halkTV "KÖŞEBAŞI" -15 Ocak 2026-


Murat Gülibrahimoğlu'nun jetinden Vakıfbank Genel Müdürü çıktı -Bahadır Özgür- 

Habertürk ile başlayan, dizi ve magazin ünlülerine uzanan uyuşturucu operasyonu, Ekrem İmamoğlu ve İBB davasına bağlanmaya çalışılıyor. İki dosya arasındaki bağlantı da İBB davasının firari sanığı Murat Gülibrahimoğlu’nun kiraladığı özel jet üzerinden yapılıyor. Jette uyuşturucu ve seks partileri de düzenlendiği ileri sürülüyor.

Ancak o jeti İmamoğlu’nun hiç kullanmadığı resmi belgelerle kanıtlandı. Buna karşın Gülibrahimoğlu ile söz konusu jetle sık sık yolculuk yapan sürpriz bir isim ortaya çıktı.

O isimde Vakıfbank Genel Müdürü Abdi Serdar Üstünsalih…

Jetle seyahat eden pek çok isim gözaltına alınıp sorgulandığı halde, Vakıfbank Genel Müdürü’ne dair bir gelişme henüz olmadı.

İBB iddianamesinde yer alan pek çok itirafçı ifadelerinde Gülibrahimoğlu ile Vakıfbank Genel Müdürü arasındaki ilişkinin samimiyeti anlatılıyor.

‘ARALARI ÇOK İYİYDİ’

Bugüne kadar 8 kere ifade veren ve son ifadesinde tahliye pazarlığı yapan itirafçı Adem Soytekin, 16 Haziran 2025 tarihinde verdiği ifadesinde şöyle diyor:

“…Emniyet sorgusunda tarafıma sorulan hakkımda yapılan teknik takip esnasında Fatih Keleş ile yemek yediğimiz günün içeriğine dair detaylı bilgi vermek istiyorum. O gün orada Fatih Keleş ile baş başa oturmadık ve oradan sadece ikimiz ayrılmadık… Bu görüşmede ben Murat Murat Gülibrahimoğlu’nun Vakıfbank Genel Müdürü Abdi Beyle çok iyi olduğu için çok uzun zamandır arttırılmayan kredi limitlerimi arttırılması için ricacı olması konusunu görüştüm… Ben öncesinde Abdi Bey ile tanışıyordum, kendisiyle beraber maç izlemişliğimiz bile vardır. Gülibrahimoğlu, Keleş, Tuncay Yılmaz ve Abdi Bey 2024 yılında Bodrum'da Çağdaş Holding'e ait Bodrum'un girişinde sağdaki lüks otelde tatil yapmışlardı. İleri derecede bir samimiyetleri bulunmaktaydı.”

Soytekin ayrıca 2021 yılında düzenlenen bir uçuşa “Vakıfbank Genel Müdürü Abdi Serdar Üstünsalih ve İstanbul Orman Bölge Müdürü olduğunu söyledikleri ancak adını bilmediği bir kişi”nin de katıldığını belirtiyor.

İtirafçı Sarp Yalçınkaya ise Ekim 2025 tarihindeki ifadesinde Üstünsalih ile Gülibrahimoğlu arasındaki ilişkiye değinerek bir taşınmaz iddiasını gündeme getiriyor:

“Murat Gülibrahimoğlu , Vakıfbank Genel Müdürü Abdi Bey'in yakını olduğunu bildiğim Duhan Yıldız’a Muğla ili, Bodrum İlçesi, Gündoğan Mahallesi 472 Ada, 486 Parselde bulunan 5.129 m2 taşınmazı devretmiştir.”

Yalçınkaya bu taşınmazın devri için de Vakıfbank Genel Müdürü ile beraber jetle Bodrum’a gidildiğine dikkat çekiyor.

Bu arada yine uyuşturucu operasyonlarının odağında olan Bebek Otel de İBB iddianamesindeki itirafçı ifadelerinde yer aldı.

Servet Yıldırım, 15 Ekim 2025 günkü ifadesinde, “Murat Gülibrahimoğlu kredi almak istediğinde Vakıfbank Genel Müdürü yardımcı oluyordu… Hüseyin Köksal, Gülibrahimoğlu ve Vakıfbank Genel Müdürü birkaç kez Bebek Otel'de buluştular.”

JETLER AYNI DEĞİL

Dosyadaki "Özel Uçuş Bilgileri" dökümlerinde, İmamoğlu'nun sabit bir uçak kullanmadığı, tarihe ve müsaitliğe göre sektördeki lisanslı firmalardan kiralama yaptığı görülüyor.

Resmi kayıtlara göre İmamoğlu’nun kullandığı kiralık uçaklar ve firmalar şöyle sıralandı

•⁠ ⁠Bonair Havacılık: 2025 yılı Mart ayındaki Erzincan, Kastamonu ve Antalya programlarında TC-STN kuyruk numaralı uçak kiralandı.

•⁠ ⁠Vizyon Havacılık: 2024 Aralık ayındaki Ankara seyahatlerinde TCK-ISK kuyruk numaralı uçak tercih edildi.

•⁠ ⁠Söz Jet Havacılık: 2024 Haziran döneminde TC-FBC kuyruk numaralı uçakla uçuş gerçekleştirildi.

•⁠ ⁠Genel Havacılık A.Ş.: Kasım 2024’te TC-KRA tescilli uçak kullanıldı.

Medyada İmamoğlu ile ilişkilendirilen ve spekülasyonlara neden olan TC-FNH ve TC-SKO kuyruk numaralı uçakların ise tamamen başka bir ismin, Murat Gülibrahimoğlu’nun kiraladığı uçaklar olduğu kanıtlandı.

/././

İran'a saldırı yolda mı?-Serra Karaçam- 

İran’daki hükümet karşıtı protestolar ekseninde Washington’un askeri hareketliliği yakından izleniyor.

Trump için bu "ne yapacağı belli olmaz" algısı son derece kullanışlı.

Son saatlerde gelen çelişkili açıklamalar var.

ABD Başkanı Donald Trump, İranlı protestoculara “yardım yolda” mesajı vermiş, herhangi bir idam halinde sert karşılık vereceklerini söylemişti.

Trump, bugünse ABD’ye “İran’daki öldürmelerin durduğu, idamlara yönelik bir planın iptali” bilgisinin iletildiğini açıkladı.

Ayrıntı vermekten kaçınan Trump, bu bilginin “olan biteni bilen kişilerden” geldiğini söyledi.

Reuters’e konuşan iki Avrupalı yetkili, ABD’nin askerî müdahalesinin önümüzdeki 24 saat içinde gelebileceğini söyledi.

Bir İsrailli yetkili de Trump’ın müdahaleye karar vermiş gibi göründüğünü, ancak kapsamı ve zamanlamasının henüz net olmadığını ifade etti.

Yine Reuters’e göre Tahran’a karşı protestolar ardından ortaya çıkan istikrarsızlıktan faydalanmayı amaçlayan yabancı aktörlerin, Irak’tan İran’a sınırı geçmeye çalıştığını söyledi.

Üst düzey bir İranlı yetkili dahil Reuters’e konuşan kaynaklar, Türkiye’nin istihbarat teşkilatının, son günlerde sınırı geçen "Kürt güçleri" konusunda İran Devrim Muhafızları’nı uyardığını belirtti.

ABD’DEN ASKERİ HAMLE: UÇAK GEMİSİ ORTA DOĞU’YA

Pentagon, USS Abraham Lincoln (CVN-72) uçak gemisi ve ona bağlı Taarruz Grubu’na Güney Çin Denizi’ndeki mevcut konumlarından ayrılarak Orta Doğu’ya intikal talimatı verdi.

Yetkililere göre, USS Abraham Lincoln’ün CENTCOM’un sorumluluk alanındaki Umman Denizi’ne ulaşması yaklaşık bir hafta sürecek. Bu adım, ABD ile İran arasındaki tansiyonun yükseldiği bir dönemde atıldı.

AMERİKAN ÜSSÜNDEN PERSONEL TAHLİYESİ VE KÖRFEZ ÜLKELERİNİN TUTUMU

Pentagon, Orta Doğu’daki en büyük ABD askeri üssünden bazı zorunlu olmayan personelin tahliye edildiğini açıkladı.

Kararın, İran’daki protestolara yönelik baskının artmasıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Katar’daki ABD üssü Afganistan ve Irak için lojistik destek amacıyla inşa edilmişti.

Katar bu üssün İran dahil diğer devletlere saldırı için kullanılmasına izin vermiyordu. Daha ziyade koordinasyon ve lojistik için kullanılıyordu.
Bahreyn ve BAE daha önemli ve esnek partnerlik sağlıyor.

Suudi Arabistan, Trump yönetimini İran’a karşı askeri bir saldırı gerçekleştirmekten vazgeçirmeye çalıştı.

Körfez Arap ülkeleri, başta Suudi Arabistan olmak üzere, Washington’u özel olarak uyararak, böyle bir saldırının bölgeyi istikrarsızlaştırabileceği, petrol piyasalarını bozabileceği ve küresel ekonomiye zarar verebileceğini belirtti.

Suudi yetkililer ayrıca, çatışmaya katılmayacaklarını ve ABD’nin İran’a karşı saldırılar için kendi hava sahalarını kullanmasına izin vermeyeceklerini ifade etti.

Suudi Arabistan, İran’ın bölgesel nüfuzuna karşı olsa da, ABD’nin doğrudan askeri müdahalesiyle geniş çaplı bir savaşa girilmesini önlemeyi tercih etti.

Suudi Arabistan, olası saldıriyla petrol fiyatları yükseldiğinde varil başına daha fazla gelir elde edebilir. Ancak aşırı fiyat artışları küresel piyasaları istikrarsızlaştırarak dünya ekonomisine zarar verebilir.

Yüksek fiyatların, talepte keskin bir düşüş yatarak resesyona yol açabileceği ve bunun da uzun vadede toplam petrol ihracatını azaltabileceği aktarılıyor.

Ayrıca İran’a yapılacak bir saldırının, İran veya desteklediği grupların Suudi Arabistan, BAE ve Bahreyn gibi Körfez ülkelerine karşı misilleme yapmasına yol açabilir.

İDAM TARTIŞMASI: SOLTANİ DOSYASI

Ancak Trump'ın İran'ın ölümleri durduracağı açıklamasından birkaç saat sonra New York Times, idam edilmesi planlanan 26 yaşındaki protestocu Erfan Soltani’nin infazının programda oduğunu yazdı.

Wall Street Journal da İran’ın, Trump’ın uyarılarına rağmen hızlı yargılamalar ve idamlara hazırlandığı sinyalini verdiğini aktardı.

İran yargısının başındaki isim Gholamhossein Mohseni-Ejei, devlet televizyonunda yayımlanan videoda, protestoculara karşı “hızlı hareket edilmesi” çağrısında bulundu.

Soltani, 28 Aralık’ta başlayan protesto dalgasında idam edilmesi beklenen ilk isim olacaktı.

Norveç merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü, Soltani’nin 8 Ocak’ta Tahran’ın batısındaki evinde gözaltına alındığını, avukata erişim ve savunma hazırlığı imkânı verilmediğini bildirdi.

BÖLGESEL DİPLOMASİ VE RUSYA ARABULUCULUĞUNDA İRAN-İSRAİL TEMASI

İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İsrail’e yönelik zorunlu olmayan tüm seyahatlerden kaçınılması yönünde uyarı yayımladı.

Financial Times, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun sessizliğine dikkat çekti.

Washington Post’a göre, Aralık ayı sonunda protestolar patlak vermeden günler önce İsrailli yetkililer, Rusya aracılığıyla İran’a, İsrail’e saldırı olmadığı sürece İran’a karşı saldırı başlatmayacaklarını iletti.

İran da aynı kanal üzerinden önleyici saldırıdan kaçınacağını bildirdi.

Trump’ın müdahalesi ister askeri harekât, ister tehdit altında müzakereler, ister siber saldırılar ve daha sert yaptırımların bir kombinasyonu olsun; analizlere göre zayıflamış bir İran rejimi bölgesel dengeleri İsrail lehine çevirebilir.

Netanyahu’ya yakın isimlerden eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Yaakov Amidror, Trump’ın rejimi devirmeyi de hedeflese, daha sınırlı bir anlaşmaya gitse de İsrail’in kazançlı çıkacağını savundu.

Amidror’a göre, İran’ın nükleer ve füze projelerinin temizlenmesi dahi “son derece harika bir sonuç” olur.

Geçen yılki 12 günlük savaşta, İsrail’in İran’ın hava savunmalarını büyük ölçüde etkisiz hale getirdiği, ABD’yi yeraltı nükleer tesislerine karşı en büyük konvansiyonel silahların kullanımına ikna ettiği hatırlatılıyor.

Ancak İsrailli yetkililer, Trump’ın baskısının, İran Devrim Muhafızları’nın geniş balistik füze kapasitesinin tamamen yok edilmesini engellediğini de vurguluyor.

İran’daki protestolar, idam iddiaları ve ABD’nin askeri yığınağı, bölgesel dengeleri yeniden şekillendirebilecek bir kırılma noktasına işaret ediyor.

Başkan Trump’a İran’a saldırı ve rejim değişikliği yönünde etki etmeye çalışanlar ile İran’ı nükleer anlaşmaya ikna etme yönünde insiyatif kullanmasını isteyen çevrelerin lobi faaliyetleri devam ediyor.

/././

Seçmen ne istediyse verdi: Erdoğan daha da istiyor!-Mehmet Tezkan- 

AKP Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde 2002, 2007, 2011 seçimlerini aldı. 2011’de ise yüzde 49,8 ile rekor kırdı. Ne olduysa o yıldan sonra oldu. Erdoğan kendini ülkenin tek sahibi görmeye başladı…

Takdir edilecek stratejiyle oyun planını uygulamaya koydu, ağır ağır hedefine ulaştı…

2017 yılında Bahçeli’nin hala bilinmeyen nedenle tam destek verdiği Anayasa değişikliğiyle rejim değişti…

Erdoğan ülkenin tek söz sahibi, tek yetkilisi oldu…

Seçmen hem rejim değişikliğine (mühürsüz oyların geçerli sayılmasıyla şaibeli de olsa) onay verdi. Bir yıl sonra 2018 yılında Erdoğan’ın hem devlet başkanı aynı zamanda tek kişilik hükümet olmasını onayladı…

Aslında seçmen bilmeyerek kuvvetler ayrılığının ipini çekti. Kuvvetler birliğine onay verdi. Kısaca Erdoğan’a ülkenin tabusunu veriyorum ne yaparsan yap dedi…

O günün rakamlarını hatırlayalım mı?

Dolar; 4 lira 70 kuruş.

Gram altın; 194 lira…

Çeyrek altın; 312 lira…

Benzin; 6,2 lira…

Simit; 1,5 lira…

Bir kilo kıyma; 41 liraydı…

Seçmenin Erdoğan’a her istediği şeyi verdiği gün Türkiye’nin hali buydu. Bugünü söylemeye gerek yok. Herkes her şeyin fiyatının kaç lira olduğunu biliyor.

Erdoğan ülkeyi şirket gibi yöneteceğim dedi ülke şirketi büyüdükçe büyüyor ama onun yönettiği topraklarda yaşayanlar küçüldükçe küçülüyor…

Erdoğan’a Cumhurbaşkanlığı, tek kişilik hükümet, parti başkanlığı yetmedi ülkenin en büyük şirketlerini topladığı, kamu bankalarının yer aldığı Varlık Fonu’na da kendini yönetim kurulu başkanı tayin etti…

Evet, evet kendi kendini atadı.

Türkiye Cumhuriyeti holdinginin de patronu oldu… Bu da yetmedi Merkez Bankası’nı kendine bağlayarak piyasalarında tek hakimi konumuna geldi…

(Bir parantez açmama izin verin. Trump ABD Merkez Bankası, FED’i kontrolü altına almaya çalışıyor. Eski ABD hazine bakanları, eski FED başkanları ayağa kalktı, Venezüella gibi, Arjantin gibi, Türkiye gibi oluruz dediler. Kapattım parantezi)

Kısaca seçmen Erdoğan ne istediyse verdi. Meclis çoğunluğu elinde olduğu için bir dediği iki olmadı.

Sonuç…

Sonuç ortada; ekonomik buhran, derin ve kalıcı yoksulluk, her geçen gün fakirleşen milyonlar…

Bugün Meclis’e torba yasa gelecek içinden en düşük emekli ücreti var ama bir şey daha var. Erdoğan’ın yönetim Kurulu başkanı olduğu Varlık Fonu’na olağanüstü yetki verilmesini içeren yasa da var…

Varlık Fonu veya kurduğu şirketler veya satın aldığı şirket ve fonlar, bağlı olduğu ortaklıklar kamuya ait düzenlemelere tabi olmayacakmış.

Bunu anlamı şu; kişi şirketi, aile şirketi gibi yönetilmesi isteniyor. Sayıştay denetimine tabi olmayacaklar, ihale yasasına uymayacaklar…

Kafalarına göre takılacaklar…

Gerekçe; rekabet edebilmeleri için özel şirket gibi yönetilmeleri gerekiyormuş…

Soruyorum…

Ülke 2018 yılının yaz ayından beri şirket gibi yönetiliyor, çok iyi oldu yararını gördük diyen var mı?

Ne iyi oldu rejimi değiştirdik refaha kavuştuk diyen var mı?

Ne güzel oldu demokrasiden otokrasiye geçtik böylece çağ atladık diyen var mı?

İktidardan memnun olan var mı?

Hayatından memnun olan, mutlu olan var mı?

Gördüğüm şu; millet Erdoğan’a ne istediyse verdi.

Erdoğan ise o millete yüksek enflasyon, hayat pahalılığı, kalıcı yoksulluk verdi.

/././

Maduro kaçırılırken Çin ne yaptı!-Ayşenur Arslan- 

Aslında Trump’ın Venezuela’yı hedef aldığı biliniyordu. Ama bu kadar ileri gideceği, Maduro ve eşinin kaçırılarak ABD’ye götürüleceğine herhalde pek az kişi ihtimal veriyordu.

O anlara dair ilk görüntüler.. Bizdeki derin sessizliğe zıt, dünyadan öfkeli tepkiler.. Sadece yılın değil, son yılların en gerilimli vakasıydı.

Peki dünya liderliğinde ABD ile bilek güreşine tutuşan Çin.. O anlarda ne yaptı? Nasıl önlemler aldı?

Soruların yanıtını Alman akademisyen, bazı üniversitelerde “Çin Kürsüsü” kurucusu ve Çin Minzu Üniversitesi “elçisi” Kurt Grötsch verdi.

Çevirisini de, NATO’dan MOSSAD’a önemli kurumlara dair kitaplarıyla bilinen değerli yazar Hüseyin Vodinalı yaptı ve dikkatimize sundu.

İşte, yılın daha ilk haftasında, 3 Ocak günü yaşanan “Venezuela’dan başkan kaçırma” olayı sırasında yaşananlar. Saat saat Çin’in aldığı acil önlemler:

***

Çin, ABD’nin Venezuella petrolünü kontrol altına almayı, Güney Amerika’daki Çin varlığını sınırlamanın ve önlenemez hızla ilerleyen yükselişini durdurmanın bir aracı hâline getirdiğinin farkındaydı.

Çin, doğrudan Amerikan imparatorluğunun “yüzer hattını” hedef alan adımlar attı. Zira Venezuella’ya yönelik saldırı, çok kutuplu dünya projesine ve BRICS grubuna karşı ilan edilmiş bir savaş anlamına geliyordu.

• BİRKAÇ SAAT SONRA: Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun kaçırıldığı haberinin yayılmasından sadece birkaç saat sonra, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin Komünist Partisi Siyasi Büro Daimî Komitesi’ni acil toplantıya çağırdı. Toplantı tam 120 dakika sürdü. Resmî bir açıklama yapılmadı, diplomatik tehditler savrulmadı; fırtına öncesi sessizlik hâkimdi.

Bu toplantı, Çinli stratejistlerin “asimetrik kapsamlı karşılık” olarak adlandırdığı mekanizmayı devreye soktu. Bu, Çin’in Batı Yarımküre’deki ortaklarını hedef alan bir saldırıya verilen cevaptı.

• ERTESİ GÜN 9.15: Çin’in ilk aşama tepkisi, 4 Ocak sabahı saat 09.15’te başladı. Çin Merkez Bankası, sessizce, Amerikan savunma sanayisiyle bağlantılı şirketlerle yapılan tüm ABD doları işlemlerini geçici olarak askıya aldığını duyurdu. Boeing, Lockheed Martin, Raytheon ve General Dynamics gibi şirketler, hiçbir ön uyarı olmaksızın Çin’le tüm işlemlerinin dondurulduğu haberiyle güne uyandı.

• 4 OCAK 11.43: Dünyanın en büyük elektrik şebekesini işleten Çin Devlet Elektrik Şebekesi Şirketi, Amerikan elektrik ekipmanı tedarikçileriyle yaptığı tüm sözleşmeleri kapsamlı bir teknik incelemeye aldığını açıkladı. Bu adım, fiilen Çin’in Amerikan teknolojisinden kopuş sürecini başlatması anlamına geliyordu.

• 4 OCAK 14.17: Dünyanın en büyük devlet petrol şirketi olan Çin Ulusal Petrol Şirketi, küresel tedarik hatlarını stratejik olarak yeniden düzenlediğini duyurdu. Bu karar, yıllık 47 milyar dolar değerindeki Amerikan rafinerilerine petrol tedarik sözleşmelerinin iptaliyle “enerji silahının” yeniden devreye sokulması demekti.

ABD’nin doğu kıyılarına yönelen petrol sevkiyatları Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve Küresel Güney’deki diğer ortaklara yönlendirildi. Bunun sonucunda petrol fiyatları tek bir işlem gününde %23 yükseldi.

Daha da önemlisi, verilen stratejik mesajdı: Çin, tek bir kurşun atmadan ABD’yi enerji açısından boğma kapasitesine sahiptir.

Bir diğer adımda, dünya deniz taşımacılığı kapasitesinin yaklaşık %40’ını kontrol eden Çin Denizcilik Şirketi (China Ocean Shipping Company), “operasyonel rota optimizasyonu” adını verdiği uygulamayı devreye soktu.

Bunun sonucunda Çin gemileri, Long Beach, Los Angeles, New York ve Miami gibi Amerikan limanlarını pas geçmeye başladı. Çin deniz lojistiğine büyük ölçüde bağımlı olan bu limanlar, konteyner trafiğinin %35’ini bir anda kaybetti.

Bu durum, Walmart, Amazon ve Target gibi büyük şirketler için gerçek bir felakete dönüştü. Zira bu şirketler, Çin’de üretilen malların ABD limanlarına taşınmasında Çin gemilerine bağımlıydı. Tedarik zincirleri saatler içinde kısmen çöktü.

Bu hamlelerin en dikkat çekici yönü, eşzamanlılıklarıydı.

Zincirleme bir etki yaratarak ekonomik darbeyi katbekat büyüttüler.

Bu, kademeli bir tırmanma değil; ABD’nin karşılık verme kapasitesini felce uğratmak üzere tasarlanmış sistemik bir şoktu.

ABD hükümeti bu darbeyi henüz sindirememişken, Çin yeni bir adım attı: Küresel Güney’in seferber edilmesi.

• 4 Ocak 16.22: Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi; Brezilya, Hindistan, Güney Afrika, İran, Türkiye, Endonezya ve 23 ülkeye daha, Amerikan müdahalesiyle iktidara gelecek herhangi bir Venezuela hükümetini tanımayacağını açıkça beyan eden ülkelere derhâl geçerli olacak ayrıcalıklı ticaret koşulları teklif etti.

24 saatten kısa bir süre içinde 19 ülke bu teklifi kabul etti. İlk kabul eden Brezilya oldu; onu Hindistan, Güney Afrika ve Meksika izledi. Böylece “fiilen çok kutuplu dünya” kavramı somutlaştı.
Çin, ekonomik teşvikleri bir silah gibi kullanarak ABD karşıtı bir koalisyonu anında oluşturmayı başardı.

• 5 Ocak’ta son dokunuş: Pekin finansal silahı devreye soktu. Çin’in sınır ötesi bankalar arası ödeme sistemi, Washington’un kontrolündeki SWIFT sisteminden kaçınmak isteyen her türlü uluslararası işlemi karşılayacak şekilde kapasitesini genişlettiğini duyurdu. Bu, Çin’in dünyaya Batı merkezli finans sistemine tam ve işlevsel bir alternatif sunduğu anlamına geliyordu.

Amerikan finans altyapısına bağlı kalmadan ticaret yapmak isteyen her ülke, şirket ya da banka; %97 daha ucuz ve daha hızlı olan Çin sistemini kullanabilir hâle geldi.

Tepki anında ve sarsıcı oldu: İlk 48 saat içinde 89 milyar dolarlık işlem gerçekleştirildi. 34 ülkenin merkez bankası Çin sisteminde operasyonel hesap açtı. Bu da ABD’nin en önemli finansman kaynaklarından birinde dolarizasyonun çözülme sürecinin hızlandığını gösteriyordu.

Teknoloji cephesinde ise, dünya nadir toprak elementleri üretiminin %60’ını kontrol eden Çin, yarı iletkenler ve elektronik bileşenler için hayati öneme sahip bu madenlerin, Nicolas Maduro’nun kaçırılmasını destekleyen ülkelere ihracatına geçici kısıtlamalar getirdi. Bu karar; Apple, Microsoft, Google ve Intel gibi Amerikan teknoloji devlerinde büyük bir endişe yarattı. Zira bu şirketler temel bileşenlerde Çin tedarik zincirlerine bağımlıydı ve üretim sistemleri haftalar içinde çökme riskiyle karşı karşıya kaldı.

***

Bizler Batı’ya.. ABD VE Venezuela’ya kilitlenmişken.. Doğu’da Çin, erken kalkıp hızlı tespit ve kararlarla, ABD’ye karşı sessiz bir savaşa girmiş. Trump’ı en hassas olduğu noktalardan vurmuş.

Sonuç net:

2026 yılına Trump’ın, tek kutuplu dünyanın reisi olma hayalinin çöküşüyle girdik.

Sadece Çin değil.. Avrupa Grönland meselesi yüzünden karşısında. Latin Amerika ülkeleri saldırısına karşı teyakkuzda..

İçerde de kendi partilileri bile askeri sokağa indirdiği için kızgın.

Golden Globe ödül törenine katılan dünya ünlüsü aktörler, lafı hiç dolandırmadan en ağır ifadelerle öyle suçladılar ki… Neler olup bittiğini anlamakta zorluk çeken cahil muhafazakar Amerikalılar bile bir durup düşündü..

Bize gelince..

Malum, Saray en kritik dış meselelerde toplantıya dahi gerek duymuyor.

Zira, Erdoğan için, alınabilecek tek önlem “susmak ve Trump’ı üzmemek”..

Beylerin tek yaptığı, operasyon dalgalarıyla ortalığı karıştırmak.

Mesela;

Hakkındaki iddialar arşa çıkan avukat Rezan Epözdemir tahliye edildi de.. Hayata tutunmaya çalışan Murat Çalık için dudaklar mühürlü.

Bülent Arınç’ın da itiraf ettiği üzere, adaylığını erken açıkladığı için kendisini Silivri’de bulan Ekrem İmamoğlu ise cezaevinde 300 günü geride bıraktı.

Erdoğan’ın dünya lideri olduğunu zanneden kaldı mı bilmiyorum. Saray köşecileri bile Saray’dan kaçıyor, teker teker firar ediyor baksanıza!

/././

halkTV

soL "Köşebaşı + Gündem" -15 Ocak 2026-


Halkın 30 avroluk sepetine göz dikildi: Yeni gümrük duvarından kim kârlı çıkacak?-Emre Alım- 

Ticaret Bakanlığı’nın 6 Şubat’ta yürürlüğe girecek kararıyla, vatandaşın 1500 liralık alışverişi de kesiliyor. "Yerli üretimi koruma" ambalajıyla sunulan düzenleme, aslında halkın ucuza ulaştığı ürünü engelleyip rantı ithalatçı patronlara ve yabancı ortaklı dev platformlara servis ediyor. Peki, toplam ithalat içinde "devede kulak" kalan bu tutara neden göz dikildi ve bu işten gerçekte kim kârlı çıkacak?

Etin kilosunu 100 lira ucuza satan kasapta kuyruk, son kullanma tarihine günler kalan ürünleri cüzi fiyata veren markette izdiham, çürük sebzelerin elden çıkarıldığı akşam pazarında kalabalık...

Türkiye’de günden güne eriyen alım gücü, halkı adeta bir yaşam mücadelesine itiyor. Gelgelelim bu mücadele de günden güne güçleşiyor.

Milyonlarca yurttaş için küçük de olsa tasarruf sağlayan internet üzerinden yurtdışı alışverişi devri resmen sona eriyor.

Ticaret Bakanlığı’nın aldığı ve 6 Şubat’ta yürürlüğe girecek olan yeni kararla, yurtdışından bireysel alışverişte 30 avro yani 1500 liralık gümrük limiti tamamen kaldırılarak her paket ticari statüye sokuluyor.

Bugüne kadar çocuğuna uygun fiyatlı kırtasiye malzemesi alabilen bir anne, harçlığıyla giyim ihtiyacını karşılayan bir genç ya da ateş pahası olan kişisel sağlık malzemelerine erişmeye çalışan bir emekli için bu kapı artık kapanıyor. 

Vatandaşın doğrudan fabrikadan veya küresel platformlardan 200 liraya tedarik edebildiği bir ürün, artık ağır vergi yükleri altında imkansız hale getirilecek. Bu sırada sömürü çarkını "aracı" ve "distribütör" kârlarıyla döndüren sermaye grupları bayram edecek.

Etiketler arasında uçurum var

Bugün itibarıyla, Çin’de üretilen ve Çin’deki bir platformda 160 liraya satılan bir gözlük, Türkiye’de satış yapan platformda 3 bin liraya satışa sunuluyor.

ABD merkezli bir markanın ürettiği mont Almanya’da 3 bin 100 liradan satılırken, Türkiye’deki distribütörünün mağazasında 10 bin 384 liradan satışa çıkarılıyor.

Gümrük limitinin kaldırılmasıyla, vatandaş 200 liraya doğrudan ulaşabildiği ürünü, yerli "aracıdan" katbekat fazlasına almaya zorlanacak. Aradaki devasa fark, platform komisyonu ve ithalatçı kârı olarak patronlara transfer edilecek.

Bu işten kim kârlı çıkacak?

6 Şubat’ta yürürlüğe girecek karar sonrasında, artık yurtdışından alınan 1 avroluk bir ürün bile gümrük müşavirliği süreçlerine tabi olacak. Yani artık "bireysel alışveriş" diye bir şey yok. Her vatandaş, devletin gözünde "mikro-ithalatçı" ve her paket bir vergi kaynağı olacak.

Bu düzenlemeden kimin kârlı çıkacağını anlamak için rakamlara bakmak şart.

Türkiye’nin e-ticaret hacmi 2025 sonunda 3,5 trilyon lira gibi hayli yüksek bir seviyeye ulaştı.

Ancak bu devasa pastanın içinde, hane halkının yurtdışından doğrudan yaptığı e-ticaretin payının en iyi ihtimalle bile 7 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Türkiye’nin toplam 344 milyar dolarlık ithalatı içinde bu rakam devede kulak bile değil, topu topu yüzde 2. 

Peki, neden devlet ve patronlar bu yüzde 2’lik dilimin peşine düştü? 

Cevap, "üretim" masalının ardındaki "komisyoncu" gerçeğinde gizli.

Ticaret Bakanlığı’nın 2025 yılı "E-Ticaretin Görünümü" raporu, "yerli üreticiyi koruyoruz" argümanını kökünden çürütüyor. Veriler gösteriyor ki, Türkiye’deki 600 bin e-ticaret işletmesinin yüzde 78’i şahıs şirketi. Bu şirketlerin büyük çoğunluğu bir çivi bile üretmiyor.

Yaptıkları tek şey, Alibaba veya doğrudan Çinli fabrikalardan konteyner bazında getirdikleri ürünlerin üzerine Trendyol veya Hepsiburada gibi platformlarda fahiş kârlar ekleyerek satmak. 

2025 verilerine göre elektronik kategorisindeki ürünlerin yüzde 95’i, kişisel bakım ürünlerinin ise hammadde bazında yüzde 80’i dışa bağımlı. Yani gümrük duvarı örülen şey "yabancı ürün" değil, vatandaşın o ürüne daha ucuz yoldan ulaşma ihtimali.

Göz dikilen tutar devede kulak

2025'te Çin’den 47 milyar dolarlık ithalat yapıldı.

Aynı sürede Türkiye’ye kayıtlı kredi kartları ile yurtdışında yapılan tüm harcamaların toplamı 19 milyar dolar civarında. Bu tutara Almanya’da yapılan bir otel masrafı da dahil, Youtube için ödenen abonelik ücreti de. 

Özetle vatandaşın yurtdışından yaptığı doğrudan alışveriş, Türkiye'nin Çin karşısında ticaret dengesini değiştirebilecek boyutta değil.

İstedikleri oldu: Patronlar mutlu

Düzenleme sonrası sermaye cephesinde tam bir bayram havası hakim. 

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, "Denetimsiz e-ithalat; tüketici için risk teşkil eden, KOBİ'leri haksız rekabete uğratan ciddi bir sorundu" diyerek düzenlemeye destek verdi. 

Hisarcıklıoğlu’nun aktardığı Ticaret Bakanlığı verilerine göre, basitleştirilmiş gümrük mevzuatı yoluyla giren ürünlerin yüzde 81’i riskliydi. Ancak bu "risk" analizi, nedense aynı ürünler dev ithalatçılar tarafından getirilip 10 katı fiyata satıldığında ortadan kalkıyor. 

Bakanlığın ve Hisarcıklıoğlu’nun savunması CE sertifikası gibi denetim araçlarının etkin biçimde uygulanmadığını ortaya koyuyor. Öte yandan denetim, ticaretin tutarından bağımsız işletilebilir bir mekanizma. 

İTO Başkanı Şekib Avdagiç de koroya katılarak, "30 avro limitinin kaldırılmasını yerli üretim için çok önemli bir fırsat olarak görüyoruz" açıklamasında bulundu. Veriler Avdagiç’i de yalanlıyor.

Örneğin akıllı saatler, kablosuz kulaklıklar ve bilgisayar bileşenlerinin yerli üretimi yok denecek kadar az.

Yerli üretimin güçlü olduğu tekstilde ise çanta, kemer, düğme, özel kumaş gibi aksesuarlarda Çin'e olan bağımlılık devam ediyor. Bu nedenle korunan kesim iddia edildiği gibi “yerli üretici”den çok bu ürünleri ithal eden büyük distribütörler.

Konuyu daha da vahim kılan ise, gümrük duvarlarının arkasındaki mülkiyet yapısı. Halkın örneğin doğrudan Çin’den alışveriş yapması "ulusal çıkar" adına engellenirken, bu engelden en çok kâr eden platformların kime ait olduğu sorusu cevapsız kalıyor. Bugün Türkiye e-ticaret pazarının lideri Trendyol’un yüzde 80’den fazla hissesi Çinli dev Alibaba’nın elinde. İkinci sıradaki Hepsiburada, Kazak sermayeli Kaspi.kz’ye satılmış durumda. Yani devlet, "Çin malı girmesin" demiyor, "Çin malı girsin ama parasını doğrudan Çinli fabrikaya değil, aradaki yabancı ortaklı dev platformlara ve yerli komisyoncuya ödeyin" diyor.

Gümrük duvarları ithalatçı patronları koruyor

6 Şubat’ta yürürlüğe girecek olan gümrük düzenlemesi, iktidarın sınıfsal tercihi bir kez daha gün yüzüne çıkarıyor. Veriler, engellenen "bireysel ithalatın" Türkiye’nin toplam dış ticaret dengesi içinde marjinal bir paya sahip olduğunu kanıtlıyor.

Özetle, karşımızda ne milli üretimi şahlandıracak bir hamle ne de dış ticaret açığını kapatacak stratejik bir dokunuş var. Yapılan tek şey halkın görece ucuz ürüne erişim kanalını tıkamak ve bu rantı ithalatçı patronlara, çoğu yabancı sermayeli platformlara ve hiçbir şey üretmeyen "komisyoncu" şirketlere altın tepside sunmak.

/././

Dikkat çeken ifadeler: AKP son operasyonları da İmamoğlu’na bağlama yolunda 

İstanbul merkezli ilerleyen uyuşturucu operasyonlarına dair yandaş basında yer alan haberler, bu konunun da bir ucunun İmamoğlu’na bağlanmaya çalışıldığını gösteriyor.

Yandaş Yeni Şafak, Rabia Karaca ile ilgili "Uyuşturucudan alındı jetten çıktı" haberi yaptı

Uzun süren İBB ve CHP’li belediyelere yönelik operasyonların ardından AKP yargısı bahis, uyuşturucu ve fuhuş iddialarıyla bir dizi yeni ünlü operasyonuna girişmişti.

Bu operasyonlar AKP medyası tarafından "sadece CHP’ye yönelik bir operasyon süreci işlemiyor, toplu bir temiz eller adımı atılıyor" iddiasına dayanak olarak kullanıldı.

Söz konusu temiz eller iddiası kısa sürede boşa düşerken, son günlerde yandaş basına yansıyan haberler, uyuşturucu operasyonlarının da İmamoğlu operasyonlarına bağlanmaya çalışıldığını gösteriyor.

Peki, nasıl?

Ekrem İmamoğlu hakkında yürütülen yolsuzluk soruşturmasında adı geçen ve “firari” olan Murat Gülibrahimoğlu’nun, 2022-2025 yılları arasında İstanbul’dan özel jetle defalarca yurt dışına çıkış yaptığı iddia ediliyor.

AKP basını ve Akın Gürlek’in iddiaları, bu uçuşlarda yurt dışına para taşındığı yönünde.

Buna dair şu ana kadar somut bir kanıt ortaya konulmazken, bu uçuşlar üzerinden yeni bir iddia gündeme getirildi.

Paranın yanına uyuşturucu ve fuhuş iddiası eklendi

Yandaş basının servis ettiği haberlere göre, aynı jetle 2 kez yurt dışına gittiği öne sürülen Rabia Karaca ile Merve Eryiğit geçen ay uyuşturucu ve fuhuş soruşturması kapsamında tutuklandı.

Karaca’nın ifadesi üzerine özel jet yolculuklarına katıldığı öne sürülen Selen GörgüzelAyşe SağlamNilüfer Batur Tokgöz ve Ceren Alper gözaltına alındı.

“Fuhuş" ve "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak" suçlarından adli kontrol şartıyla serbest bırakılan Selen Görgüzel’in savcılıktaki ifadesi Anadolu Ajansı tarafından servis edildi.

Görgüzel'e savcılıktaki ifadesinde, Rabia Karaca'yla özel uçakta olan fotoğrafının gösterildiği belirtilirken, Görgüzel’in Kıbrıs tatilinden sonra bu uçağa bindiğini, söz konusu tatile kendisini Emel Müftüoğlu'nun gönderdiğini söyledi.

Kıbrıs tatilinde Emel Müftüoğlu'nun kumar oynamak için Murat Gülibrahimoğlu'ndan casino çipi aldığını öne süren Görgüzel, Gülibrahimoğlu ile Müftüoğlu'nun yüksek miktarlarda kumar oynadıklarını da iddia etti.

Görgüzel söz konusu ifadesinde, “Tatilimizde ismini şu an hatırlayamadığım bazı kişiler de vardı. Bu tatilimden hatırladığım bir olaysa Gülibrahimoğlu ve yanındaki kızlar özel bir odaya geçerek kumar oynamaya devam ettiler. Tatilde kimseyi fuhuşa teşvik etmedim. Emel Müftüoğlu benim üzerimden para kazanmış olabilir ancak bu kişiden para almadım. Dönüşte bindiğim uçağın Ekrem İmamoğlu'nun kullanmış olduğu özel jet olduğunu çok sonradan öğrendim. Zaten bu uçağın İmamoğlu'nun özel jeti olduğunu bilseydim kullanmazdım” dedi.

Bu sayede dosyaya bir isim daha eklendi, Emel Müftüoğlu.

Müftüoğlu, bugün düzenlenen uyuşturucu operasyonuyla gözaltına alındıktan sonra yurt dışına çıkış yasağıyla serbest bırakılırken, bu gözaltı sırasında da konunun Gülibrahimoğlu dolayımıyla İmamoğlu’na uzanıp uzanmadığı merak konusu.

Sonuç olarak AKP, yine bir dolayımla uzun süredir başka iddialarla yürüttüğü bir operasyonu daha İmamoğlu operasyonuna bağlamak adına yeni manevralar yapıyor gibi görünüyor.

Bu kapsamda Müftüoğlu'nun verdiği ifadelerin de önem kazandığı belirtiliyor.

***

Daron Hoca’nın kurumları kimin kurumları?-Nevzat Evrim Önal- 

Emperyalist saldırganlık kuşkusuz dalga geçilecek konu değil, ama emperyalizmin yaşananları kendi içerisinde tartışma çerçevesi dalga geçilmeyi de, incelenmeyi de hak ediyor.

ABD’nin Venezuela’ya yönelik alçakla saldırısı gerçekleştiğinde, sosyal medyanın doğası gereği herkes fili bir yerinden tutup “bu fildir” demeye başlamıştı. Bu hengameden aklımda akıllıca atılmış tek bir tweet kaldı: “Daron hoca koş kurumlarını s...yorlar.”

Emperyalist saldırganlık kuşkusuz dalga geçilecek konu değil, ama emperyalizmin yaşananları kendi içerisinde tartışma çerçevesi dalga geçilmeyi de, incelenmeyi de hak ediyor.

Gelin, inceleyelim…

***

Emperyalist merkezlerde, bilhassa da akademik camiada, son yirmi yılda yükselen ve (nesi yeniyse) “yeni sağ” olarak tanımlanan siyasete yönelik eleştirinin temel argümanı bu: “Mevcut düzen saygın demokratik kurumlar tarafından uygulanan kurallar temelinde kuruluydu, bu hırbolar ise kurumları ve kuralları hiçe sayan, tek taraflı ve tekçi, dayatmacı bir siyaseti yapıyor.” Aynı eleştiri Çin’i ve Rusya’yı da kapsıyor, hatta “uygar ve saygın” batıda Trump gibi hırboların iktidara gelebilmesinin temel sebebi olarak bu iki gücün yükselişi gösteriliyor. Bu iddialar zaman zaman “Rusya seçimlere hile karıştırdığı için Trump seçilebildi” boyutlarına bile varıyor.1
Nobelli Daron Acemoğlu bu tartışmanın önemli figürlerinden biri, ama ben incelemeye ondan çok daha çaplı bir başka Nobellinin2 sözlerini hatırlatarak başlayacağım: İkinci Dünya Savaşı sonrası ABD emperyalizminin dış politikasının mimarı, Soğuk Savaş’ın emperyalizm cephesindeki en önemli komutanı Henry Kissinger.

Kissinger 25 Haziran 2020’de, yani Trump’ın birinci başkanlık döneminin sonuna doğru ve pandeminin en şiddetli günlerinde, ABD emperyalizminin dış politikası üzerinde büyük etkiye sahip düşünce kuruluşlarından biri olan ve Foreign Affairs dergisini de çıkartan Council on Foreign Relations’ın bir etkinliğine konuşmacı olarak katılmıştı. Konuşmasının girişinde özetle şunları söylemişti: “ABD kendi yükselişinde tek taraflı bir güç alanı oluşturdu ama son otuz yılda ortaya çıkan tek sistemli küresel dünyada buraya sıkışmamalı. Uluslararası siyasette ittifaklarını gözetmeden tek taraflı dayatmalara giderse Batı Yarımküreye izole olur, dünya çapında olanlar üzerindeki etkisini yitirir ve zamanla tarihin dışına düşer.”3

Emperyalizmin yoluna nasıl devam etmesi gerektiği konusundaki iki görüşten birinin özeti bundan daha iyi ifade edilemez. Daron Acemoğlu gibi ideologların tümü bu özeti farklı kelimelerle tekrarlayıp duruyor. Bunlara göre ABD’nin emperyalist hegemonyası kurallar ve kurumlara dayalı bir uluslararası sistem çerçevesinde olmalı; dünyadaki geri kalan tüm ülkelere de bu sisteme uygun bir “demokrasi” dayatılmalı. Bu nedenle Acemoğlu Venezuela’ya yapılan alçakça saldırıya ancak “tamam Maduro’yu devirmek lazım da böyle üslupsuz olmaz ki bu işler” şeklinde özetlenebilecek bir “eleştiri” getirebiliyor.4

Diğer tarafta Trump durdukça, bu sinsi riyakarlık uygarlık gibi görünüyor. Bu yüzden şunu sormamız gerekiyor: Dünya düzeninin kurumlara ve kurallara dayalı olduğu zamanda, kurumları kim kurdu, kuralları kim koydu?

***

Bahis konusu kurumlar sistemi 1945 sonrasında Sovyetler Birliği’nin yarattığı sistemik tehditi karşılamak için kurulan, yani kurulmak zorunda kalınan uluslararası emperyalist ittifakın üstyapısıydı. Bu ittifak sistemi tek bir dertle oluşturulmuştu: İkinci Dünya Savaşı bittiğinde pek çok ülkede sosyalizm kurulmuş ve işçi sınıfı iktidara gelmiş; geri kalan tüm ülkelerde de (hatta emperyalist ABD’de bile) devrim tehlikesi baş göstermişti. Emperyalist güçlerin iki dünya savaşı arasında olduğu gibi birbirleriyle rekabete devam etmesi durumunda yeni devrimlerle sosyalizmin kapitalizmi tarihe gömmesi işten bile değildi. Bu yüzden sadece her kapitalist ülkede işçi sınıfına yatıştırıcı ödünler verilmesi yeterli değildi, emperyalist sistemin en büyük zayıflığı olan emperyalistler arası rekabet bir süreliğine kenara konmalıydı.

Emperyalizmin eşitsiz doğası gereği böyle bir ittifak sistemi ancak hiyerarşik olabilirdi ve o tarihte bu ittifakın hegemonik gücü ABD’den başkası olamazdı. Ancak bu hegemonya, açıktan kurulmasına dünya halklarını ikna etmek imkânsız olacağı için örtülü ve tüm emperyalist güçleri içerebilmek için karşılıklılığa dayalı olmalıydı. Bu nedenle ABD’nin kapitalist dünyadaki egemenliği uluslararası kurumların içine yerleştirildi. Örneğin Sovyetler Birliği’ne yönelik bir saldırganlık gerektiğinde eylemi esasen ABD ordusu gerçekleştirecek olsa da bu NATO şemsiyesi altına gizlenecekti. Ya da emperyalist rekabetin en şiddetli alanı olan, sistemi en krizlere açık ve kararsız hale getiren finans sermayesinin uluslararasılaşması konusunda (Sovyetler Birliği’nin olduğu dünyada bir ülke dış borcunu ödemeyi reddettiğinde kapısına uçak gemileriyle dayanmak da zor olacağı için) emperyalist alacaklıların çıkarlarını koruyacak ama bunu borçlulara “iktisat biliminin kuralları” kılığında dayatacak bir kurum olan IMF’ye ihtiyaç vardı. Ve uluslararası finansın, kadroları dünyanın en pahalı üniversitelerinden çıkan bu saygın, uygar, “iktisat biliminin evrensel kurallarına” dayalı kurumunun yönetiminde, kurulduğu günden bu yana ABD’nin (ve sadece ABD’nin) veto yetkisi oldu.5

Tabii bu sistemin bazı parçalarına Sovyetler Birliği’nin dahil olması engellenemez, aksi takdirde “kurallara dayalı uluslararası sistem” görüntüsü verilemezdi. Dolayısıyla, örneğin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kurulduğunda, emperyalistler veto yetkisine sahip beş daimî üye koltuğundan birini Sovyetler Birliği’ne bırakmak zorunda kalmıştı. Bu durumda dahi, diğer dört daimî üyeden biri olan Çin’in sandalyesinde 1971’e kadar Çin Halk Cumhuriyeti değil Tayvan’daki şaklabanlar oturmuş; bu koltuk ancak Kissinger’ın Çu Enlay ile görüştüğü gizli Çin ziyaretinin ardından, ABD’nin Sovyetler Birliği’ne karşı Çin’le yakınlaşmasının mümkün olduğu anlaşıldıktan sonra Çin’e bırakılmıştı.

Acemoğlu gibilerinin öve öve bitiremediği kurumlara ve kurallara dayalı dünya düzeni, ABD’nin fiilen dünya devletine dönüştürülmüş emperyalist hegemonyasının sorgulanmaması için ve Sovyet sosyalizmine karşı kurulmuştu. Bu doğal olarak İngiltere, Almanya gibi diğer emperyalist güçlere yağmadan makul paylar veren bir ittifak sistemi içerisinde gerçekleşiyordu. Ama Vietnam devrimini boğmak için milyonlarca insan öldüren de, 1980’lerin başında neoliberalizme geçilip faizler yükseltildiğinde yaşanan borç krizi sırasında Latin Amerika ülkelerinde eşi benzeri görülmemiş emperyalist talan ve milyonlarca cana mal olan yoksullaşma dalgasını yöneten de, başka pek çok ulusal ve uluslararası suçu işleyen ya da meşrulaştıran da bu kurumlara ve kurallara dayalı sistemdi.

Bize bugün Trump’ı gösterip geçmişte emperyalizmin kurumsallığı sayesinde daha barışçıl ve iyi bir dünyada yaşadığımızı söyleyenler hem yalancı hem de düşmanımız. 1945 sonrasındaki birkaç on yıl boyunca dünya komünizm tehdidi emperyalistleri hizaya getirdiği için güzeldi ve tehdit zayıfladıkça çirkinleşti, ortadan kalktıktan sonra ise emperyalistler tarafından adım adım cehenneme çevrildi.

***

Peki bugün kuralsızlığı savunan ve her türlü pervasızlığa hazır görünen Trump gibiler ile, daha ayakları yere basan bir dünya sistemi kurulması gerektiğini savunanlar arasında bir fark yok mu?

Kuşkusuz var. Benzetirsek, AKP ile CHP arasında da fark var; hatta bu iki parti arasındaki ayrım neredeyse emperyalist merkezlerdeki, bu yazıya konu olan ayrıma denk düşüyor. Öte yandan bu, iki şıktan birinin evla olduğu anlamına gelmiyor.

1945 sonrasında kapitalizm kurallı hale gelmek zorunda kalınca, sermaye egemenliğinin yürütme tarafında kanun kural dinlemeden sermayenin önünü açılması gerektiğini savunanlar hep oldu. Örneğin bunun Türkiye’deki en açık örneği Turgut Özal’dı. Birinci körfez savaşı sırasında Türkiye hava sahasının ABD savaş uçaklarına açılmasının Anayasal olmadığı söylendiğinde “Anayasa’yı bir kere delmekle bir şey olmaz” demişti. Bununla yetinmemiş, Cumhurbaşkanı olarak böyle bir yetkisi olmamasına rağmen TSK’ya Kuzey Irak’ı işgal etme emri vermiş, Genelkurmay Başkanı Necip Torumtay emri uygulamayıp hukuksuzluğunu ifşa edince, üstüne bir de istifa edince büyük devlet krizi çıkmıştı. Özal’ın bu pervasızlığıyla, Erdoğan’ın bir AYM kararını tanımaması ve uygulamaması6 ya da Trump’ın “uluslararası güç kullanırken kendisini sınırlayan tek şeyin uluslararası yasalar değil kendi aklı ve ahlakı olacağını” söylemesi birbiriyle akrabadır.7

Ne var ki buradaki büyük üçkağıt, bu tavrın kelimenin gerçek manasıyla kişisel olduğunun propaganda edilmesidir ve bu propaganda esasen düzenin diğer tarafından yapılmaktadır. Tarihte böylesine sivrilen “kişi”lerin kişilik özellikleri mutlaka olayların gidişatında bir rol oynar; ama bu kişilerin sınıfsal bir çıkarlar yığınının temsilcisi değil de mutlak anlamda şahsi bir iktidarın sahibi olduğunu savunanlar, bu kişilerin temsil ettiği iğrenç sermaye çıkarlarını aklamaktan başka bir şey yapmamış olur.

Nitekim düzenin diğer tarafında duran Oğuz Kaan Salıcı, upuzun bir tweet yazıp Trump’ı yerin dibine sokuyor ama sonunda (mealen) şunu diyor: “Trump ne kadar nobran davransa da Merkez Bankası Başkanı’nı görevden alamıyor, çünkü ‘şahsım’ değil kurumlar devleti, ‘muz cumhuriyeti’ değil.”8

Bu sadece yanaşmacılık değil aynı zamanda büyük bir düşünsel sefalet. Merkez bankası özerkliği denen şey, merkez bankalarının idaresinin ulusal demokratik çerçeveden çıkartılıp “kurumlara ve kurallara dayalı” uluslararası sisteme devredilmesinden, o sistemin en yüce okullarında okutulup sermaye egemenliğinin iktisat kuralları iyice belletilmiş çocuklarına bırakılmasından başka bir şey değildir. Trump’ın bununla kavgalı olması, bunun iyi bir şey olduğu anlamına gelmez. Aynı Erdoğan’ın bir şeyle kavgalı olmasının o şeyin iyi olduğu anlamına gelmemesi gibi.
Kurumlar ve kurallar ancak emekçi halk tarafından oluşturulduklarında, ya da emekçi halk kendisini egemenlere güçlü biçimde dayatıp onları ödünler vermeye zorladığında sıradan insanların çıkarlarını yansıtır. Örneğin bugün saldırı altında olan Venezuela’da Bolivarcı Cumhuriyet kurulurken bu yaşanmıştı; zaten saldırının sebebi de Venezuela halkının kendi koyduğu yasalarla ülkelerinin yeraltı zenginliklerine sahip çıkıyor, onları yok pahasına emperyalistlere devretmiyor olması.

En kötü kural kuralsızlıktan iyi değildir ve daha önemlisi, insanlık bu ikisinden birine mahkûm değil. Emekçi insanlık ordulardan da, bombalardan da çok daha büyük bir güçtür ve kötüler arasında en iyiyi bulmaya çalışmayı bırakıp kendi çıkarlarını koruyacak kuralları kendisi koymaya başlamalıdır.

-----

1https://www.theguardian.com/world/2017/jan/06/vladimir-putin-us-election-interference-report-donald-trump.

2Konumuz açısından anlamlı olduğu için hatırlatıyorum: 1973 yılındaki Nobel Barış Ödülü Vietnam Savaşı’nı sonlandırmaya yönelik müzakereler sırasında Henry Kissinger ve Vietnam tarafında müzakereleri yürüten devrimci General Lê Đức Thọ’ya verilmiş, Kissinger ödülü kabul etmiş, Tho ise reddetmişti.

3Kissinger’ın konuşmasının bütünü çok ilginç ve okunmasını hararetle tavsiye ederim. Bilhassa bir noktada “bazı konularda net olmak ancak net konuşmamak gerekir” demesi çok anlamlı.https://www.cfr.org/event/conversation-henry-kissinger. 

4Eleştirinin başlığı: “Şimdi ‘kurallara dayalı düzen’in başına ne gelecek?” https://www.project-syndicate.org/commentary/trump-venezuela-rules-based-order-must-be-built-anew-by-daron-acemoglu-2026-01.  

5Bu veto yetkisi şöyle işliyor: IMF’de politika belirleyen kararlar en az %85 oyçokluğu ile alınabiliyor. Kuruluşundan bu yana %15’in üzerinde oy oranına sahip olmuş ve halen olan tek ülke ABD. Dolayısıyla ABD fiilen tek başına veto yetkisine de sahip oluyor. 

6https://haber.sol.org.tr/turkiye/erdogan-israrli-aym-kararina-uymuyorum-saygi-duymuyorum-sozum-isabetli-oldu-147469. 

7https://www.reuters.com/world/americas/trump-says-us-oversight-venezuela-could-last-years-nyt-reports-2026-01-08.

8https://x.com/oguzksalici/status/2011146591294382274.

/././

Öne Çıkan Yayın

EVRENSEL "Köşebaşı + Gündem" -16 Ocak 2026-

Tersanelerde ‘zalim’ var   (Evrensel-Manşet) Tersanelerde ücretlere henüz yeni yıl zammı yapılmazken, iki büyük firma Desan ve Sedef zam yap...