz çalışma koşullarına mahkûm ediliyor. İdeolojik, politik hat adım adım adım işletiliyor. Özel okul patronları rantlarına rant katsın eğitim kamusal hak olmaktan çıkarılsın diye tüm çabaları.

Mülakat mağduru, atama bekleyen öğretmenlere, öğretmensiz bırakılan öğrencilere cevap olarak “Bütçe yetersiz” dediler. Teşvik, destek adıyla özel okul patronlarına ise kamu kaynakları sınırsızca aktarıldı. Yalnızca 2014-2016’da özel okul patronlarına toplamda 1 milyar 695 milyon TL verildi. Kamu kaynaklarının sınırsızca aktarımı teşviklerle de sınırlı kalmadı. KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, arazi tahsisi, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, faiz veya kâr payı desteği adıyla ne istedilerse verdiler.

***

Öğretmenler şimdi eylemde, açlık grevinde. Yaşamı boyunca eğitim emekçileri, öğrencilerimizin eğitim hakkı mücadelesini kesintisiz sürdüren Eğitim Sen Başkanı Kemal Irmak yere yatırılarak, darbedilerek, ters kelepçe ile gözaltına alındı. Taban maaş hakkı, öğretmen hakları mücadelesi veren Öğretmen Sendikası Başkanı Eren Edebali ters kelepçe ile gözaltına alındı. Hakları için mücadele eden öğretmenler, öğretmenlerin sesine ses olmak için gelenler gözaltına alındı.

O ters kelepçeler onların utancı bizim onurumuzdur, dayanışmamızdır.

Öğretmenler hak mücadelesini sürdürürken hiçbir açıklama yapılmadan proje okul görevlendirme takviminde değişiklik yapıldı.

Proje okullarına yönetici ve öğretmen görevlendirmelerinin 16 Haziran’dan itibaren açıklanacağı 26 Haziran’da da tebligat ve ilişik kesme işlemlerinin yapılacağı açıklanmıştı. Proje okullarına yönetici görevlendirmeleri açıklandı ancak öğretmen görevlendirmeleri 26 Haziran’a karne sonrasına ertelendi. Geçtiğimiz eğitim yılında proje okullarında fiili öğretmen sürgünleri dalga dalga eylemlere dönüşmüştü. Proje okullarda yaşanılanlar ve proje okul yönetmeliği değişikliği birlikte düşünüldüğünde öğretmen görevlendirmelerinin açıklanmaması öğretmenler, öğrenciler ve veliler için yeni soru işaretleri anlamına geliyor.

Özel okul öğretmenlerinin de mülakat mağduru öğretmenlerin de proje okulu öğretmenlerinin de meselesi hepimizin tüm öğretmenlerin meselesidir.

Öğretmenlerin birlikte mücadelesi öğretmenlik mesleğini yaşatma mücadelesidir. Öğretmenlerin birlikte mücadelesi; öğretmenlik mesleğini, adaleti, liyakati, öğrencilerimizin kamusal, bilimsel eğitim hakkını yaşatma mücadelesidir.

Ve bu mücadele mutlaka kazanacak.

/././

Cepeda’nın zaferi tüm Latin Amerika’yı etkiler -İbrahim Varlı- 

Güney Amerika’da iktidarlar birer birer ABD destekli sağın eline geçerken gözler solun son kalelerinden biri olan Kolombiya’da. Pazar günkü seçime dair konuşan Kolombiyalı aktivist Capote, aradaki farkı kapatan solcu Cepeda'nın kazanmasının tüm Latin Amerika'yı etkileyeceğini kaydetti.

Güney Amerika’da iktidarlar birer birer ABD destekli sağcıların eline geçerken gözler son kalelerden Kolombiya’da. Yüz yıl sonra ilk kez solun geçen seçimde yönetime geldiği ülkede 21 Haziran’da kritik bir seçim var. Mevcut Devlet Başkanı Gustavo Petro’nun desteklediği solcu Iván Cepeda ile sert güvenlik politikaları vaat eden aşırı sağcı Abelardo de la Espriella hafta sonunda kozlarını paylaşacak.

Trump yönetiminin açık destek sunduğu Espriella devlet başkanlığı seçiminin ilk turunda oyların yüzde 43,7’sini Cepeda ise yüzde 40,9’unu almıştı. Trump ve ekibi ikinci tur öncesinde Espriella için oy çağrısında bulunurken solun sandıktan çıkmaması için açık-örtülü her türlü yola başvuruyor. Seçim Kolombiya’nın güvenlik, barış, ekonomi ve ABD ile ilişkilerde nasıl bir yol izleyeceği konusunda kritik önemde.

HESAPLAR ŞAŞABİLİR

Kolombiya’daki kritik seçimlere dair konuşan Latin Amerika için Bolivarcı İttifak (ALBA) Kıtasal Koordinatörü Laura Capote ikinci tura dair net bir tahminde bulunmanın zor olduğunu kaydederek farklı kesimler arasındaki hareketliğin devam ettiğini bunun da ucu açık bir senaryoya kapı araladığını belirtti.

Capote, sağ kanadın adayı Espriella'nın ilk turdaki zaferinin ardından aradaki farkın daha da açılacağı ve Espriella'nın bir şekilde bu yolu çok daha kolay yürüyeceğine dair erken okumaların yapıldığını ancak solun adayı Cepeda'nın kampanyasındaki değişiklikler ve halkın stratejiyi sahiplenmesi sayesinde durumun değişmeye başladığını söyledi. Ülkenin farklı bölgelerinde insanların kendi kendilerine organize ettiği, tabandan gelen girişimlerin Cepeda'yı daha görünür kıldığını ve daha iddialı bir süreç ortaya çıkardığını ifade eden Capote, iyimserliğini koruyor.

MERKEZ SAĞIN OYLARI HEDEF

Birkaç unsuru göz önünde bulundurmak önemli diyen Capote, şunları söylüyor: “Birincisi, oy kullanma yerlerine gidemeyen kişiler. Buralar zaten Cepeda'nın kazandığı bölgeler. Bunlar, iç kesimlerde yer alan ve coğrafi özellikleri, siyasi yapısı ya da silahlı çatışma dinamikleri nedeniyle bazı toplulukların oy kullanma merkezlerine ulaşmasının oldukça zor olduğu bölgeler. Bu nedenle, şu anda Cepeda'nın kampanyasının önceliklerinden biri, insanların oy kullanma haklarını yerine getirebilmelerini sağlamak. Bu çok önemli bir unsur, çünkü ilk turda Cepeda'nın kazandığı birçok yerde sandığa gitmeme oranı oldukça yüksekti.”

Ülkede başkanlık yarışı kıyasıya sürerken aradaki oy farkı azalıyor. İlk turda Sergio Fajardo ve Claudia López gibi adaylara giden merkez oyların kazanılması mücadelesinin yoğunlaştığını söyleyen Capode, ikinci turda bu oyların, ideolojik bir yakınlıktan ziyade, aşırı sağcı aday Espriella'ya duyulan tepki nedeniyle Iván Cepeda'nın tarafına çekilmesinin amaçlandığını kaydetti.

Seçime günler kalırken siyasi atmosferin çok gergin olduğunu ve kutuplaşmanın net bir şekilde görüldüğünü belirten Kolombiyalı aktiviste göre özellikle alt sınıflar, halk kesimleri Cepeda'nın kampanyasını sahiplenmiş durumda.

Sınıfsal farkın kampanyalara da yansıdığına işaret eden Capode şöyle diyor: “Espriella’nın destekçileri büyük lüks araçlarla konvoy yaparken —aralarında daha mütevazı olanlar olsa da— genel olarak ülkenin önde gelen ekonomik çevrelerini arkasına alan, çok para harcanan kampanyalar yürütüyorlar. Cepeda'nın kampanyasında ise toplumun genelini oluşturan sıradan insanların, kazanmak için kampanyayı bizzat sahiplendiği bir süreç yaşanıyor.”

Kolombiya'yı gelecekte nelerin beklediğine yönelik soruya ise şöyle yanıt veriyor capote: “Bir yanda aşırı sağ seçeneği var. Ülkemiz tarih boyunca her ne kadar egemen sınıflar, sağcılar, ulusal burjuvazi ve oligarşi tarafından yönetilmiş olsa da Pacto Histórico'nun ve Cumhurbaşkanı Gustavo Petro'nun zaferinden bu yana geçen son 4 yılda dengelerde bir değişim yaşandı. Önceliğin halk kesimlerine verildiği bir gerçek. Mevcut veriler de bunu kanıtlıyor. Asgari ücretteki artış, açlık, yoksulluk, eşitsizlik ve işsizlik rakamlarındaki önemli düşüşler, halk kesimlerinin ve en çok ihmal edilmiş olanların hükümetin önceliği olduğunu gösteriyor.”

KOLOMBİYA YOL AYRIMINDA

Aşırı sağcı Espriella’nın saldırdığı ve tam olarak yıkmak istediği şeyin bu durum olduğunun altını çizen Laura Capote sözlerini şöyle sürdürüyor: “Tarihsel Pakt’ın değişim projesini destekleyen halk sınıflarını cezalandırarak egemen sınıflara ayrıcalık tanımak istiyor. Ayrıca bununla bağlantılı olarak, ideolojik olarak ABD dış politikasıyla tam bir uyum içinde. Trump'a açık bir hayranlık besliyor ve hatta Benjamin Netanyahu'ya da hayranlık duyuyor. Netanyahu'nun İsrail'de yaptıklarını, kendi ifadesiyle Kolombiya'da yapmak istedikleriyle bağdaştırma niyetinde. ‘Düşman’ olarak gördüğü unsurlara karşı bir yok etme politikası geliştirmek istiyor. Çeşitli fırsatlarda solun kökünü kazımayı ve kendi hükümetine muhalif olan kesimleri bir şekilde ortadan kaldırmayı amaçladığını belirtti. Konuşurken "destripar" kelimesini kullanıyor —bu “içini deşmek" yani "katletmek" anlamına geliyor.”

Seçim sonuçlarının bölgesel etkilerine dair ise Capote şunları ifade ediyor: “Kolombiya şüphesiz tüm bölge ve bölgenin genel siyasi dinamikleri için çok önemli. Bugün ilerici bir hükümete sahip olmamız, bölgesel tabloyu büyük ölçüde değiştiriyor. Kıtanın en büyük üçüncü ekonomisiyiz ve bu durum şüphesiz ülkemizin bölgesel düzeydeki siyasi yönelimlerini de etkiliyor. Bu çerçevede, bu ilerici hükümetin devam etmesi durumunda, kıta genelindeki alternatif kesimlerin güçlenmesi önemli olacak. Kolombiya'nın da dahil olduğu, Meksika ve Brezilya'nın liderlik ettiği bu bloğun güçlenmesi, Kolombiya özelinde ABD'nin emirlerini takip etmenin ötesine geçen bir egemenlik ve bölgesel entegrasyon vizyonunun güçlenmesini sağlayacak. Espriella'nın seçilmesi durumunda, Iván Duque ve öncesinden bu yana ülkemizdeki eski yönetimlerin yaptığı gibi, tamamen ABD dış politikasının takipçisi olan bir çizgiye dönüş yapılacaktır. İlerici ittifakın adayı Haliyle ilerici ittifakın ve Cepeda’nın kazanması bölge için kritik bir öneme sahip.”

***

HABERLER YALAN, PETRO GÖREVİNİN BAŞINDA

Gazeteci Monica Valdes ise solcu devlet başkanı Gustavo Petro’nun görevden alındığına ilişkin geçen günlerde yayılan haberlerin gerçeği yansıtmadığını kaydetti. Valdes şunları söyledi: Hızla yayılan o haberlerin anayasal, yasal bir dayanağı yok. Petro’nun görevden alınması yönünde bir karar alınmadı. Bu, sadece bir milletvekilinin Petro’yu 21 Haziran saat 16:00’ya kadar, yani cumhurbaşkanlığı ikinci tur oylamasının sona ermesine kadar, görevden uzaklaştırmaya yönelik başarısız bir talebiydi. Milletvekili Gloria Arizabaleta cumhurbaşkanının (devlet Başkanı) siyasete müdahale etmemesi için görevinden geçici olarak uzaklaştırılması talebi sundu. Bu talebin yürürlüğe girebilmesi için, komisyonda kabul edilmesi ve sonrasında da iki meclisli sisteme göre son sözü söyleyen kurum olan Senato’ya gitmesi gerekirdi. Ancak öyle olmadı. Görevden azletme talebinin anayasal hiçbir dayanağı yok. Suçlama Komisyonu bu talebi görüşmedi ve nihai kararı da vermedi.”

/././

Tavukta kayyum, ekonomide çaresizlik -Güldem Atabay- 

Beyaz et sektörüne yönelik operasyon ve 13 şirkete kayyum atanması, ilk bakışta “tüketiciyi koruma” amacıyla yapılmış bir rekabet soruşturması gibi sunuluyor. Ancak dosyanın kapsamına ve kullanılan yöntemlere bakıldığında ortaya çıkan tabloda durum ekonomik bir sorundan çok siyasi ve idari bir tercih.

Yapılan açıklamada suçlama; “Fiyatı birlikte belirlemek, arz ve satış fiyatlarını tüketici aleyhine yönlendirmek, serbest piyasayı bozmak ve haksız kazanç elde etmek”. Eğer ortada gerçekten rekabet hukukunu ilgilendiren bir ihlal varsa, bunun soruşturulması elbette devletin görevi. Ancak piyasanın yaklaşık yüzde 90’ını temsil eden şirketlere aynı anda denetim kayyumu atanması, iddia edilen suçla kullanılan yöntem arasındaki ölçüsüzlüğün göstergesi.

Her şeyden önce, serbest piyasayı bozduğu iddia edilen şirketlere hukuk eliyle müdahale ederek sektörün tamamına yakınını kamu denetimi altına almak, bizzat piyasa işleyişine doğrudan müdahale demek. Mülkiyet hakkını zedeleyen bu yaklaşım hukukta karşılığı olan “ölçülülük” ilkesiyle bağdaşmıyor.

Üstelik şirket yöneticilerinin “örgütlü suçlar” kapsamında gözaltına alınması ve bu kapsamda yargılanacak olmaları son yıllarda Türkiye’de giderek yaygınlaşan tehlikeli bir anlayışın devamı. Neredeyse aynı sektörde faaliyet gösteren birkaç kişinin bir araya gelmesi, bilgi paylaşması, piyasa koşullarını değerlendirmesi veya sektör hakkında görüş alışverişinde bulunması dahi “örgüt” kavramı içine sokulabiliyor. Oysa piyasa ekonomisi tam da bu bilgi akışları, beklentiler ve rekabet süreçleri üzerine kurulu.

Ekonomide işleri bu şekilde sürdürmek mümkün değil.

Bir yatırımcı zaten her yatırım kararında sermayesini riske atar. Fabrika kurar, kredi kullanır, istihdam yaratır, üretim yapar. Ancak aldığı riskin ekonomik sınırları aşarak bir gün kendisini örgütlü suç kapsamında soruşturulan bir sanık haline getirebileceğini düşünürse, ülkede yatırım iştahı hızla kaybolur. Türkiye’nin bugün karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri zaten özel sektör yatırımlarındaki zayıflama ve sonucunda genç işsizliğin ve geniş tanımlı işsizliğin kalıcı biçimde yüksek seyretmesi.

Ana faaliyet alanı hakkında kulis yapan, bilgi toplayan, maliyetlerini analiz eden ve buna göre rekabet stratejisi geliştiren şirketleri potansiyel suç örgütü gibi gören bir anlayışın ülkeye yeni yatırım çekemez. Bu yaklaşım yalnızca mevcut yatırımcıyı korkutmakla kalmaz, uluslararası sermayeye de Türkiye’de hukuki öngörülebilirliğin giderek zayıfladığı mesajını verir.

Peki neden çok daha tartışmalı olan kırmızı et piyasası ortada dururken devlet beyaz et sektörünün üzerine gidiyor? Cevabı, halkın zorunlu tüketim tercihlerindeki değişimde yatıyor.

2005’te Türkiye’de kişi başına yıllık beyaz et tüketimi yaklaşık 13,5 kilogramken bugün 27 kilogram seviyesinde. Bunun nedeni insanların daha fazla tavuk sevmesi değil, alım güçlerinin düşmesi.

AKP döneminde gelirler enflasyon karşısında eridikçe milyonlarca vatandaş protein ihtiyacını kırmızı et yerine çok daha ucuz olan tavuk etiyle karşılamak zorunda. 2021-2025 döneminde kuzu eti fiyatları yaklaşık yüzde 660, dana eti fiyatları ise yüzde 617 artarken tavuk eti fiyatlarındaki artış yaklaşık yüzde 242 seviyesinde kaldı.

Bu oranlar elbette çok yüksek. Ancak ortada göz ardı edilen: gerçek maliyetler.

Aynı dönemde yem maliyetleri yaklaşık yüzde 500, enerji maliyet yüzde 300 civarında, işçilik maliyeti ise yüzde 627 yükseldi.

Tarım Bakanlığı ve TÜİK verilerine göreyse tavuk eti üretimi bu zorlu 2021-2025 döneminde yaklaşık yüzde 31 arttı. Tüketim sadece 2025’te yüzde 12’ye yakın artarken arzın sürekli genişlediği, üretimin rekor seviyelere ulaştığı ve maliyet şoku yaşayan bir sektörü üretimi kısmak ve fiyatları yapay biçimde yükseltmekle suçlamak ekonomik açıdan yanlış.

Veriler maliyet şokuna rağmen üreticilerin arzı kısmadığını, tam tersine artırdığını gösteriyor. Dolayısıyla ortada üretim kaynaklı bir kriz değil, maliyet kaynaklı bir sorun bulunuyor. Şimdi burada kartel/tekel nerede o zaman?

Eğer birkaç şirket hakkında soruşturma açılsaydı, rekabet ihlali iddiaları daha ciddi tartışılabilirdi. Ancak sektörün tamamına yakınının aynı anda “örgüt” suçlamasıyla karşı karşıya bırakılması farklı bir tabloyu ortaya koyuyor.

Bu tabloyu daha önce de patates ve soğan depolarına yapılan baskınlarda, sebze-meyve fiyatlarındaki artışların “stokçulara” bağlanmasında gördük.

İktidar, yıllardır uyguladığı ekonomi politikalarının yarattığı enflasyonla mücadele etmekte başarısız oldukça sorunun kaynağını üreticilerde, marketlerde, komisyoncularda ya da şimdi olduğu gibi tavuk üreticilerinde aramaya devam etsin. Oysa yüksek gıda enflasyonunun temel nedeni Saray’ın tam merkezinde.

Bugün Türkiye’de milyonlarca insan açlık sınırının altında kalan ücretlerle, emekli aylığıyla yaşam mücadelesi veriyor. Tarım sektörü ayrı, sanayi sektörü ayrı bir maliyet krizi içinde.

AKP iktidarı ise tükenmişlik içinde bu sorunlara giderek daha fazla polisiye yöntemler ve hukuk baskısı ile çözüm peşinde. Bütçeden milyarlarca lira faiz ödemesine ayrılırken hayat pahalılığının gerçek nedenleriyle mücadele edilmiyor.

Tavuk üreticilerine yönelik operasyonun asıl anlamı da burada zaten. Bu dosya yalnızca beyaz et sektörüyle ilgili değil. Bu dosya, ekonomik sorunları çözmek yerine sorumlular arayan bir yönetim anlayışının yeni örneği. AKP yatırımcıyı suçlu ilan ederek, hukuku ekonomik yönetimin yerine koyarak ve maliyet enflasyonunu polis operasyonlarıyla bastırmaya çalışarak refaha ulaşamaz.

/././