BİRGÜN "Gündem" -28 Ağustos 2026-

Trilyonlar Trump'ın lobi şirketine akacak 

Parasın ödediği halde F-35 programından çıkarılan Ankara yeni bir hamle yaptı. ABD Başkanı Trump’ın “yaptırımı kaldıracakları” vurgusuna rağmen istediğini alamayan iktidar, Trump’ın lobi şirketine trilyonlar gömecek.  https://www.birgun.net/haber/trilyonlar-trump-in-lobi-sirketine-akacak-731502

***

Faiz kooperatifleri: Kamu şirketleri faize çalıştı -Mustafa Bildircin- 

Siyasi iktidarın Türkiye’yi uçuruma sürükleyen ekonomi politikası, Tarım Kredi Kooperatifi iştiraklerini hemen her alanda faiz batağına sapladı. Tarım, sanayi, teknoloji ve gıda alanında çalışan kooperatif iştiraki yedi şirket, faize yalnızca altı ayda 6,8 milyar TL ödedi.

BATAK HER ALANDA

Tarım Kredi Kooperatifleri iştiraki yedi şirketin 2026 yılının ilk yarısındaki faiz giderleri, ödeme büyüklüklerine göre şöyle sıralandı:

• Tedarik ve Üretim: 2,8 milyar TL

• Pazarlama ve Marketçilik: 1,8 milyar TL

• Yağ Sanayi ve Ticaret: 1,2 milyar TL

• Süt Ürünleri: 529,2 milyon TL

• Hayvancılık: 281,1 milyon TL

• Et Ürünleri: 189,2 milyon TL

• Teknoloji: 19,2 milyon TL

https://www.birgun.net/haber/faiz-kooperatifleri-kamu-sirketleri-faize-calisti-731498

***

Melih Gökçek döneminde 801 milyon dolar harcanmıştı: Ankapark için karar verildi. 

AKP'li eski ABB Başkanı Melih Gökçek döneminde 801 milyon dolar harcanan Ankapark'ın geleceği belli oldu. Ankara Büyükşehir Belediyesi, alanın halk oylaması sonucunda ücretsiz yeşil alan ve rekreasyon bölgesi olarak hizmet vereceğini duyurdu. https://www.birgun.net/haber/melih-gokcek-doneminde-801-milyon-dolar-harcanmisti-ankapark-icin-karar-verildi-731481

***

AKP köprü satışı için görüşüyor. 

Kamunun paha biçilemez varlıklarından köprü ve otoyollarda özelleştirmelerin talibi yabancılar belli olmaya başladı. Cumhuriyet tarihinin özelleştirme rekortmeni AKP iktidarı, kıymetli köprü ve otoyolları satmakta kararlı.

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün işlettiği köprü ve otoyolların, İHD yöntemiyle 25 yıllığına özelleştirilmesi için çalışmalar hızlandı. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) ile bu konuda danışmanlık hizmeti veren Ernst & Young (EY) köprü ve otoyol işletmeciliğinde deneyimli ve küresel ölçekte öne çıkan uluslararası firmalarla temas kuruyor. İhale öncesinde yapılan görüşmelerde deneyim ve bilgi aktarımı yapılıyor.

ANKA’ya konuşan kaynaklar, özelleştirilecek köprü ve otoyollarla yabancı bazı yatırımcıların ilgilendiğini belirterek “Örneğin Güney Kore ve İspanya bu konuda öne çıkıyor. Bu ülkelerde bazı yatırımcılar süreci yakından takip ediyor” dedi. Kaynaklar, Çinli bazı firmaların da ilgisinin olduğunu belirterek ihalede daha çok sayıda yabancı yatırımcının da yer almasının olası olduğunu söyledi.

YERLİ TALİPLERİ DE VAR

İhaleyi, yerli yatırımcılar da yakından takip ediyor. Kaynaklar, YİD modeliyle inşa ettikleri köprü ve otoyolları işleten şirketlerin, söz konusu ihaleye girebileceklerine işaret ederek, çok sayıda yerli şirketin ihaleye teklif vermesinin beklediğini vurguladı.

Kaynaklar, yerli ve yabancı ortaklığının söz konusu olup olmayacağı sorusunu, "Konsorsiyum olarak da ihaleye teklif verebilirler, yalnız da girebilirler. Bu kapsamda IC İçtaş, Limak, Kalyon, Makyol ve Cengiz Holding'in ihaleye girmeleri beklenebilir" diye yanıtladı.

Özelleştirme için masada iki seçenek olduğundan söz edilirken köprü ve otoyolların belli sayıda parçalara bölünerek özelleştirilmesi ilk seçenek arasında yer alıyor. İkinci seçenek ise 2013 yılında olduğu gibi köprü ve otoyolların blok olarak özelleştirilmesi. Kaynaklar, bu konuda alınmış bir kararın olmadığını belirterek çalışmaların sürdüğünü vurguladı.

Türkiye, 2013'te köprü ve otoyolların özelleştirilmesine yönelik ihale yapmış, 8 otoyol, Boğaziçi ve FSM köprüleri ve bağlantı yollarının 25 yıllık işletme hakkını kapsayan ihalede, Koç Holding, Ülker ve Malezyalı UEM Group konsorsiyumu 5,7 milyar dolar teklif vermişti. İhale, "Teklif bedelinin düşük olduğu" gerekçesiyle iptal edilmişti.

***

Yabancı askeri birlikler hedef 

Moskova'ya gizli bir ziyarette bulunan CIA Şefi Ratcliffe, Rusya'dan İran'a desteği azaltmasını istedi. Kremlin Ukrayna'daki yabancı birlikleri hedef alabileceklerini duyururken çatışmalardan Batı'nın sorumlu olacağını söyledi. 

 https://www.birgun.net/haber/yabanci-askeri-birlikler-hedef-731509

***

'Patikadan denize ulaşın' önerisi!-İsmail Arı-

Bir yurttaş, Kıyı Kanunu’na aykırı olarak Foça’daki koy ve plajlarda halktan ücret alındığını belirterek CİMER’e şikâyette bulundu. “Patikadan denize ulaşabilirsiniz. Olumsuzluk yaşarsanız 112’yi arayın” diye yanıt verildi.  https://www.birgun.net/haber/patikadan-denize-ulasin-onerisi-731495

***

Revizyon beklentisi pazarlıyor. 

Her alanda yıkımlara neden olan rejim tıkandığının farkında. “Tek adam” yönetiminden vazgeçmeyen iktidar, belirli aralıklarla kamuoyuna “revizyon” beklentisi pazarlıyor.

Ülkedeki ekonomik yıkım, yargının bir baskı aygıtına dönüşmesi, adaletsizlik ve her alana yayılan çürüme iktidarı köşeye sıkıştırdı. Mevcut sistemin tıkandığını gören Saray yönetimi çareyi beklenti yaratmakta arıyor. Ülke Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne 2018'de resmi olarak geçtiğinden bu yana uçuruma sürüklenirken tüm yetkiyi üzerine alan “tek adam” yönetimi sistemde revizyon yapacağı izlenimi oluşturmak istiyor. Yandaş yazarlar başta olmak üzere pek çok kalem, yıllardır belli periyotlarda bu değişim illüzyonunu anlatmakla meşgul. Oysa ne parlamenter sistem güçlendiriliyor ne de tek adam rejiminin yetkisi törpüleniyor.

YENİ İDDİA

Son kulislerde yer alan haberde “Yeni anayasa çalışmalarına hız veren AKP Kurmayları bir yandan da Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde (CHS) revizyona hazırlanıyor” denildi. EKONOMİ gazetesinin ulaştığı AKP raporunda şu ifadeler yer aldı:

• Bakanlar parlamenter sistemde olduğu gibi milletvekilleri arasından atanacak, milletvekillikleri devam edecek. Ama komisyonlar ve genel kurulda görüşülen hiçbir teklif ve kararda oy hakları olmayacak. Her yasama yılında tüm bakanların birer kez denetim oturumlarına katılmaları zorunlu olacak.

• Cumhurbaşkanı’nın bazı yetkileri, bakanlar kuruluna aktarılacak. Bazı kararlar, Cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu kararı ile imzalanacak. Bazı kararlar ise sadece bakanlar kurulunun imzası ile yayımlanacak.

• Bakan yardımcılıklarının beklenen performansı göstermediği eleştirileri de parti içinde yoğun... Bu gerekçelerle bakan yardımcılıkları kaldırılarak müsteşarlık sistemi yeniden getirilecek.

Öte yandan revizyon söylentileri yıllardır devam ediyor. 2023'te TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gündeme taşıdığı “Yüzde 50+1” açıklaması hakkında revizyon yapılabileceğini ancak başkanlık sisteminden dönüş olmadığını aktardı. Kurtulmuş, "Öyle zannediyorum ki, 'Tekrar parlamenter sisteme dönelim' talebi yakın vadede gündeme gelmeyecektir" ifadelerini kullanmıştı.

2021 yılında ise Erdoğan'ın "yeni yılın ilk aylarında millete sunacakların" açıkladığı yeni anayasa çalışmasında, "Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde revizyona dönük" düzenlemelere de yer vermesi planlıyor denilmişti.

∗∗∗

ANAYASA İÇİN NABIZ YOKLANIYOR

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Gezi tutuklusu Osman Kavala'nın serbest bırakılmasına ilişkin kararını hedef alan Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum yine yeni Anayasa vurgusu yaptı. Uçum, öngörülen yeni anayasanın Meclis'te 400 veya daha fazla oyla kabul edilmesi hâlinde dahi “mutlak surette” referanduma sunulması gerektiğini belirtti ve 29. Dönem TBMM’yi işaret etti. Uçum, "Türkiye muhtemelen bir sonraki yasama döneminde, yani 29. Dönem TBMM'si eliyle yeni anayasasını yapacaktır. Hem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın hem de AK Parti yetkililerinin baştan beri yaklaşımı da referandumlu yeni anayasa yapımı yönündedir" dedi.

Milas'ta kıyıyı çalan projeye onay -Aycan Karadağ- 

Muğla'nin Milas ilçesinde 675 milyon TL bedelle planlanan Kaplankaya Yat Limanı Revizyonu için Bakanlık “ÇED olumlu” kararı verdi. Çevre düzeni planında “önemli doğa alanı” sınırı içinde kalan bölgede marina, dolgu ve mendirek alanlarının büyütülmesi planlandı.

Marina alanı yaklaşık 117 bin metrekareye ulaşacak Marinanın 256 tekne kapasitesine sahip olması öngörüldü. Geri sahada 20 bin metrekareyi aşan ticaret ve yeme-içme alanları yer alacak. Projede ayrıca 51 yatak kapasiteli konaklama ünitesi, yat kulübü, heliport ile idari ve teknik birimler bulunacak. Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin ÇED dosyasında yer alan kurum görüşünde, proje alanının 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Çevre Düzeni Planı’nda “önemli doğa alanı” sınırı içinde kaldığı belirtildi. Alanın aynı zamanda turizm merkezi ve özel proje alanı olarak planlandığı kaydedildi. ÇED raporunda inşaat sırasında flora, fauna ve denizel habitatta değişim yaşanmasının kaçınılmaz olduğu belirtildi. Görüşünde dolgunun yaratabileceği çevresel etkilere dikkat çekti.

ÇED raporunda da açıkça “proje kapsamında dolgu yapılması planlandığı” ifade edildi. Raporda “fiziki kara parçası” olarak tanımlanan alanın da 10 bin 108 metrekareden 30 bin 14 metrekareye yükseltilmesi öngörüldü.

***

839 milyar TL borç yasal takipte. 

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, borç krizi büyüyor. Tüketici kredilerinin tutarı 21 Ağustos ile biten haftada gerilese de devasa büyüklüğü sürüyor. Tüketici kredilerinin tutarı, bir haftada 23 milyar 33 milyon lira azalsa da 3 trilyon 423 milyar 504 milyon lira olarak hesaplandı.

Dev kredi borcunun 2 trilyon 559 milyar 16 milyon lirası ihtiyaç, 823 milyar 76 milyon lirası konut, 41 milyar 412 milyon lirası taşıt kredilerinden oluştu. Bireysel kredi kartlarında biriken borç da bu hafta yüzde 2 azalmasına rağmen 3 trilyon 353 milyar 271 milyon lira düzeyinde gerçekleşti. Bireysel kredi kartı borçlarının 1 trilyon 287 milyar 249 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 66 milyar 23 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Ödenemediği için yasal takibe alınan borç tutarı, 21 Ağustos itibarıyla önceki haftaya göre 5 milyar 663 milyon lira artışla 838 milyar 968 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 623 milyar 576 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Bankaların toplam kredi hacmi, 21 Ağustos itibarıyla 50 milyar 984 milyon lira artarak 27 trilyon 683 milyar 273 milyon liradan 27 trilyon 734 milyar 257 milyon liraya yükseldi. Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 506 milyar 469 milyon lira artarak 31 trilyon 810 milyar 6 milyon liradan 32 trilyon 316 milyar 474 milyon liraya yükseldi. Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 9 milyar 340 milyon lira artarak 4 trilyon 230 milyar 331 milyon lira oldu. Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 47 milyar 505 milyon lira artarak 5 trilyon 983 milyar 438 milyon liraya yükseldi. KKM bakiyesi ise geçen hafta 4 milyon lira azalarak 4 milyon liradan sıfıra indi.

***

BİRGÜN