ATEŞTEN GÖMLEK: TARİHTE BUGÜN (23 MART)

23 Mart 2022 Çarşamba

TARİHTE BUGÜN (23 MART)

OLAYLAR:

1781 - Güneş sisteminin dokuzuncu gezegeni Uranüs keşfedildi.

1791 - Hollandalı kadın hakları savunucusu Etta Palm d'Aelders, Gerçeğin Dostları Konfederasyonu olarak bilinen kadın kulüplerini kurdu.
1801 - I. Aleksandr, Rus İmparatorluğu'nun Çarı oldu.
1839 - "OK" sözcüğü, (oll correct) Boston Morning Post gazetesinde ilk kez kayıtlara geçti.
1848 - Macaristan, Avusturya'dan bağımsızlığını ilan etti.
1855 - Dolmabahçe Camii ibadete açıldı.
1900 - Erich Fromm doğdu. Amerikalı psikoanalizci ve toplum felsefecisi (ö. 1980)
1903 - Wright Kardeşler, ilk sabit kanatlı uçakları için patent başvurusunda bulundular.
1913 - Abidin Dino, Türk ressam, karikatürist, yazar ve film yönetmeni (ö. 1993)
1918 - Rus İç Savaşı kapsamında Beyaz Ordu'nun bölgeden çekilmesinin ardından Don Sovyet Cumhuriyeti ilan edildi.
1919 - Benito Mussolini, İtalya'da Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı (Fasci Italiani di Combattimento) partisini kurdu. 9 Kasım 1921'de ise Ulusal Faşist Parti kuruldu.
1921 - II. İnönü Muharebesi başladı. Yunan birlikleri, Uşak ve Bursa üzerinden, Afyon ve Eskişehir'e doğru iki koldan taarruz başlattı.
1923 - Mübadele sonucu Selanik'ten gelen Türkler, Didim'e ulaştılar.
1925 - Sessiz sinema döneminin en pahalı filmi olan (3.9 milyon dolar) "Ben Hur", gösterime girdi.
1931 - Türk çocuklarının ilk öğrenimlerini Türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi.
1933 - Alman Millî Meclisi Reichstag, Adolf Hitler'e kararnamelerle ülkeyi yönetme yetkisi verdi.
1946 - Zekeriya Sertel ile Sabiha Sertel, Cami Baykut ve Halil Lütfi Dördüncü, çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı. Daha sonra karar, Yargıtayca bozuldu ve gazeteciler serbest bırakıldılar.
1949 - Büyük Doğu dergisi sahibi Necip Fazıl Kısakürek, kumar oynarken polis tarafından yakalandı.
1956 - Pakistan, ilk İslam Cumhuriyeti oldu.
1959 - Ankara'da yayınlanan Öncü gazetesi, süresiz olarak kapatıldı.
1971 - Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu liderlerinden Deniz Gezmiş'in arkadaşları, Hüseyin İnan ve Mehmet Nakipoğlu yakalandı.
1972 - Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam cezalarını onayladı.
1974 - Hükümet, İmralı Adası'nda gömülü olan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın mezarlarının başka bir yere taşınabilmesine izin verdi.
1977 - Liselerde okutulan "Felsefeye Başlangıç" adlı kitabın yazarı Prof. Nebahat Küyel, Aleviler'i küçük düşürme iddiasıyla yargılandı.
1979 - MSP eski Milletvekili Halit Kahraman, eroin kaçırırken Yunanistan'da yakalandı.
1982 - Uğur Mumcu, köşesinde, "Terör, öncelikle demokrasinin düşmanıdır. Bu açıdan bakarsak, «12 Eylül 1980 öncesinde Türkiye'de düşünce özgürlüğü vardır, Anayasa yürürlüktedir, demokrasi tastamam işlemektedir» diyemeyiz, dersek: inandırıcı olamayız." yazdı.
1989 - Utah Üniversitesi'nden Stanley Pons ve Martin Fleischmann, soğuk füzyon konusundaki buluşlarını açıkladılar.
1989 - Cizre'nin Yeşilyurt köyünde köylülere dışkı yedirdiği iddia edilen Jandarma Tabur Komutanı Cafer Tayyar Çağlayan hakkında üç yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı.
1992 - Şırnak'ın Cizre ilçesinde çıkan olaylarda, güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmaları izleyen Sabah Gazetesi muhabiri İzzet Kezer, başından vurularak öldü.
1994 - Meksika Başkan adayı Luis Donaldo Colosio, seçim hazırlıkları sırasında düzenlenen bir suikast sonucu öldürüldü.
1994 - Rus Havayolları Aeroflot'a ait Airbus A310 tipi bir yolcu uçağı, Sibirya'da düştü; 75 kişi öldü.
1996 - Ankara'da öğrenciler harçları protesto eylemi yaptılar. Çıkan olaylar sonrasında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi binasına giren Polis, 127 öğrenciyi gözaltına aldı. Olaylarda 51 polis ve 100 öğrenci yaralandı.
1996 - Refah Partisi Genel Başkan Yardımcısı Oğuzhan Asiltürk, Türk Silahlı Kuvvetleri'ni din düşmanlığı yapmakla suçladı.
1998 - Bakanlar Kurulunda irticayla mücadelede alınması gereken önlemleri içeren yasa tasarılarının büyük bölümü imzalandı.
1999 - Paraguay Başkan Yardımcısı Luis María Argaña, suikast sonucu öldürüldü.
2000 - Galatasaray futbol takımı, UEFA Kupası çeyrek finalinde deplasmandaki ilk maçta 4-1 yendiği Mallorca'yı, Ali Sami Yen Stadı'nda da yenip, yarı finalist oldu.
2001 - NATO, Kosova Savaşında seyreltilmiş uranyum mermisi kullandığını itiraf etti.
2001 - Sovyet uzay istasyonu Mir'in görevi sonlandırıldı.
2004 - Gelibolu Yarımadası Tarihî Millî Parkı'nda Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü'nce yürütülen "Şehitler Coğrafyası" projesi kapsamında yapılan araştırmalar sonucu, iki bin askerin gömüldüğü gerçek şehitlik bulundu.
2008 - "Ergenekon" soruşturması kapsamında gözaltına alınan İlhan Selçuk, savcılık sorgusunun ardından serbest bırakıldı ve yurt dışına çıkışı yasaklandı.
2014 - Türkiye, Suriye Hava Kuvvetleri'ne ait savaş uçağını sınır ihlali yaptığı gerekçesiyle düşürdü.
2014 - İstanbul'da mitinglerin yapılması amacıyla düzenlenen Yenikapı Meydanı, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan önderliğinde AK Parti'nin "Yeniden Milli İrade Mitingi" kapsamında açıldı. İlk miting 2 milyon kişiyi ağırladı.
2015 - Hükümet sözcüsü ve Başbakan yardımcısı Bülent Arınç Bakanlar Kurulu toplantısı sonrası açıklamalar yaptı. İstifa et diyen İ.Melih Gökçek'e: "Benim görevden alınmamı isteyecek kadar haysiyetli bir insan değildir." dedi ve devam etti: "Ankara'yı parsel parsel satmıştır."
2021 - Dünyanın en yoğun ticaret yollarından biri olan Süveyş Kanalı. 400 metre uzunluğunda, 59 metre genişliğindeki Ever Given gemisinin şiddetli rüzgar nedeniyle karaya oturması üzerine trafiğe kapandı. Geçiş için bekleyen gemilerin sayısı 350'yi geçti. Kanal, kapalı kaldığı her gün 14-15 milyon dolar zarar ediyor.

ÖLÜMLER:

1589 - Marcin Krome, Polonyalı haritacı, diplomat ve tarihçi (d. 1512)
1819 - August von Kotzebue, Alman oyun yazarı ve yazar (d. 1761)
1829 - Richard Anthony Salisbury, İngiliz botanikçi (d. 1761)
1842 - Stendhal, Fransız yazar (d. 1783)
1891 - Anne Lynch Botta, Amerikalı şair, yazar ve öğretmen (d. 1815)
1923 - Karekin Pastırmacıyan, Ermeni siyasetçi (d. 1872)
1923 - Hovhannes Tumanyan, Ermeni şair ve romancı (d. 1869)
1945 - Napier Shaw, İngiliz meteorolog (d. 1854)
1953 - Raoul Dufy, Fransız ressam (d. 1877)
1956 - Evariste Lévi-Provençal, Fransız ortaçağ tarihçisi, oryantalist, Arap Dili ve Edebiyatı uzmanı ve İslam tarihçisi (d. 1894)
1958 - Florian Znaniecki, Polonyalı filozof ve sosyolog (d. 1882)
1960 - Said Nursi, İslam düşünürü ve tefsir yazarı (Risale-i Nur Külliyatı'nın yazarı ve Nur Cemaati'nin kurucu lideri) (d. 1878)Nurculuk olarak bilinen İslamcı akımın kurucusu Said-i Nursi, Urfa'da Halilülrahman Camii mezarlığına gömülü kemikleri 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında Isparta yakınlarında bilinmeyen bir yere taşındı.
1964 - Peter Lorre, Avusturya-Macaristan asıllı Amerikalı aktör (d. 1904)
1964 - Mehmet Necati Lugal, Türk edebiyat profesörü (d. 1878)
1973 - Şevkiye May, Türk tiyatro, operet ve sinema oyuncusu (d. 1915)
1986 - Anastasiya Platonovna Zuyeva, Sovyet oyuncu (d. 1896)
1987 - Nevzat Süer, Türk satranç oyuncusu (d. 1925)
1990 - John Dexter, İngiliz tiyatro, film ve opera yönetmeni (d. 1925)
1992 - Friedrich August von Hayek, Avusturyalı ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (d. 1899)
1993 - Robert Crichton, Amerikalı roman yazarı (d. 1925)
1994 - Giulietta Masina, İtalyan aktris (d. 1921)
1995 - Cevad Memduh Altar, Türk sanat tarihçisi (d. 1902)
2006 - Pío Leyva, Kübalı müzisyen (d. 1917)
2011 - Ali Teoman, Türk yazar (d. 1962)
2011 - Elizabeth Taylor, İngiliz aktris (d. 1932)
2012 - Abdullahi Yusuf Ahmed, Somalili politikacı ve 6. Devlet Başkanı (d. 1934)
2014 - Adolfo Suárez, İspanyol siyasetçi (d. 1932)
2017 - Lola Albright, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1924)
2017 - Julien Serge Doubrovsky, Fransız yazar (d. 1928)
2017 - Denis Nikolayeviç Voronenkov, Rus siyasetçi (d. 1971)
2018 - Ercüment Balakoğlu, Türk sinema ve dizi oyuncusu (d. 1937)
2019 - Lawrence G. Cohen, Amerikalı film yapımcısı, yönetmeni ve senarist (d. 1941)
2020 - Lucia Bosè, İtalyan aktris ve model (d. 1931)
2021 - George Segal, Jr., Amerikalı tiyatro, sinema, dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı, komedyen ve müzisyen (d. 1934)